«Ευτυχώς» ο Επίκουρος φιλοσοφεί

  Ο Επίκουρος υποστήριζε ότι μπορούμε να βρούμε την απόλαυση στην απλή ζωή.

  Ο Επικούρειος τρόπος ζωής

  Για να νιώσουμε γαλήνη, ο Επίκουρος πρότεινε ότι θα μπορούσαμε να αναζητήσουμε γνώση του πώς λειτουργεί ο κόσμος και να περιορίσουμε τις επιθυμίες μας. Για εκείνον, η απόλαυση μπορούσε να αποκτηθεί μέσα από πράγματα όπως:

  – Η γνώση

  – Η ενάρετη ζωή

  – Η συγκρατημένη ζωή

  – Το μέτρο σε όλα τα πράγματα

  – Η απόσταση από σωματικές επιθυμίες

  Επομένως, αν και πρότεινε να αναζητούμε την απόλαυση, είχε διαφορετική άποψη για τους τρόπους και τα μέσα που μας την παρέχουν. Ο όρος «ηδονισμός» στη φιλοσοφία αναφέρεται στην ιδέα ότι η απόλαυση είναι η πιο σημαντική επιδίωξη της ανθρωπότητας και η πηγή όλων των καλών. Όσοι θεωρούνται ηδονιστές έχουν στόχο τη βίωση της μέγιστης απόλαυσης. Οι αποφάσεις και οι συμπεριφορές τους κινητοποιούνται από την επιθυμία να βιώσουν ηδονή.

   Οι φιλοσοφικές ιδέες του Επίκουρου

  Ευτυχία

  Υπάρχουν 3 καταστάσεις που ο Επίκουρος θεωρούσε ότι συνιστούν την ευτυχία. Η γαλήνη, η ελευθερία από το φόβο και η απουσία σωματικού πόνου. Είναι αυτός ο συνδυασμός παραγόντων που θα μπορούσε τελικά να επιτρέψει στους ανθρώπους να νιώσουν ευτυχία στον ύψιστο βαθμό.

  Επιπλέον, υπάρχει ένας παράγοντας που σύμφωνα με τη φιλοσοφία του έχει τη δύναμη να καταστρέφει την απόλαυση και αυτός είναι το άγχος για το μέλλον. Αν και εκείνος υποστήριξε ότι έχει περισσότερο να κάνει με το φόβο των θεών ή του θανάτου, η ιδέα ότι φοβόμαστε κάτι στο μέλλον μας θεωρήθηκε από εκείνον εμπόδιο στην ηδονή, τη γαλήνη και την ευτυχία.

  Απόλαυση και πόνος

  Ο Επίκουρος αναγνώριζε δύο είδη ηδονής – τη στατική και την κινητική – και περιέγραψε δύο πλευρές πόνου και απόλαυσης – την σωματική και την ψυχική. Η κινητική ηδονή είναι εκείνη που προκαλείται από μια διαδικασία αλλαγής μιας κατάστασης για ικανοποίηση μιας επιθυμίας. Ένα παράδειγμα είναι ότι τρώμε φαγητό όταν νιώθουμε πείνα. Σε εκείνες τις στιγμές αναλαμβάνουμε δράση προς έναν στόχο απόλαυσης.

  Ο άλλος τύπος απόλαυσης, η στατική, αναφέρεται στην εμπειρία που έχουμε αφού εκπληρωθεί η επιθυμία. Στο παράδειγμα του φαγητού είναι ο κορεσμός, η χόρταση και η ικανοποίηση που προκαλεί. Ο Επίκουρος ανέφερε ότι η στατική ηδονή είναι η προτιμητέα. Η σωματική ηδονή και ο πόνος έχουν να κάνουμε το παρόν. Η ψυχική ηδονή και πόνος σχετίζονται με το παρελθόν και το μέλλον.

  Επιθυμίες

  Ο Επίκουρος αναγνώρισε τρία είδη επιθυμιών:

  – Φυσικές και απαραίτητες: Πχ. φαγητό και καταφύγιο.

  – Φυσικές και μη απαραίτητες επιθυμίες: Πχ. ειδικό φαγητό και πολυτελή αγαθά.

  – Μάταιες και κενές επιθυμίες: Πχ. εξουσία, πλούτος, στάτους, φήμη.

  Ως προς το τελευταίο είδος, ο ίδιος τόνισε ότι δεν πρέπει να μας κινητοποιούν αυτές οι επιθυμίες αφού δεν έχουν όριο και έτσι δεν μπορούν να μας ικανοποιήσουν ποτέ.

  Η Επικούρεια θεραπεία κατά της δυστυχίας

 

  Η «Τετραφάρμακος» αποτελεί την συμπύκνωση των κυριότερων διδασκαλιών του Επίκουρου αναφορικά με το πώς να διάγει κανείς τη ζωή του. Οι ακόλουθοι της φιλοσοφίας του υποστηρίζουν ότι είναι μια φόρμουλα τεσσάρων μερών για να ξεπερνάμε αποτελεσματικά συναισθήματα όπως το φόβο, το άγχος ή την απόγνωση και είναι τα εξής:

  – Ο Θεός δεν είναι επίφοβος

  – Δεν χρειάζεται να ανησυχούμε για το θάνατο

  – Είναι εύκολο να αποκτήσουμε τα καλά πράγματα στη ζωή

  – Μπορούμε να αντέξουμε και να ξεπεράσουμε τα δυσάρεστα στη ζωή.

  Ο Επίκουρος δεν ισχυρίζεται ότι ο πόνος είναι εντελώς αναπόφευκτος. Όμως, αναφέρει ότι μπορεί να ξεπεραστεί και ότι μπορούμε να παλεύουμε για την επίτευξη της ευτυχίας ακόμη κι όταν βρισκόμαστε σε συναισθηματικό ή σωματικό πόνο.

   Εφαρμογές στη σύγχρονη ζωή

  Η ζωή είναι αβέβαιη και δεν μπορούμε, τελικά, να αποφεύγουμε συνεχώς τον πόνο. Θα τον συναντάμε ως μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας μας. Αν και η Επικούρεια φιλοσοφία αναφέρει ότι στόχος της ζωής είναι η ευτυχία, αναγνωρίζει παράλληλα ότι ορισμένες φορές η ηδονή μπορεί να οδηγήσει σε πόνο και ότι μάλιστα ο πόνος είναι σημαντικός για την επίτευξη της ευτυχίας.

  Μπορούμε να ενσωματώσουμε τις Επικούρειες αρχές στην προσπάθειά μας να ζούμε πιο θετικά μέσω του τρόπου ζωής και των προσωπικών μας αποφάσεων. Από όλες τις ιδέες που περιγράφηκαν και διανθίστηκαν από τον Επίκουρο στην εποχή του, ένα κοινό στοιχείο με το σήμερα είναι η προσωπική επιλογή. Δεν μπορούμε πάντα να αποφεύγουμε τον πόνο και τον φόβο, αλλά εκείνος συστήνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούμε να επιλέγουμε (ή να μην επιλέγουμε) να μείνουμε σε αυτή την κατάσταση.

  Για να ξεφύγουμε από αυτό το «πηγάδι» του πόνου και του φόβου χρειάζεται να σταματήσουμε να συνδεόμαστε τόσο με αντικείμενα, να ξεφορτωθούμε τις προσδοκίες, να μην ταυτίζουμε την ευτυχία με το στάτους, τη φήμη ή τον πλούτο και να αναπλαισιώσουμε τις περιοριστικές μας πεποιθήσεις με πιο ανοικτό νου.

πηγή

via

Ποιός βοηθά τον αχάριστο;

   Υπάρχουν άνθρωποι με αγνή ψυχή που θεωρούν υποχρέωση να απλώσουν ένα χέρι βοηθείας στο συνάνθρωπό τους. Δεν ζητούν κάτι ως αντάλλαγμα, το χαμόγελο που αποτυπώνεται στο πρόσωπό του ατόμου που ευεργέτησαν είναι το καλύτερο δώρο που θα μπορούσαν να λάβουν.

   «Ουδείς πιο αχάριστος του ευεργετηθέντος», είχε πει ο αρχαίος μας ποιητής Καλλίμαχος. Στον Θουκυδίδη ανήκει η φράση «ουδείς ασφαλέστερος εχθρός του ευεργετηθέντος». Έχετε αναρωτηθεί γιατί συμβαίνει αυτό; Πώς είναι δυνατόν ο άνθρωπος που ευεργετήθηκε όχι μόνο να μην αναγνωρίζει την μεγαλοψυχία του ευεργέτη του αλλά πολλές φορές να επιθυμεί το κακό του;

   Η αχαριστία κατά την άποψή μου είναι μια ψυχική νόσος καθώς και ένα από τα μεγαλύτερα αμαρτήματα του ανθρώπινου είδους. Πολλές φορές ο αχάριστος θεωρεί υποχρέωση του ευεργέτη του να του συμπαραστέκεται και να είναι δίπλα του σε ότι κι αν του συμβεί. Αυτά τα άτομα διακατέχονται από ζηλοφθονία. Ζηλεύουν τον ευεργέτη τους που τους βοήθησε σε μια δύσκολη κατάσταση.

   Θεωρούν ότι η ζωή του είναι στρωμένη με ροδοπέταλα για να έχει την διάθεση να βοηθάει τους άλλους. Αυτό τους δημιουργεί μια ανταγωνιστική συμπεριφορά, ένα μίσος που ριζώνει στην ψυχή.

   «Γιατί εγώ να βιώσω αυτή την κατάσταση και όχι εκείνος», σκέφτονται. Ειδικά όταν η βοήθεια που προσφέρει ο ευεργέτης είναι οικονομική, ο αχάριστος αισθάνεται σαν λιοντάρι που είναι κλεισμένο σε κλουβί και επιθυμεί να κατασπαράξει όποιον τον βλέπει σε εκείνο τον κλειστό χώρο με τα σιδερένια κάγκελα. Επιθυμούν την ζωή του άλλου που υποθέτουν ότι για να βοηθούν, είναι απαλλαγμένη από προβλήματα. Προβλήματα όμως όλοι οι άνθρωποι έχουν. Απλά κάποιοι, το χαμόγελο που φορούν σε ότι κι αν τους συμβαίνει, αποτελεί τρόπο ζωής.

   Οι αχάριστοι άνθρωποι είναι κενοί, άδειοι, άξιοι λύπησης.

Πόσο μπορούμε να βοηθάμε όταν το μόνο που παίρνουμε είναι αχαριστία;

   Θα πρέπει να βοηθάμε τον συνάνθρωπο μας με κίνδυνο να συντρίψουμε την ψυχή μας όταν λάβουμε αχαριστία;

   Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι και είναι άδικο να μην βοηθηθούν άνθρωποι που ξέρουν να εκτιμούν, να αγαπούν, να νοιάζονται. Ένας τρόπος να αναγνωρίσετε τον αχάριστο από τον άνθρωπο που ξέρει να εκτιμά είναι ότι ο αχάριστος όταν λάβει βοήθεια από εσάς, θα εξακολουθεί να ζητά. Δεν θα αρκεστεί σε μια μόνο φορά αλλά από την στιγμή που θα εντοπίσει την πηγή με το μαγικό νερό, δεν θα ικανοποιηθεί έως ότου την στερέψει ,αφήνοντας την στεγνή.

    Ένας ακόμη τρόπος να καταλάβετε τον αχάριστο είναι από τον τρόπο τον οποίο σας κοιτάζει. Το βλέμμα αντικατοπτρίζει όσα η καρδιά έχει καλά κρυμμένα. Τέλος, εμπιστευτείτε το ένστικτό σας. Όσο κι αν τα λόγια του ατόμου που έχετε απέναντί σας, προσπαθούν να σας πείσουν για το αντίθετο, το ένστικτό μας δεν κάνει σχεδόν ποτέ λάθος.

via

Βιαστές ψυχών (τε και σωμάτων)

  Παραδείγματα ψυχοφθόρων εκβιαστών.

  Οι μάρτυρες. Σκεφτείτε μία μητέρα η οποία στερεοτυπικά όταν επιθυμεί κάτι, επαναλαμβάνει στα παιδιά της ότι «έκανε τα πάντα και ξόδεψε όλη της τη ζωή» για να τα μεγαλώσει σωστά ή ένα σύζυγο ο οποίος πάντα προβάλλει το γεγονός ότι εργάζεται σκληρά για να μη λείψει τίποτα στην οικογένειά του. Αυτοί οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την ενοχή και την υποχρέωση σαν μοχλό για να επιτύχουν το σκοπό τους.

  Οι τιμωροί. Οι τιμωροί χρησιμοποιούν απειλές και κυρώσεις για να πιέσουν τις καταστάσεις. Μπορεί να απειλούν ότι θα τους συμβούν επώδυνα πράγματα αν δεν τους βοηθήσουμε, ότι θα είναι δυστυχείς, ότι θα κινδυνέψουν ή ακόμα ότι θα μας κάνουν να υποφέρουμε αν δεν ενδώσουμε στις πιέσεις τους.

  Οι δωροδοκούντες. Προκειμένου να αποσπάσουν αυτό που θέλουν από το «θύμα» του εκβιασμού τους, δίνουν υποσχέσεις και ανταλλάγματα: «Αν κάνεις αυτό που θέλω, θα συνεχίσω να σε φροντίζω».

  Τι είναι ο συναισθηματικός εκβιασμός;

  Ο όρος συναισθηματικός εκβιασμός αναφέρεται σε μία μορφή ψυχολογικής χειραγώγησης που συμβαίνει μέσα στα πλαίσια στενών προσωπικών σχέσεων: μπορεί να είναι η σχέση ανάμεσα σε μία μητέρα και το παιδί της, η σχέση μεταξύ συζύγων, αδελφών, ακόμη και μεταξύ πολύ στενών φίλων. Σε αυτές τις σχέσεις, το ένα μέλος χρησιμοποιεί ψυχολογική πίεση προκειμένου να επιτύχει τους σκοπούς του, ενώ το άλλο μέλος υποχωρεί μπροστά στο φόβο των συνεπειών. Ο συναισθηματικός εκβιασμός είναι μία μορφή ψυχολογικής κακοποίησης με πολύ δυσάρεστες συνέπειες.

  Πώς λειτουργεί;

  Ο «συναισθηματικός εκβιαστής» προβάλλει τις απαιτήσεις του και τις ανάγκες του πάνω από οτιδήποτε άλλο: προκειμένου να βεβαιωθεί ότι θα πάρει αυτό που επιθυμεί χρησιμοποιεί ψυχολογική πίεση απειλώντας, άμεσα ή έμμεσα, ότι αν δε γίνει το δικό του θα υπάρξουν συνέπειες. Υπάρχουν διαφορετικές μορφές συναισθηματικού εκβιασμού. Ο εκβιαστής μπορεί να απειλεί ότι θα κάνει κακό στον εαυτό του (όχι απαραίτητα σωματικό), ότι θα τιμωρήσει το «θύμα» του αν δεν ανταποκριθεί ή μπορεί να παριστάνει το μάρτυρα προκαλώντας συναισθήματα ενοχής και οίκτου. Υπάρχουν επίσης εκείνοι που χρησιμοποιούν μία μορφή δωροδοκίας, υποσχόμενοι διάφορα ανταλλάγματα προκειμένου να επιτύχουν το σκοπό τους.

  Πώς αισθάνονται τα «θύματα» του συναισθηματικού εκβιασμού;

  Οι συνέπειες του συνεχιζόμενου συναισθηματικού εκβιασμού είναι οδυνηρές για τον ψυχισμό των θυμάτων. Αισθάνονται ανασφαλείς, ασήμαντοι και έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση ενώ κάθε φορά που κάνουν κάτι για τον εαυτό τους νιώθουν εγωιστές. Τα κύρια συναισθήματα που εμπνέει ο συναισθηματικός εκβιασμός είναι φόβος, υποχρέωση και ενοχή. Το αποτέλεσμα είναι ότι το «θύμα» εμπλέκεται σε έναν ιστό από τον οποίο αισθάνεται αδύναμο ή ανίκανο να ξεφύγει.

  Οι άνθρωποι που πέφτουν «θύματα» συναισθηματικού εκβιασμού είναι συνήθως άνθρωποι με έντονα αλτρουιστικά αισθήματα αλλά ταυτόχρονα φοβούνται και αποφεύγουν τη ρήξη, το θυμό και τη διαφωνία. Έχουν μεγάλη ανάγκη να τους αγαπούν, να τους αποδέχονται και να έχουν ανθρώπους γύρω τους. Γίνονται έτσι ευάλωτοι στις συναισθηματικές πιέσεις και εύκολα υπαναχωρούν με αποτέλεσμα να βάζουν πάντοτε τις ανάγκες τους σε δεύτερο πλάνο.

  

  Είμαι «θύμα» συναισθηματικού εκβιασμού;

  Παρόλο που πρόκειται για μία μορφή ψυχολογικής βίας και κακοποίησης, πολλές φορές οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ή να παραδεχτούν τι τους συμβαίνει. Οι συναισθηματικοί εκβιαστές:

  – Σας απειλούν ότι θα σας εγκαταλείψουν αν δεν κάνετε αυτό που σας ζητούν.

  – Όταν τους αρνηθείτε κάτι, σας κάνουν τη ζωή δύσκολη.

  – Σας κατηγορούν ότι είστε εγωιστές, άπληστοι, ότι σκέφτεστε μόνο τον εαυτό σας.

  – Σας δίνουν υποσχέσεις τις οποίες σπάνια τηρούν όταν τελικά πετύχουν αυτό που θέλουν.

  – Αφήνουν να εννοηθεί ότι αν δεν τους βοηθήσετε θα τους συμβεί κάτι κακό.

  – Επαναλαμβάνουν διαρκώς πόσο τους απογοητεύετε, πόσο δεν το περίμεναν αυτό από σας και πόσο τους πληγώνει η συμπεριφορά σας.

  – Σας υπενθυμίζουν συχνά πόσα έχουν κάνει για σας και άρα, πόσο υποχρεωμένοι είστε.

  – Σας λένε καλά λόγια και σας φέρονται καλά όσο τους δίνετε ό,τι σας ζητήσουν αλλά τα αναιρούν όλα και γίνονται σκληροί και επιθετικοί στο πρώτο όχι που θα πείτε.

  – Χρησιμοποιούν τα χρήματα σαν απειλή ή σαν εργαλείο για να σας χειριστούν.

  Πώς να το αντιμετωπίσετε.

  Οι σχέσεις που βασίζονται σε μηχανισμούς συναισθηματικού εκβιασμού είναι συνήθως βαθειά ριζωμένες και αντιστέκονται σθεναρά στην αλλαγή.

  Αναγνωρίστε τη μορφή του εκβιασμού. Παρόλο που ο συναισθηματικός εκβιασμός, ειδικά όταν συμβαίνει χρόνια, μας δημιουργεί σύγχυση και θολώνει τη σκέψη μας, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε τα κίνητρα της συμπεριφοράς μας. Νιώθετε ενοχή, φόβο και υποχρέωση;

  Βάλτε όρια. Σπάστε το φαύλο κύκλο του εκβιασμού βάζοντας όρια και κρατήστε τα. Αυτό θα δώσει το μήνυμα ότι έχετε τη δύναμη να πείτε όχι σε κάτι που θεωρείτε παράλογο.

  Φροντίστε τον εαυτό σας. Εξετάστε τις προσωπικές σας ανάγκες και επιθυμίες χωρίς να επηρεάζεστε από το φόβο της απειλής. Τι θα κάνατε για τον εαυτό σας αν είχατε απόλυτη ελευθερία;

  Δείτε τον εαυτό σας από απόσταση. Πώς θα κρίνατε εσείς τον εαυτό σας; Τι ρόλο έχετε παίξει σε αυτή τη σχέση; Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν άνθρωπο που βρίσκετε στη θέση σας;

  Ξεκινήστε με μικρές αλλαγές. Κάνοντας μικρές προσωπικές επιλογές σε καθημερινή βάση και υποστηρίζοντας τον εαυτό σας, θα σας βοηθήσει όχι μόνο να βάλετε όρια αλλά και να θυμηθείτε σταδιακά πώς είστε δυνατοί, αξιόλογοι και πως η αγάπη και η συντροφιά σας αξίζει, χωρίς να χρειάζεται να την «εξαγοράζετε» υποχωρώντας πάντα σε αυτό που σας ζητούν.

via

«Η τρέλα και η λογική» - Miguel de Cervantes Saavedra

 

  Καρράσκο: "Αν εσύ είσαι τρελλός, εγώ δε θα σ΄αφήσω να τρελάνεις κι εμάς. Τη ζωή πρέπει να τη βλέπουμε όπως είναι πραγματικά."

  Θερβάντες: "Όπως πραγματικά είναι...

  Ξέρεις πόσα χρόνια περιπλανιέμαι στην πραγματικότητά σας;

  Ξέρεις πόσες φορές έχω δει τη ζωή όπως είναι πραγματικά;

  Τόσες όσες δεν μπορείς να φανταστείς.

  Πόνος, εξαθλίωση, πείνα και απίστευτη σκληρότητα.

  Είδα ανθρώπους να ταπεινώνονται τόσο, που να αναρωτιούνται γιατί γεννήθηκαν.

  Είδα φίλους μου να πεθαίνουν μέσα στην απελπισία.

  Ξέρεις τι έβλεπα στο βλέμμα τους την τελευταία τους στιγμή; Σύγχιση.

  Μια τεράστια απορία πλανιόταν στα μάτια τος. Γιατί;

  Δεν νομίζω ότι ρωτούσαν γιατί πεθαίνουν, αλλά γιατί έχουν ζήσει...

  Όταν η ίδια η ζωή είναι τόσο παράλογη, ποιός μπορεί να πει τι είναι τρέλα και τι είναι λογική;

  Ίσως τρέλα μπορεί να είναι, το να εγκαταλείπουμε τα όνειρά μας.

  Να γινόμαστε πρακτικοί, νομίζοντας ότι μπορούμε να δούμε την "πραγματικότητα".

  Ίσως αυτό να είναι τρέλα. Να ψάχνουμε θησαυρούς εκεί που σωρεύονται σκουπίδια.

  Ίσως η πολλή λογική να είναι τρέλα.

  Και τι μεγαλύτερη τρέλα απ' όλες, να βλέπεις τη ζωή όπως είναι και όχι όπως θα έπρεπε να είναι."

Μιγκέλ ντε Θερβάντες Σααβέδρα, “Δον Κιχώτης”

El ingenioso hidalgo Don Qvixote de la Mancha

via

Πόσο παρανοϊκοί είμαστε;

   Η καχυποψία είναι ένα χρήσιμο χαρακτηριστικό, που μας βοηθά να μην πέφτουμε θύματα εκμετάλλευσης και να μην είμαστε καλοπροαίρετοι και ανοιχτοί με όλους τους ανθρώπους γύρω μας.

  Τι γίνεται όμως όταν η καχυποψία αποτελεί ένα βασικό χαρακτηριστικό και δεν μας επιτρέπει να αναπτύξουμε σχέσεις, γιατί κάθε φορά περιμένουμε τη στιγμή που ο άλλος θα μας κοροϊδέψει ή θα μας εκμεταλλευτεί;

  Πόσο κακοπροαίρετους μπορούμε να θεωρήσουμε τους άλλους και πόσο δυσκολευόμαστε να αξιολογήσουμε αντικειμενικά τις καταστάσεις που βιώνουμε;

  Υψηλά επίπεδα δυσπιστίας και καχυποψίας εμφανίζουν τα άτομα με παρανοϊκή διαταραχή προσωπικότητας, τα οποία σχεδόν πάντα θεωρούν ότι τα κίνητρα των άλλων ανθρώπων είναι ύποπτα ή κακόβουλα.

  Πρόκειται για άτομα που διαρκώς θεωρούν ότι οι άλλοι άνθρωποι θα τα εκμεταλλευτούν, θα τα βλάψουν ή θα τα υποτιμήσουν, ακόμη και αν δεν έχουν καμία τέτοιου είδους ένδειξη.

  Τα έντονα και ακραία χαρακτηριστικά της καχυποψίας μπορεί να μην μας αφορούν, αλλά μέσα από αυτά μπορούμε να δούμε λίγο πιο ξεκάθαρα τις καταστάσεις που προκαλεί η καχυποψία και ας αναλογιστούμε τις επιπτώσεις που προκαλεί. Σε μεγάλο ή μικρό βαθμό, η καχυποψία μας οδηγεί σε παρανοϊκά στοιχεία, καθώς μπαίνουμε στη διαδικασία να κάνουμε υποθέσεις και να προσπαθούμε να προβλέψουμε τι κακό μπορεί να μας κάνουν οι άλλοι.

  Εύκολα μπορούμε να μετατρέψουμε ουδέτερες ή θετικές καταστάσεις σε αρνητικές, προκαλώντας αρνητικά συναισθήματα σε εμάς και στους γύρω μας. Και οι επιπτώσεις της καχυποψίας, τουλάχιστον εδώ, δεν μας ενδιαφέρουν για αυτά που προκαλούμε στους γύρω μας, αλλά σε εμάς τους ίδιους.

  Για αρχή, ας δούμε πόσο καχύποπτοι είμαστε με τους ανθρώπους γύρω μας...

  Πόσο συχνά πιστεύουμε ότι φίλοι, γνωστοί ή άγνωστοι μας αντιμετωπίζουν εχθρικά ή κάνουν πράγματα πίσω από την πλάτη μας ή μας κοροϊδεύουν;

  Πόσο συχνά προσπαθούμε να βρούμε την αλήθεια, πιστεύοντας ότι μας εξαπατούν ή μας εκμεταλλεύονται;

  Πόσο δύσκολο μας είναι να εμπιστευτούμε ανθρώπους γύρω μας, να τους γνωρίσουμε και να δούμε τα θετικά τους στοιχεία;

  Όταν όλα αυτά είναι για εμάς ένα καθημερινό βίωμα και μας οδηγεί συχνά σε αμφισβήτηση των άλλων και σε συγκρούσεις με το περιβάλλον, θα πρέπει να εξετάσουμε τι ρόλο παίζει σε αυτό η καχυποψία που μας χαρακτηρίζει και μας καθοδηγεί;

  Η καχυποψία μας οδηγεί σε μια διαρκή αρνητική κατάσταση, αφού προσανατολιζόμαστε συνεχώς σε οτιδήποτε αρνητικό που μας φαίνεται ύποπτο, έτσι ώστε να προλάβουμε διάφορα αρνητικά που μπορεί να μας συμβούν.

  Σε οποιαδήποτε αμφιλεγόμενη κατάσταση, σε οποιοδήποτε δίλημμα εστιάζουμε στην αρνητική οπτική των πραγμάτων, προσπαθώντας να δώσουμε μια εξήγηση, μια ερμηνεία.

  Το κακό που κάνει η καχυποψία σε εμάς τους ίδιους είναι το γεγονός ότι βιώνουμε διαρκώς μια κατάσταση αστάθειας και αμφιβολίας, μια έντονη απειλή.

  Νιώθουμε ότι έχουμε ανάγκη να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και βρισκόμαστε συνεχώς σε κατάσταση επαγρύπνησης.

  Δεν μπορούμε να ηρεμήσουμε, δεν μπορούμε να αφεθούμε μέσα σε σχέσεις, δεν μπορούμε να γνωρίσουμε ανθρώπους και να επιτρέψουμε σε άλλους ανθρώπους να μας γνωρίσουν.

  Ας αφιερώσουμε λίγο χρόνο να σκεφτούμε γιατί δεν εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους γύρω μας και κυρίως τους ανθρώπους που θεωρούμε σημαντικούς στη ζωή μας.

  Πώς βιώσαμε την προδοσία ή την έλλειψη εμπιστοσύνης στην παιδική και εφηβική ηλικία;

  Τι παραδείγματα και διδαχές πήραμε από την οικογένειά μας;

  Πόσο εύκολα οι γονείς μας εμπιστεύονταν άλλους ανθρώπους;

  Μήπως μεγαλώσαμε ότι δεν θα πρέπει να εμπιστευόμαστε κανέναν πέρα από την οικογένειά μας;

  Μήπως μας πέρασαν με πολλαπλούς τρόπους το μήνυμα ότι όλοι θέλουν το κακό μας εκτός από τους γονείς μας;

  Ποιες είναι οι αρνητικές εμπειρίες που καλλιέργησαν την καχυποψία μας;

  Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι που έχουμε καλλιεργήσει τόσο την καχυποψία ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς μας, ας δούμε τι κάνουμε τώρα...

  Τι μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε για να είμαστε λιγότερο καχύποπτοι;

  Προσπαθούμε να γνωρίσουμε περισσότερο τους άλλους ανθρώπους, αντιμετωπίζοντάς τους πιο καλοπροαίρετα, δίνοντας έμφαση στα θετικά τους στοιχεία.

  Εστιάζουμε περισσότερο στα πραγματικά στοιχεία και στις καταστάσεις που παρατηρούμε, παρά στα σενάρια και στις υποθέσεις που κάνουμε.

  Προσπαθούμε να μειώσουμε την αίσθηση του ελέγχου που θέλουμε να έχουμε για όλα και για όλους. Δεν θα προστατεύσουμε τη σχέση μας μέσα από τον συνεχή έλεγχο του άλλου και δεν μπορούμε να καθοδηγήσουμε τη συμπεριφορά των άλλων.

  Δεν θέλουν όλοι το κακό μας και δεν σκέφτονται όλοι πώς να μας εκμεταλλευτούν ή να μας εξαπατήσουν.

  Δεν μας βοηθάει σε κάτι η υπερανάλυση των καταστάσεων που βιώνουμε και των σχέσεων που δομούμε.

  Δεν μπορούμε να ζούμε διαρκώς περιμένοντας τη στιγμή που θα ανακαλύψουμε ότι ο άλλος δεν αξίζει την εμπιστοσύνη μας.

  Δεν γίνεται να θυμώνουμε με υποθετικά σενάρια και δεν μπορούμε να ζούμε αναζητώντας όλους τους εναλλακτικούς τρόπους που μπορεί ο άλλος να μας πληγώσουμε. Θα καταστρέψουμε τη σχέση πριν προλάβει ο άλλος να κάνει οτιδήποτε και μπορεί να επιβεβαιώνουμε στον εαυτό μας ότι μας προδίδουν, αγνοούμε όμως ποιος το προκάλεσε όλο αυτό...

  Δεν μας προσφέρει κάτι η προσπάθεια αναζήτησης όλων των αρνητικών στοιχείων των άλλων. Δεν είναι όλοι γύρω μας κακοπροαίρετοι και δεν θέλουν το κακό μας. Ας στηριχτούμε λίγο περισσότερο στη λογική...

  Καλό είναι να θέλουμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας, αλλά ας προσπαθήσουμε να μην φτάσουμε στο σημείο του να στερήσουμε από τον εαυτό μας σχέσεις και ανθρώπους.

  Μακριά από όλους και από όλα δεν κινδυνεύουμε να μας βλάψουν ή να μας κοροϊδέψουν, όμως, θα χάσουμε την ευκαιρία να έρθουμε πιο κοντά με κάποιους ανθρώπους... να μπορέσουμε να τους γνωρίσουμε και να δομήσουμε κοντινές- ειλικρινείς- πραγματικές σχέσεις.

 Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc

 via

Είχες ποτέ μια τόσο άσχημη μέρα που νόμιζες ότι όλος ο κόσμος συνωμοτεί εναντίον σου;

   Ξέρεις, μια τέτοια μέρα που δεν έχει ξεκινήσει καλά, καταστρέφεις ό, τι αγγίζεις και σχεδόν τους “μισείς” όλους;

   Ναι, όλοι έχουμε ζήσει μια τέτοια μέρα.

   Τώρα, απάντησε μου σε αυτό. Έχεις ξυπνήσει ποτέ με ένα μεγάλο χαμόγελο για κανέναν συγκεκριμένο λόγο, έχοντας ένα μεγάλο συναίσθημα χαράς και η ενέργεια που ακτινοβολούσες σε συνόδευε παντού και όλα έμοιαζαν να πηγαίνουν σύμφωνα με το σχέδιο σου;

   Θα το ξαναπώ: Όλοι έχουμε ζήσει μια τέτοια μέρα.

   Οι περισσότεροι από εμάς αναφερόμαστε σε αυτές τις εμπειρίες ως «καλές» ή «κακές» μέρες, αλλά υπάρχει μια λέξη γι’ αυτές.

   Εκδήλωση.

   Η Εκδήλωση είναι υποπροϊόν του Νόμου της Έλξης ή με άλλα λόγια, το αποτέλεσμα των προσπαθειών σου (συνειδητές ή υποσυνείδητες) να αυξήσεις την δόνηση σου σε μια ανώτερη συχνότητα και εν τέλει να πραγματοποιήσεις τα όνειρα σου, απλώς με το να οραματιστείς ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Αυτό φυσικά μπορεί να ισχύει και για το αντίθετο.

   Εμείς κάνουμε αυτή την επιλογή.

   Έτσι, όπως ακριβώς μπορείς να εκδηλώσεις τα πιο τρελά όνειρα σου με μια θετική στάση, με το να δουλεύεις για τους στόχους σου και απλώς με το να πιστεύεις στον εαυτό σου, μπορείς επίσης να εκδηλώσεις ανεπιθύμητα πράγματα και αρνητικές σκέψεις κάνοντας το αντίθετο.

   Το κλειδί για την εκδήλωση του μυαλού βρίσκεται μέσα μας.

   Βασικά όλα έχουν να κάνουν με το ποιοι είμαστε και από τι είναι φτιαγμένη η ψυχή μας.

   Βλέπεις, μπορεί να φαίνεται ότι είμαστε μόνο «σάκοι» με όργανα που περνάμε τις μέρες μας, αλλά η αλήθεια είναι ότι είμαστε πολλά περισσότερα από ότι μόνο τα φυσικά μας σώματα. Τα σώματα μας ζουν και κινούνται μόνο επειδή τα τροφοδοτούμε με ενέργεια.

   Σε ό,τι και αν πιστεύεις, υπάρχει κάτι εκεί έξω που είναι μεγαλύτερο από όλους μας. Και είτε σου αρέσει να το αποκαλείς Θεό, Σύμπαν, Πνεύμα, Όν ή οτιδήποτε άλλο, όλοι είμαστε φτιαγμένοι από αυτό και συνδεδεμένοι μαζί του.

   Το πιο σημαντικό είναι ότι όλη αυτή η ενέργεια που μας περιβάλλει δονείται σε μια συγκεκριμένη συχνότητα. Έτσι, όσο πιο κοντά είναι η ενέργεια μας σε αυτό το Όν, τόσο πιο συντονισμένοι νιώθουμε με τον εαυτό μας και με τον κόσμο γύρω μας. Αυτό τελικά έχει ως αποτέλεσμα την εκδήλωση πραγμάτων που οραματιζόμαστε και θέλουμε για τον εαυτό μας. Είναι σχεδόν λες και έχουμε ένα μαγικό ραβδί και είμαστε πιο ισχυροί από ποτέ.

   Αλλά όσο πιο πολύ απομακρυνόμαστε από το Όν, τόσο πιο πολύ χαμηλώνει η συχνότητα μας και αποδυναμώνεται η ενέργεια μας. Τελικά, μας απορροφά η μαύρη τρύπα της αρνητικότητας και καταλήγουμε σε έναν ατελείωτο κύκλο μιζέριας και αυτό-λύπησης.

   Η πραγματικότητα είναι πως σε ό,τι δονείσαι αυτό έλκεις.

   Επομένως, το πιο σημαντικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε για τον εαυτό μας είναι να μάθουμε πώς να ελέγχουμε την ενέργεια μας.

   Γιατί μόνο όταν αυξήσεις την δόνηση σου θα παρατηρήσεις επιτέλους την αληθινή αλλαγή γύρω σου. Μόνο τότε θα εστιάσεις σε αυτό που σε κάνει να αισθάνεσαι καλά και θα προσελκύεις αυτά που σε βελτιώνουν.

   Η αλήθεια είναι πως μπορούμε να αποκτήσουμε αυτό που πραγματικά επιθυμούμε ακόμα και αν δεν μπορούμε να το δούμε τώρα.

   Αυτό το Σύμπαν, αυτός ο κόσμος είναι συνέχεια ανοιχτός με άπειρες εμπειρίες, ευκαιρίες, συναισθήματα, πράγματα και ανθρώπους. Το μόνο που πρέπει να κάνουμε για να φτάσουμε στις πύλες αυτού του απίστευτου παραδείσου είναι να πιστέψουμε πως υπάρχει. Αλλά για να διατηρήσουμε αυτή την πεποίθηση, πρέπει πρώτα να κάνουμε ό, τι καλύτερο μπορούμε για να μείνουμε συνδεδεμένοι με το Όν, το Θεό…

   Έτσι, αν θέλεις να αλλάξεις την ζωή σου, αλλά νιώθεις πως δεν έχεις αρκετή δύναμη για να το κάνεις και ανεξάρτητα από το πόσο προσπαθείς πάντα νιώθεις πως κάποιος άλλος είναι υπεύθυνος για την μιζέρια σου, προτείνω να σταματήσεις για λίγο και να εστιάσεις στον εαυτό σου. Να τον δεις πραγματικά όπως είναι.

   Τον βλέπεις; Αυτός είσαι εσύ.

   Κανείς δεν μπορεί να σε σταματήσει από το να καταλάβεις την αξία σου.

   Το μόνο σου εμπόδιο είσαι εσύ.

   Και όσο πιο γρήγορα το συνειδητοποιήσεις αυτό, 

τόσο το καλύτερο για σένα.

via

Συμφιλίωση με τους άλλους

 

 «Κάθε δυσαρέσκεια και θυμός και οργή και κραυγή και ύβρη μακριά από σας, καθώς και κάθε κακία. να είστε μεταξύ σας εύσπλαχνοι, να συγχωρείτε ο ένας τον άλλο, καθώς και ο Θεός δια μέσου του Χριστού σάς συγχώρησε»

(Εφ. 4, 31-32), και: 

 

 «Όταν οργίζεστε, μη φτάνετε ως την αμαρτία. να μη σας βρίσκει η δύση του ηλίου ακόμη οργισμένους»

(Εφ. 4, 26), και:

   

«Μην επιζητείτε, αγαπητοί, να εκδικείστε, αλλά δώσετε τόπο στην οργή του Θεού»

(Ρωμ. 12, 19), και: 

 

 «Να μη σε νικά το κακό, αλλά να νικάς το κακό με το αγαθό»

(Ρωμ. 12, 21). 

   Αυτά ειπώθηκαν σχετικά με τη συμφιλίωση με τους άλλους.

Κάλλιστος και Ιγνάτιος οι Ξανθόπουλοι

“Για να φωτίσω λιγάκι τον δρόμο κάποιων” - Χόρχε Μπουκάι

Το video που θα τον λατρέψεις…

Άσε που θα θέλεις να μάθεις και ισπανικά…

         Όταν ανοίξουμε ξανά την πόρτα, 

τα πιό κρυστάλλινα νερά και τα πιό πυκνά δάση...

[full_width]

Επειδή κάποιος δε σου έδωσε αρκετά, δε σημαίνει πως δεν αξίζεις τα πάντα!

   Ο άνθρωπος είναι μοναδικός. Το πρόβλημα είναι ότι δεν το γνωρίζει. Από τη στιγμή που γεννιέται προσπαθεί να μάθει τον εαυτό του μέσα από τους άλλους. Και φυσικά πρώτοι απ’ όλους είναι οι γονείς που συμβάλλουν στη δημιουργία της αυτοεικόνας του.

   Εκφράσεις όπως «είσαι άχρηστος», «ο αδερφός σου είναι καλύτερος», «δεν μπορείς να κάνεις τίποτα σωστό» διαγράφονται στον ψυχισμό του παιδιού και μπορεί να τον ακολουθούν όλη του τη ζωή.

   Έπειτα, μεγαλώνοντας, συναντάμε δασκάλους, φίλους, σχέσεις, οι οποίοι κι αυτοί με τη σειρά τους τροφοδοτούν την αυτοεικόνα μας.

   Το αποτέλεσμα είναι ότι φτάνουμε σε κάποια ηλικία έχοντας μια υποτιθέμενη αντίληψη του εαυτού μας η οποία μπορεί να είναι εντελώς λάθος. Και το χειρότερο είναι ότι αισθανόμαστε τόσο σίγουροι για αυτή την εικόνα που αρχίζουμε να την υπηρετούμε.

   Ξαφνικά γινόμαστε άχρηστοι, τεμπέληδες, ανίκανοι να κάνουμε πράγματα στη ζωή μας. Και έτσι έρχεται μια ώρα που νιώθουμε συντετριμμένοι και αρχίζουμε να αναζητούμε απαντήσεις.

   Αρχίζουμε την ψυχοθεραπεία, μπαίνουμε σε ομάδες αυτογνωσίας, διαβάζουμε, μελετάμε, ταξιδεύουμε. Και όλα αυτά γιατί; Γιατί μέσα μας υπάρχει κάτι που αντιδρά σε αυτή την ψεύτικη αυτοεικόνα που υπηρετούμε.

   Και σιγά – σιγά αρχίζουμε να «ξεφλουδίζουμε» την προσωπικότητά μας και προχωράμε προς τα μέσα σε ένα ταξίδι γνωριμίας με τον πραγματικό μας εαυτό. Και εκεί, σε αυτό το ταξίδι αρχίζουμε να κατανοούμε ότι αυτό που φαινόταν σαν «ο χαρακτήρας μας», ήταν απλά προγράμματα καλά φυτεμένα στον εγκέφαλό μας και αρχίζουμε την προσπάθεια να τα ξεφορτωθούμε.

   Αυτός είναι ένας αγώνας που μπορεί να μην τελειώσει ποτέ. Και όλη αυτή η προσπάθεια, γιατί; Επειδή κάποιος μας είπε ότι δεν αξίζουμε όταν εμείς ήμασταν ευάλωτοι; Επειδή κάποιος μας φέρθηκε υποτιμητικά και πιστέψαμε ότι έτσι πρέπει να μας φέρονται όλοι;

   Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος δεν θα σας φερθεί όπως σας αξίζει, υπερασπιστείτε τον εαυτό σας, προστατέψτε τα όριά σας και μην επιτρέψετε στον εαυτό σας να υιοθετήσει οτιδήποτε από όλα αυτά.

   Μην ξεχνάτε ότι οι μεγαλύτερες προσωπικότητες που άλλαξαν τον κόσμο ήταν άνθρωποι οι οποίοι απορρίφθηκαν επανειλημμένως, και όμως δεν το έβαλαν κάτω. Επέμειναν στο όνειρό τους, στο όραμά τους… και τα κατάφεραν!

   Ίσως η απόρριψη είναι ο τρόπος που η ζωή δοκιμάζει την αποφασιστικότητά μας να υλοποιήσουμε τα όνειρά μας. Ίσως είναι ένα τεστ για να αποδείξουμε ότι όντως αξίζουμε τα πάντα!

via

Παιδαγωγοί και Βέβηλοι

 

«Κανένας κανόνας, όσο σοφός και αν είναι, δε μπορεί να αποτελέσει υποκατάστατο της αγάπης και της διακριτικότητας στη συμπεριφορά.»

(Bertrand Russell)

   Ο χώρος της Παιδείας είναι ιερός. Η γνήσια Παιδεία βρίσκεται στο ύψιστο σημείο του διαχρονικού κορμού αξιών, καθώς δεν προσφέρει μόνο γνώση αλλά επίγνωση και συνείδηση. Δεν είναι τόσο ο αγράμματος άνθρωπος ξύλο απελέκητο κατά τη λαϊκή ρήση, όσο ο απαίδευτος.

   Είναι δυστυχώς πολλοί οι ειδήμονες επιστημονικών κλάδων, οι οποίοι στα παιδευτικά πλαίσια της κριτικής σκέψης, της ευαισθησίας, της ορθής συνείδησης και της πολύπλευρης κοσμοαντίληψης βρίσκονται κάτω από το όριο της πνευματικής ένδειας. Είναι ακόμα πνευματικά ανώριμοι να επεξεργαστούν με οξύ και καθαρό βλέμμα την ατόφια πραγματικότητα, το ευρύ φάσμα της ανθρώπινης ύπαρξης.

   Τα μηνύματα φαίνεται του νεότερου Διαφωτισμού -δε μιλάμε για τον Ελληνικό Διαφωτισμό αφού έγινε τόσο νωρίτερα ώστε να λησμονιέται εύκολα- δεν κατάφεραν να συγκινήσουν το μεσαιωνικό τρόπο σκέψης τους. «Διαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητά του για την οποία ο ίδιος είναι υπεύθυνος» θα φωνάξει ο Γερμανός Καντ και θα σημάνει το εναρκτήριο λάκτισμα για ριζικές αναθεωρήσεις στον τρόπο σκέψης και δράσης των σύγχρονων πολιτών του κόσμου.

   Εδώ βρίσκεται λοιπόν η ουσία της Παιδείας και εδώ το ιερό του χαρακτήρα της, αφού θα σμιλέψει τον άνθρωπο και σαν άλλη υπέρτατη δύναμη θα ζωογονήσει πολύπτυχα το πνεύμα του. Δεν έχουν κατανοήσει όλοι όμως την ουσία της Παιδείας, άλλοι την υπηρετούν και άλλοι -βέβηλοι- την υπονομεύουν.

   Η Εκπαίδευση είναι η θεσμοθετημένη έκφραση της Παιδείας και κατά συνέπεια οι εκπαιδευτικοί αποτελούν τους θεσμοθετημένους φορείς της Παιδείας, τίτλος βαρυσήμαντος. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί που δικαιολογούν και αξίζουν αυτό τον τίτλο; Είναι σαφέστατα εκείνοι που δε στοχεύουν κοντόφθαλμα μονάχα στην παροχή επιστημονικών γνώσεων, αλλά στην πολυπρισματική καλλιέργεια της προσωπικότητας του νέου.

   Είναι εκείνοι που αγωνίζονται να αποδιώξουν από τις φιλοδοξίες των ατόμων το ίνδαλμα του τεχνοκρατισμού, το πρότυπο του στυγνού επαγγελματία. Εκείνοι που απομακρύνουν το νέο από τα καλούπια της στείρας απομνημόνευσης και του αυστηρού επαγγελματικού προσανατολισμού, ωθώντας τον στην ανάπτυξη των πραγματικών του δεξιοτήτων, ικανοτήτων και πιθανότητα ταλέντων και χαρισμάτων. Η κοινωνία δεν έχει έλλειψη από καλούς ειδικούς επιστήμονες αλλά από πρόσωπα που έχουν όραμα, ευρύ πνεύμα και ανοιχτούς ορίζοντες. 

  Από πρόσωπα που αξιολογούν σωστά την ανάγκη του γνήσιου στοχασμού, που ο Bertrand Russell θα σημειώσει με ακρίβεια την πραγματική αξία του, 

  αλλά συνάμα και την αιτία που οι πολλοί δείχνουν σημάδια αποστροφής προς κάθε είδους ορθή και δίκαια συλλογιστική σκέψη και αντίληψη: «Οι άνθρωποι φοβούνται το στοχασμό περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στον κόσμο, περισσότερο από την καταστροφή, περισσότερο ακόμα και από τον ίδιο το θάνατο. Ο στοχασμός είναι ανατρεπτικός και επαναστατικός, καταστρεπτικός και φοβερός. Είναι ανελέητος μπροστά στα αξιώματα, στα καθιερωμένα και τις συνήθειες. Ο στοχασμός κοιτάζει στο βάραθρο της κόλασης και δε φοβάται. Ο στοχασμός είναι σπουδαίος, καταιγιστικός κι ελεύθερος, το φως του κόσμου και η ύψιστη μεγαλοπρέπεια του ανθρώπου .»

  Η γνήσια και αποτελεσματική εκπαίδευση του μέλλοντος θα ήταν καταστροφικό να στηρίζεται αποκλειστικά στο γνωστικό εμπλουτισμό του ανθρώπου. Είναι πλέον ανάγκη ζωτικής σημασίας να φέρουμε στην επιφάνεια τις παραγκωνισμένες αξίες που κάνουν τον άνθρωπο να υπάρχει και να συνυπάρχει επιτυχώς και ευτυχώς. 

  Το ήθος και η αξιοπρέπεια, η κατανόηση και η πολυειδής ευαισθητοποίηση θα δώσουν εκείνα που χρειάζεται ο κόσμος του μέλλοντος. Μόνο έτσι θα βγει ψεύτης ο Αϊνστάιν που έκανε την απαισιόδοξη, άμεσα συνυφασμένη ωστόσο με την αντικειμενική πραγματικότητα διαπίστωση ότι η τεχνολογία ξεπέρασε τον ανθρωπισμό μας.

via

Ουδείς εκών αμαρτάνει

  Ο τίτλος τούτου του άρθρου μας μεταφέρει στο φιλοσοφικό περίβολο των σωκρατικών στοχασμών, όπως διασώθηκαν και διαιωνίστηκαν από τους μαθητές του Σωκράτη: Αντισθένη, Ξενοφώντα, Πλάτωνα κ.ά. Κυρίως ο Πλάτων αποτέλεσε τη φωνή και τη γραφίδα του μεγάλου διδασκάλου του, αφήνοντας κληρονομιά στην παγκόσμια φιλοσοφική σκέψη ιδέες, αρχές και αξίες που αποτέλεσαν τα θεμέλια του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η θρησκεία του Ιησού Χριστού, ο Χριστιανισμός, που τη διέδωσαν στον αρχαίο κόσμο οι Απόστολοι, με πρωτεργάτη τον Παύλο, τον Απόστολο των Εθνών, διαπότισε τις αρχαίες ιδέες των Ελλήνων σοφών καταυγάζοντας την ανθρώπινη σοφία, τη θύραθεν σοφία, με το θεϊκό φέγγος της αληθινής σοφίας. Από αυτό το αμάλγαμα κοσμικού και θεϊκού Λόγου προέκυψε ο ελληνοχριστιανικός πολιτισμός, μια ιδεολογία αιωνίου κύρους που ξεπερνά τα στενά εθνικά μας όρια μορφοποιούμενη σε μια καθολικού κύρους κοσμοθεωρία, μια εν δυνάμει πανανθρώπινη κυρίαρχη ιδεολογία, σύμφωνα με τις προβλέψεις θεόπνευστων ανδρών.

   Για να υπεισέλθουμε στην υποκρυπτόμενη παραδοξότητα της Σωκρατικής σκέψης, η γενική πρόταση στο συλλογισμό που εμπεριέχεται στη διατύπωση της σκέψης αυτής, είναι ότι ο «εκών», ο αγαθός, το καλό άτομο, όταν πράττει το κακό, δεν το κάνει με τη θέλησή του. Είναι στιγμές που και ο «αγαθός» εμπρόθετα κάνει το κακό, αν και έχει συνείδηση της κακής πράξης. Εδώ πρέπει να γίνει η διάκριση μεταξύ των δύο βασικών εννοιών: «εκών» και «άκων». Ο εκών είναι αυτός που έχει τη γνώση, δηλαδή γνωρίζει ποιο είναι το κακό, αλλά το πράττει, ενώ άκων είναι αυτός που δεν κατέχει τη γνώση, άρα πράττει το κακό εν αγνοία του. Π.χ κάποιος( αγαθός τύπος, εννοείται), αν και γνωρίζει τον άδικο χαρακτήρα μιας αδικοπραξίας, παρόλα αυτά προβαίνει στην εκτέλεση της άδικης πράξης, οπότε βρίσκεται αντιμέτωπος με το νόμο, γιατί εν γνώσει του, εσκεμμένα, παρανόμησε, υφιστάμενος εντεύθεν τις συνέπειες. Για την ίδια πράξη, ο άκων, ο μη έχων τη γνώση, αντιμετωπίζεται διαφορετικά ως προς τις συνέπειες της αδικοπραξίας. Έτσι, για τη σωκρατική ηθική, άδικος εμπρόθετα και με τη θέλησή του, μόνον ο αγαθός μπορεί να είναι, γιατί αυτός μόνο γνωρίζει μαζί με το αγαθό και το κακό, μαζί με το δίκαιο και το άδικο. Εκείνος που δεν κατέχει τη γνώση του αγαθού, πώς μπορεί θεληματικά να πράξει το αντίθετό του; Εκούσια πέφτει στην πλάνη μόνον όποιος γνωρίζει την αλήθεια, όποιος πραγματικά γνωρίζει τη φύση του αγαθού και του κακού, επομένως ο αγαθός, μπορεί να πράττει εμπρόθετα το κακό και το άδικο, εάν βέβαια υπάρχει τέτοιος άνθρωπος. Ο Σωκράτης το αποκλείει κάτι τέτοιο.

    Η βαθύτερη σημασία της σωκρατικής ηθικής είναι αυτή; «Εκούσια μπορεί να λαθεύει μόνον ο γραμματικός, και εμπρόθετα μπορεί να πράττει το κακό μόνον ο αγαθός, γιατί η πράξη παντού και πάντοτε προϋποθέτει τη γνώση, και η γνώση μόνο στην πράξη και με την πράξη ολοκληρώνεται. Μόνον ο «γραμματικός» και όχι ο «αμαθής» μπορεί να πράττει το κακό, αφού αυτός και μόνον αυτός το γνωρίζει.

   Υπάρχουν περιπτώσεις που ο καθένας, αν και γνωρίζει το καλό και το δίκαιο, εντούτοις επιλέγει συνειδητά να πράξει το κακό και το άδικο. Στη στρεβλή αυτή ψυχική κατάσταση, ο Σωκράτης έδωσε με το δικό του τρόπο την εξήγηση, όπως θα δούμε στη συνέχεια.

  Στην ιστορία αναφέρονται παρόμοιες περιπτώσεις μεταγενεστέρων που κινούνται περί τη σωκρατική θεωρία. Πχ αναφέρω εδώ την περίπτωση του Οβιδίου (43 π.Χ- 17 μ. Χ ), ο οποίος στις «Μεταμορφώσεις» του βάζει στο στόμα της Μήδειας (Médée) τα λόγια: video meliora, proboque, deteriora sequor, δηλαδή, βλέπω το καλό, το επιδοκιμάζω (και) κάνω το κακό.

  Η σωκρατκή φιλοσοφική ηθική, της οποίας έκανα ακροθιγώς μνεία πιο πάνω, αντλεί μεγαλύτερο κύρος, όταν συμπίπτουν ή και ταυτίζονται με αυτή όσα λέγει ο κορυφαίος των Εθνών Απόστολος Παύλος στην προς Ρωμαίους Επιστολή του, όπου γράφει: «Ου γαρ ό θέλω ποιώ αγαθόν, αλλ’ ό ου θέλω κακόν, τούτο πράσσω. Εί δε ό ου θέλω εγώ τούτο ποιώ, ουκέτι εγώ κατεργάζομαι αυτο, αλλ’ η οικούσα εν εμοί αμαρτία» ( Προς Ρωμαίους, ζ, 19-20). Δηλαδή, δεν πράττω το αγαθό που η θέλησή μου προκρίνει (ασπάζεται), αλλά το κακό που δε θέλω, αυτό πράττω. Εάν δε πράττω το κακό που δε θέλω, (σημαίνει) ότι δεν είμαι κύριος του εαυτού μου και δεν πράττω το κακό εγώ, αλλά η αμαρτία που κατοικεί μέσα μου και με κρατεί αιχμάλωτο.

  Εδώ ο Παύλος προσδιορίζει και το αίτιο αυτής της ψυχοπαθολογίας, αν μπορούμε να ονομάσουμε έτσι αυτή την ιδιότυπη συμπεριφορά. Στη συνέχεια θα δούμε όσα συμπληρωματικά περί αυτού λέγει ο ίδιος.

   Μεταξύ Σωκράτη και Παύλου είναι κοινή η αντίληψη, ότι το κακό το κάνουν κάποιοι άνθρωποι παρά τη θέλησή τους. Υπάρχει, όμως, διαφορά στους δύο όσον αφορά την αιτία αυτής της μη ηθελημένης ενέργειας (πράξης).

   Για το Σωκράτη, αιτία αυτής της πνευματικής «ανωμαλίας» είναι μια λογική ατέλεια ή αστοχία ή άγνοια ή πλάνη. Αγνοούμε ή γελιόμαστε ως προς την αληθινή φύση του αγαθού και του κακού, και αντί να πράττουμε το αγαθό και να γίνουμε ευδαίμονες, κάνουμε το κακό και πέφτουμε στην αθλιότητα. Συνεπώς, αναγκαίο στοιχείο για τη διάκριση καλού και κακού είναι η γνώση, η επιστήμη της γνώσης, άρα η Παιδεία, η μόρφωση, με τη σύγχρονη έννοια του όρου.

   Αντίθετα, ο θείος Παύλος αποδίδει αυτή την αρρυθμία σε κάτι το σκοτεινό και μεταφυσικό: σε μια προγονική ενοχή που κληρονομούμε τις συνέπειές της: με την πτώση γεννήθηκε η αμαρτία και ο θάνατος («η αμαρτία γεννά θάνατο» ).

  Η διαφορετική εξήγηση αυτής της ανθρώπινης παθογένειας που δίνουν οι δύο διακεκριμένοι πνευματικοί ταγοί, οδηγεί και σε διαφορετικά μέσα θεραπείας της. Ο Σωκράτης, με αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση, γνωρίσματα των Ελλήνων της κλασικής εποχής, ελπίζει τη σωτηρία από μέσα, πάλι από τον άνθρωπο: από την προσπάθεια και την επιτυχία του να γνωρίσει βαθιά την ουσία του αγαθού και του κακού, γιατί πιστεύει ότι τότε η πράξη θα εναρμονιστεί με τη γνώση (η γνώση είναι αρετή) και θα αντικατασταθεί η κλονισμένη αρμονία και η ενότητα της εσωτερικής ύπαρξης του ανθρώπου.

  Ο Παύλος, μη έχοντας καμιά εκτίμηση στις ανθρώπινες δυνάμεις, περιμένει με εγκαρτέρηση και συντριβή τη σωτηρία απ’έξω: από το Θεό λυτρωτή, από τη θεία χάρη! Διότι: «…τω μεν νοΐ δουλεύω νόμω Θεού, τη δε σαρκί νόμω αμαρτίας»(προς Ρωμαίους Ζ, 25).

via