Osho: Ανάβεις - σβήνεις - καίγεσαι -

  Δεν είναι δράση, έχε το υπόψη σου, είναι αντίδραση.

  Αντιδράς. Κάποιος σε προσβάλει, σου πατάει ένα κουμπί κι εσύ αντιδράς – θυμώνεις, του βάζεις τις φωνές. Κι αυτό εσύ το λες δράση; Δεν είναι δράση, έχε το υπόψη σου, είναι αντίδραση. Εκείνος σε κατευθύνει κι εσύ κατευθύνεσαι. Σου έχει πατήσει ένα κουμπί κι εσύ αρχίζεις να λειτουργείς σαν μηχανή.

Όπως πατάς ένα κουμπί κι ανάβει το φως, όπως πατάς ένα κουμπί και σβήνει το φως, αυτό ακριβώς κάνουν και σ’ εσένα οι άνθρωποι.

Σε ανάβουν και σε σβήνουν.

Κάποιος έρχεται και σε επαινεί και φουσκώνει το εγώ σου κι εσύ νιώθεις πολύ σπουδαίος. Κι ύστερα έρχεται κάποιος άλλος και σε κεντρίζει κι εσύ ξεφουσκώνεις και πέφτεις σαν άδειο σακί στο χώμα.

Δεν είσαι κύριος του εαυτού σου.

Ο οποιοσδήποτε μπορεί να σε προσβάλει και να σε κάνει στεναχωρημένο, θυμωμένο, εξοργισμένο, ταραγμένο, βίαιο, τρελό.

Και ο οποιοσδήποτε μπορεί να σε επαινέσει και να σε κάνει να νιώσεις πως είσαι μεγάλος και σπουδαίος, ότι ο Μέγας Αλέξανδρος δεν είναι τίποτα συγκρινόμενος μ’ εσένα.

Κι εσύ αντιδράς σύμφωνα με το πως σε κατευθύνουν οι άλλοι.

Αυτό δεν είναι πραγματική δράση.

Ο Βούδας περνούσε από ένα χωριό και οι άνθρωποι μαζεύτηκαν κι άρχισαν να τον προσβάλλουν. Και χρησιμοποιούσαν τις προσβλητικότερες λέξεις που μπορούσαν να βρουν.

Ο Βούδας στάθηκε, τους άκουσε σιωπηλά κι ύστερα είπε:

“Σας ευχαριστώ που ήρθατε για μένα, εγώ όμως βιάζομαι. Πρέπει να φτάσω στο επόμενο χωριό, που με περιμένουν. Δεν μπορώ να σας δώσω περισσότερο χρόνο σήμερα. Αύριο όμως που θα επιστρέψω, θα έχω περισσότερο χρόνο. Μπορείτε να ξαναμαζευτείτε κι αν αύριο έχει απομείνει κάτι που θέλατε να πείτε σήμερα και δεν μπορέσατε, ελάτε να μου το πείτε.

Σήμερα όμως, συγχωρείστε με.”

Εκείνοι οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να πιστέψουν στα αυτιά και στα μάτια τους: Αυτός ο άνθρωπος έμεινε εντελώς ατάραχος. Ένας από αυτούς ρώτησε: 

“Δεν μας άκουσες; Τόσα πράγματα σου είπαμε κι εσύ δεν έδωσες καμία απάντηση!”

Ο Βούδας είπε:

 “Αν θέλατε να απαντήσω, τότε ήρθατε αργά. Έπρεπε να είχατε έρθει πριν δέκα χρόνια. Μέσα σ’ αυτά τα δέκα χρόνια όμως, έχω σταματήσει να κατευθύνομαι από τους άλλους. Δεν είμαι πια σκλάβος, είμαι κύριος του εαυτού μου. Δρω σύμφωνα με τον εαυτό μου, δρω σύμφωνα με την εσωτερική μου ανάγκη. Δεν μπορείτε να με αναγκάσετε να κάνω τίποτα. Θέλατε να με προσβάλλετε και είπατε ό,τι είχατε να πείτε. Πολύ καλά. Νιώστε ικανοποιημένοι. Σε ό,τι αφορά όμως εμένα, εγώ δεν παίρνω τις προσβολές σας. Κι αν δεν τις πάρω, δεν έχουν κανένα νόημα”.

Όταν κάποιος σε προσβάλλει, πρέπει να αποδεχτείς αυτό που λέει – μόνο τότε μπορείς να αντιδράσεις. Αν όμως δεν το αποδεχτείς, αν κρατήσεις απόσταση, αν παραμείνεις ψύχραιμος, τότε τι μπορεί να κάνει εκείνος;

Ο Βούδας είπε:

 “Αν ρίξετε έναν αναμμένο πυρσό μέσα στο ποτάμι, θα παραμείνει αναμμένος μέχρι να φτάσει στο ποτάμι. Τη στιγμή που πέφτει μέσα στο ποτάμι, όλη η φωτιά φεύγει – το ποτάμι τη σβήνει. Εγώ έχω γίνει ποτάμι. Ρίχνετε προσβολές πάνω μου. Τη στιγμή που τις ρίχνετε, είναι φωτιά, τη στιγμή όμως που φτάνουν σ’ εμένα, όλη η φωτιά τους σβήνει. Δεν πληγώνουν πια. Εσείς πετάτε αγκάθια, καθώς όμως πέφτουν μέσα στη σιωπή μου, γίνονται τριαντάφυλλα.

Εγώ δρω από τη δική μου εσωτερική φύση”.

Επίγνωση: 

Το κλειδί για να ζεις 

ισορροπημένα 

- Osho

via

Εμείς ελέγχουμε το μυαλό ή εκείνο εμάς;

  Ίσως το μοναδικό πράγμα που δεν μας δίδαξε ποτέ κανείς να είναι τελικά το πως να χρησιμοποιούμε το μυαλό μας και ειδικότερα την σχέση με το μυαλό μας. Το βασικότερο και αυτό που θα πρέπει να τονιστεί εξαρχής είναι ότι θα πρέπει να μάθουμε πως να χρησιμοποιούμε το μυαλό μας αντί να πιστεύουμε ότι είμαστε το μυαλό μας! Αυτό είναι και το νόημα του παλιού ρητού:

«Το μυαλό μας είναι ένας πολύ καλός υπηρέτης

αλλά ένας ανίκανος αφέντης».

  Αυτό σε πολλούς ίσως να ακούγεται παράξενο και πολύ από εμάς να αναρωτιόμαστε, μα καλά αν δεν είμαι το μυαλό μου τότε ποιός είμαι; Και όμως, το πιστεύετε ή όχι, η μεγάλη μας παγίδα είναι αυτή ακριβώς η ταύτιση με το μυαλό μας που μας δημιουργεί πολλά και μεγάλα προβλήματα και ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για το γεγονός ότι πολύ από εμάς δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε προσωπικές μας δυσκολίες και καταλήγουμε στο τέλος με κάποιες ψυχιατρικές ταμπέλες ή ακόμη και ακραίες μορφές διαφυγής όπως ουσίες διαφόρων ειδών ή ακόμη και αυτοκτονία.

  Είναι πραγματικά πολύ χρήσιμο να θυμόμαστε ότι το μυαλό μας είναι ένα μόνο μέρος του εαυτού μας (όπως είναι για παράδειγμα το χέρι μας, το πόδι μας, το συκώτι μας, κτλ.) και όχι ο εαυτός μας. Για τον λόγο αυτόν ακριβώς άλλωστε λέμε ότι κάποιος έχει ή δεν έχει μυαλό. Ακούσατε ποτέ κανένα να λέει ότι το μυαλό έχει κάποιον;

 Είναι εμείς που έχουμε μυαλό.

 Το μυαλό δεν έχει εμάς!

Ο εαυτός μας υποτίθεται ότι πρέπει να καθοδηγεί το μυαλό μας για να διευθύνει την υγεία μας, την σκέψη μας, τα συναισθήματα και την συμπεριφορά μας. Αν ο εαυτός μας επιλέξει να μην κατευθύνει το μυαλό μας, το μυαλό μας ενδέχεται να οδηγήσει τον εαυτό μας σε κάθε λογής αρνητικές σκέψεις και συναισθηματικές διαταραχές.

Ας σκεφτούμε για μια στιγμή το πόσο πολύ όλοι μας φοβόμαστε τον ‘έλεγχο της σκέψης’ μας από κάποιον άλλον που έχει δύναμη και επιρροή επάνω μας. Δεν σκεφτήκαμε ίσως ποτέ όμως ότι ο χειρότερος έλεγχος της σκέψης μας είναι όταν το ίδιο μας το μυαλό είναι κάτω από τον δικό του έλεγχο και εμείς το ακολουθούμε λες και είμαστε το σκυλάκι του!

Για να χρησιμοποιήσουμε μια παρομοίωση εδώ μπορούμε να πούμε ότι το μυαλό μας δεν διαφέρει, από μια άποψη, σε τίποτα με την τηλεόραση. Για να αλλάξουμε κανάλια στην τηλεόραση χρησιμοποιούμε έναν ηλεκτρικό διακόπτη. Για να ‘αλλάξουμε’ κανάλια στο μυαλό μας χρησιμοποιούμε βιο-ηλεκτρικές σκέψεις. Μπορούμε, με την έννοια ότι έχουμε την επιλογή να το κάνουμε. Το αν αποφασίσουμε ή αποφύγουμε να επιλέξουμε, είναι διαφορετικό θέμα.  

Κάποιος θα πρέπει να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε επιλογή, ότι είμαστε σε θέση να καθοδηγήσουμε την σκέψη μας, ότι το μυαλό και τα συναισθήματα του δεν έχουν νόμιμη εξουσία επάνω μας. 

Που κρύβεται η επιλογή;

 Η επιλογή βρίσκεται ανάμεσα στην επίγνωση του εαυτού, και την χρήση του μυαλού. Η επιλογή είναι το πιο ανεκτίμητο δώρο που έχουμε στην κατοχή μας. Είναι το δώρο της ανθρώπινης βούλησης, της ελευθερίας της θέλησης. Αλλά αν ποτέ κανένας δεν μας έχει πει ότι έχουμε επιλογή, δεν θα κάνουμε ποτέ την προσπάθεια να την εξασκήσουμε.

   Να θυμόμαστεότι ακόμα και το να μη επιλέγουμε είναι μια επιλογή από μόνη της. Δεν είμαστε μόνο υπεύθυνοι για αυτά που κάνουμε, είμαστε επίσης υπεύθυνοι γι’ αυτά τα οποία δεν κάναμε.

Διανοητικά θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν θα πρέπει να θεωρούμε ότι είμαστε η σκέψη μας αλλά ότι θα πρέπει να χρησιμοποιούμε την σκέψη μας.

via

Πρόσφερέ τους κι άλλο από εκείνους και θα σε αγαπήσουν

   

Μίλα λοιπόν στους άλλους 

για το αγαπημένο τους θέμα,

τον εαυτό τους

   Κανείς άνθρωπος δεν θα καταφέρει να πάει στο επόμενο επίπεδο, να πετύχει κάτι πιο σημαντικό από αυτό που έχει σήμερα, αν δεν κατανοήσει τη φύση του.

  Το πρώτο και ουσιαστικό που πρέπει να γνωρίζεις για τη φύση σου είναι ότι μπορείς να την ξεπεράσεις.

Και έπειτα καθετί που κάνεις ή δεν κάνεις είναι για να λάβεις κάποιου είδους ευχαρίστηση ή για να αποφύγεις μια δυσαρέσκεια που συνδέεται με αυτό. Όλα λοιπόν είναι εγωιστικά.

Τι είναι ο εγωισμός

Τι είναι ωστόσο εγωισμός; Οι περισσότεροι θεωρούν ότι είναι κάτι πολύ κακό. Γίνεται όμως να είναι κακή η φύση του ανθρώπου; Φυσικά όχι. Στο συγκεκριμένο άρθρο, εγωιστικό θεωρούμε αυτό που κάνουμε ή δεν κάνουμε, για να πετύχουμε μια προσωπική ευχαρίστηση ή για να αποφύγουμε μια ανεπιθύμητη κατάσταση.

Για παράδειγμα, οι περισσότεροι θεωρούν μη εγωιστική την αγάπη μιας μητέρας για το παιδί της ή την αυτοθυσία στο όνομα της αγάπης ή ένα δώρο που κάνουμε χωρίς να παίρνουμε ανταπόδοση. Αλτρουιστικές πράξεις οι οποίες δεν εμπεριέχουν όφελος γι' αυτόν που τις προσφέρει.

Ισχύει όμως κάτι τέτοιο; Ακόμα και αυτός που θυσιάζεται στο όνομα της αγάπης, λαμβάνει περισσότερη ευχαρίστηση από τον θάνατο, παρά από τη ζωή χωρίς το αγαπημένο του πρόσωπο. Πεθαίνει λοιπόν για τον ίδιο και όχι γι' αυτόν που αγαπά.

Βασικά, πεθαίνει γι' αυτόν που περισσότερο αγαπά. Τον εαυτό του. Η μητέρα που δεν τρώει για να ταΐσει το παιδί της, το κάνει γιατί ο πόνος που θα ένιωθε, βλέποντας το παιδί να πεινάει, θα ήταν μεγαλύτερος από τον πόνο που προκαλεί η πείνα της. Κάποιος που δίνει χρήματα σε έναν ζητιάν χωρίς να περιμένει να λάβει πίσω κάτι, έχει ήδη λάβει πολλαπλάσια από όσα έδωσε: την ευχαρίστηση ότι βοήθησε. Η αυτοεικόνα του βελτιώθηκε, αισθάνεται ήδη καλύτερος άνθρωπος.

Έχοντας λοιπόν διασαφηνίσει την έννοια του εγωισμού, μπορούμε να διακρίνουμε δύο κατηγορίες: τον καλό και τον κακό εγωισμό.

Καλός και κακός εγωισμός

Ο καλός εγωισμός αποσκοπεί στην προσωπική ευχαρίστηση μέσω της ευχαρίστησης των άλλων και ο κακός εγωισμός αποσκοπεί στην ευχαρίστηση με κάθε μέσο, ακόμα και μέσα από τον πόνο των άλλων. Σκέψου δύο άντρες που ο στόχος τους είναι να «κερδίσουν» μια γυναίκα. Ο ένας, ο κακός εγωιστής, προχωρά στην πιο επαίσχυντη πράξη απ' όλες: τον βιασμό. Ο δεύτερος, ο καλός εγωιστής, αποφασίζει να την κερδίσει δίνοντας της αγάπη, τρυφερότητα, ικανοποιώντας κάθε της ανάγκη.

Ο πρώτος κατέκτησε προσωρινά το σώμα της ασκώντας βία, ο δεύτερος την καρδιά της. Ο πρώτος πληρώνει τις συνέπειες καθώς της προκάλεσε ανείπωτο πόνο: αντιμετωπίζει τη φυλάκιση, τη διαπόμπευση, την απομόνωση, την οργή. Μακροπρόθεσμα, έχασε περισσότερα από αυτά που κέρδισε στιγμιαία. 

Για ποιον λόγο, όμως, τελικά τον τιμωρούμε; Για αυτό που έκανε ή για εμάς; Είπαμε όλα είναι εγωιστικά. Δεν φυλακίζουμε έναν εγκληματία για να τον τιμωρήσουμε για την πράξη του, αλλά για να τον εμποδίσουμε να εξασκήσει την τέχνη του πάνω μας. Ο καλός εγωιστής κερδίζει όλο και περισσότερα συνεχώς. Ο κακός εγωιστής θα τιμωρηθεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο: από τον εαυτό του, από τους άλλους, από την ίδια τη ζωή.

Ας αναφερθούμε τώρα στην πρόθεση. Η πρόθεση ναι μεν είναι σημαντική, αλλά πιο σημαντικό είναι το αποτέλεσμα. Ακούμε ανθρώπους να λένε: «Δεν είχα πρόθεση να σε πληγώσω», και την επόμενη φορά κάνουν ακριβώς το ίδιο.

Χρησιμοποιούν ως άλλοθι την πρόθεση ή την αγάπη τους για να ικανοποιούν τον εαυτό τους, αδιαφορώντας για το αν δημιουργούν πόνο. Αυτός είναι ο ορισμός του κακού εγωιστή. Φυσικά και είναι σημαντική η προθεσή σου, όμως προτιμότερο είναι να ελέγχει το αποτέλεσμα της δράσης σου.

Η πρόθεση και η πράξη

Για παράδειγμα, αν χαστουκίσω κάποιον και μετά του πω ότι δεν είχα την πρόθεση να το κάνω, ο πόνος θα φύγει ή μήπως το σημάδι στο μάγουλό του θα εξαφανιστεί από τη δική μου καλή πρόθεση; Αν, την επόμενη φορά, αντί να τον ξαναχτυπήσω χρησιμοποιώντας πάλι ως δικαιολογία την πρόθεσή μου, ταυτίσω την πρόθεση με την πράξη μου και δεν ασκήσω βία, τότε θα έχω αποδείξει ότι νοιάζομαι λίγο παραπάνω. Προτιμώ μια καλή πρόθεση χωρίς χαστούκι παρά ένα χαστούκι με καλή πρόθεση.

Αυτός που ελέγχει το αποτέλεσμα των πράξεών του και δεν χρησιμοποιεί την καλή πρόθεση ή την αγάπη του ως δικαιολογία, είναι ένας καλός εγωιστής. Ο καλός εγωιστής κερδίζει όλο και περισσότερα, γιατί προσφέρει όλο και περισσότερα, κοπιάζει περισσότερο. Άλλωστε: Ο,τιδήποτε αξίζει τον κόπο σε αυτήν τη ζωή, θέλει κόπο.

Είναι πολύ πιο εύκολο να κάνεις το κακό απ' ό,τι το καλό, όπως είναι πολύ πιο εύκολο να λερώσεις ένα άσπρο πουκάμισο με μια χούφτα λάσπη. Και πόσο δύσκολο όμως είναι να το καθαρίσεις μετά!

Αντίστοιχα, είναι πολύ πιο εύκολο να είσαι κακός εγωιστής απ' ότι να είσαι καλός. Η ανταπόδοση του καλού εγωιστή είναι όμως πολύ μεγαλύτερη.

 Από την άλλη, ο πόνος για τον κακό εγωιστή, κάποια στιγμή, με κάποιον τρόπο, θα είναι πολύ μεγαλύτερος από οποιαδήποτε ευχαρίστηση έλαβε.

Όταν λέμε για κάποιον: «Είναι εξαιρετικό παιδί», στην πραγματικότητα εννοούμε «μου φέρεται καλά». Το «εγώ» μας επιζητά συνεχώς ικανοποίηση και η εικόνα που έχουμε για τους άλλους περνά μέσα από εμάς.

Οι περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούν να ικανοποιήσουν το «εγώ» τους, να λάβουν ευχαρίστηση και να νιώσουν αναγνώριση με τους εξής τρόπους: Μιλώντας οι ίδιοι για τον εαυτό τους.

Θυματοποίηση

Σχολιάζοντας αρνητικά τους άλλους τους υποβιβάζουν, κάτι που τους προσφέρει μια αίσθηση ανωτερότητας και δύναμης. Στην πραγματικότητα εκφράζουν προς κάθε κατεύθυνση την ασφάλεια και τον φόβο τους. Πολλές φορές μιλούν αρνητικά και για τους ίδιους, αναγκάζοντας έτσι τους άλλους να μιλήσουν θετικά. Η θυματοποίηση είναι ένας τρόπος για να τραβήξει κάποιος την προσοχή των γονιών του.

Συχνά, αυτό δεν γίνεται καν συνειδητά θα σου τύχει να εκθειάζεις κάποιον και να μη δέχεται τη φιλοφρόνησή σου.

Για παράδειγμα: «Ωραίο το φαγητό σου», «Μπα, δεν μου πέτυχε η σάλτσα, παιδί μου». «Μα τι λες τώρα; Είναι καταπληκτικό», επιμένεις εσύ. Σε κάποιον άλλο, πάλι, θα πεις: «Ωραίο πουκάμισο». «Μπα φτηνό είναι», θα απαντήσει εκείνος. «Μα είναι πραγματικά καλό», λες εσύ. Η μετριοφροσύνη είναι ο πιο διπλωματικός τρόπος να ζητήσεις τον έπαινο ενός ανθρώπου.

Η μαγείρισσα του παραδείγματος είναι σαν να σου λέει: «Δεν πέτυχα τη σάλτσα, κι όμως σου αρέσει. Φαντάσου να την πετύχαινα τι θα έλεγες». Μειώνοντας την αξία του φαγητού της, αυξάνει την αξία της ικανότητάς της, και ταυτόχρονα σε προτείνει να την παινέψεις περισσότερο.

Το συμπέρασμα ποιο είναι; ότι είναι καλή μαγείρισσα. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση του πουκαμίσου. Ένα απλό «ευχαριστώ» ή ενα χαμόγελο ως απάντηση στη φιλοφρόνηση, θα ήταν αρκετό και στις δυο περιπτώσεις.

Η δύναμη των λέξεων

Η δύναμη μερικών λέξεων είναι τόσο καθολική, σαν να έχουμε υπερόπλα στην κατοχή μας, αλλά δεν ξέρουμε, πρώτον, ότι είναι υπερόπλα και, δεύτερον, πώς να τα χρησιμοποιήσουμε. Οι όμορφες λέξεις πρέπει να λέγονται, να επικοινωνούνται. Τα αγαπημένα πρόσωπα πρέπει να μάθουν ότι τα αγαπάμε, ότι τα νοιαζόμαστε. Οι άνθρωποι γύρω μας, γνωστοί ή άγνωστοι, έχουν ανάγκη από ευγένεια και προσοχή.

Θέλουν κάποιον να τους κάνει να νιώσουν σπουδαίοι. Μην είσαι λοιπόν φειδωλός στην «καλημέρα», στο «χάρηκα», στο «χαμόγελο». Άκου αυτόν που σου μιλάει όταν σου μιλάει, και μη σκέφτεσαι τι θα πεις εσύ όταν τελειώσει.

Κάθε φορά που ολοκληρώνει κάποιος μια φράση, μη μιλάς για την αντίστοιχη δική σου εμπειρία. Αντίθετα, ρώτησέ τον περισσότερα για τη δική του. Μην κρίνεις, μη σχολιάζεις, σταμάτα να χρησιμοποιείς τη λέξη «εγώ». Μίλα για το αγαπημένο θέμα των άλλων: τον εαυτό τους. Μόνο ρίχνοντας τον εγωισμό σου, τρέφεις τον εγωισμό σου. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως, αν δεν μιλάς για τον εαυτό σου, δηλαδή ρίξεις τον εγωισμό σου, θα σε συμπαθήσουν οι άλλοι, άρα θα θρέψεις τον εγωισμό σου.

Το αγαπημένο θέμα των ανθρώπων είναι ο εγωισμός τους

Όταν κοιτάς μια φωτογραφία με εσένα και δεκάδες άλλους ανθρώπους μέσα σε αυτήν, σε ποιον θα εστιάσεις; Αν βρεθείς μπροστά σε έναν καθρέφτη με κάποιον δίπλα σου, ποιου το είδωλο κοιτάς περισσότερο; Πιθανότατα έδωσες τις απαντήσεις «σε εμένα» και «το δικό μου». Μόλις έμαθες ποιο είναι το αγαπημένο θέμα όλων των ανθρώπων. Κι όταν ξέρεις τι αγαπά κάποιος περισσότερο, είναι πολύ πιο εύκολο να τον ικανοποιήσεις.

Μίλα λοιπόν στους άλλους για το αγαπημένο τους θέμα, τον εαυτό τους. Πρόσφερέ τους κι άλλο από εκείνους. θα σε αγαπήσουν. Κι αν το αγαπημένο θέμα των ανθρώπων είναι ο εαυτός τους, η πιο αγαπημένη λέξη τους στον κόσμο είναι το όνομά τους. Να θυμάσαι το όνομα αυτού που γνωρίζεις. Για να μην το ξεχνάς, μπορείς να το επαναλαμβάνεις πολλές φορές από μέσα σου την ώρα που σου συστήνεται. Επίσης, φέρε στο μυαλό σου την εικόνα κάποιου γνωστού σου που έχει το ίδιο όνομα. Θα είναι πολύ πιο εύκολο να το θυμηθείς όταν θα το χρειαστείς.

Και σταμάτα να έχεις συνεχώς δίκιο. Κανείς δεν μπορεί να είναι συνεχώς σωστός. Δεν βγαίνουν τα μαθηματικά. Άλλωστε, το δίκιο δεν είναι παρά μία ιστορία στο μυαλό μας. Και οι άλλοι δίκιο νομίζουν πως έχουν. Κάποιος όμως πρέπει να έχει άδικο, δεν μπορεί. Ή απλά, μπορεί όλοι να έχουν δίκιο.

Διάλεξε αν θες να έχεις υγιείς σχέσεις ή αν προτιμάς να έχεις πάντα δίκιο και να είσαι ένας πετυχημένος κριτής των πάντων, εξεταστής, δικαστής και κατήγορος, αλλά μόνος. Αυτός που θέλει να έχει πάντα δίκιο, στο τέλος μένει μόνος του με μόνη παρέα το δίκιο του. Βάλε στο λεξιλόγιό σου τη φράση «σε καταλαβαίνω» και κατάλαβε τους συνανθρώπους σου περισσότερο.

Η επιτυχία κρυβόταν στο κομοδίνο μου

Νικόλας Σμυρνάκης

via

[full_width]

Το πιο σίγουρο φάρμακο γι’ αυτή τη φριχτή αρρώστια - Βοκάκιος

   Άλλοι περνούσαν διαφορετική ζωή: να παραδίνονται αχαλίνωτα στο πιοτό και στις ηδονές, να τριγυρνούν στην πόλη γλεντώντας και με το τραγούδι στα χείλια, να ικανοποιούν όσο περισσότερο μπορούν τα πάθη τους, να γελούν και να παίρνουν στο αστείο τα πιο θλιβερά γεγονότα — αυτό ήταν, κατά τη γνώμη τους, το πιο σίγουρο φάρμακο γι’ αυτή τη φριχτή αρρώστια. Για να περάσουν από μια τέτοια θεωρία στην πράξη, πήγαιναν μέρα νύχτα από ταβέρνα σε ταβέρνα, πίνοντας δίχως ντροπή και μέτρο.

Μα ήταν πολύ χειρότερα στις ιδιωτικές κατοικίες, φτάνει να ’βρισκαν αφορμή για γλέντι. Άλλωστε, τίποτα δεν ήταν ευκολότερο. Έχαναν κάθε ελπίδα πως θα ζήσουν, κι άφηναν στο έλεος της τύχης και τα αγαθά τους και τον εαυτό τους. Τα περισσότερα σπίτια κατάντησαν «μπάτε, σκύλοι, αλέστε», ξένοι είχαν εγκατασταθεί σαν αφεντικά, και εννοείται πως, κοντά στη σκαιότητα της διαγωγής τους, απέφευγαν πάση θυσία και τους πανουκλιασμένους. Αλίμονο! Μες στη μεγάλη θλίψη και τη συμφορά όπου βούλιαζε η πόλη μας, το κύρος και η επιβολή των θεϊκών και των ανθρώπινων νόμων είχε ολότελα θρυμματιστεί και καταρρεύσει. Οι θεματοφύλακες και οι λειτουργοί του νόμου, ή άρρωστοι ήταν ή είχαν πεθάνει ή είχαν τόσο μεγάλη έλλειψη από βοηθούς, που τους ήταν αδύνατον να ενεργήσουν. Ο καθένας λοιπόν ήταν ελεύθερος να κάνει ό,τι θέλει.

Κοντά σ’ αυτούς που έβαζαν σε πράξη τις δυο μεθόδους, ζωής που προανέφερα, πολλοί υιοθετούσαν έναν μέσο όρο. Φροντίζοντας λιγότερο από τους πρώτους να περιορίσουν το φαγητό τους, δεν παραδίνονταν ωστόσο , στην κατάχρηση του πιοτού και στην κραιπάλη των δεύτερων. Δίχως τίποτα να στερούνται, έβαζαν κανονισμό στις επιθυμίες τους. Αντί να κλείνονται στα σπίτια τους, κυκλοφορούσαν στα περίχωρα, κρατώντας στα χέρια ιούς είτε λουλούδια είτε αρωματικά βοτάνια είτε διάφορα μπαχαρικά. Τα ’φερναν συχνά στα ρουθούνια τους κι έκριναν καλό να προφυλάγουν τον εγκέφαλό τους ρουφώντας τις μυρωδιές, επειδή η ατμόσφαιρα ήταν μολυσμένη από τη δυσωδία των πτωμάτων, των αρρώστων και των γιατρικών.

Μερικοί εκδήλωναν περισσότερη απονιά, αλλά ίσως περισσότερη σύνεση. Έλεγαν πως η ασφαλέστερη εγγύηση κατά της μόλυνσης ήταν η φυγή. Έχοντας αυτή την πεποίθηση, δε φρόντιζαν παρά μονάχα για τον εαυτό τους, και πολλοί άντρες και γυναίκες παρατούσαν την πόλη, τους συγγενείς τους, την κινητή και ακίνητη περιουσία τους, κι έφευγαν για τις γειτονικές επαρχίες ή, τουλάχιστον, για τα περίχωρα της Φλωρεντίας. Να πίστευαν άραγε πως η οργή του Θεού, οπλισμένη με τούτη τη μάστιγα, δε θα τους ανακάλυπτε όπου κι αν πήγαιναν, για να χτυπήσει τις παρανομίες των ανθρώπων; Και πως, μια κι ο Θεός είχε ξαπολήσει την οργή Του, θα περιοριζόταν να τιμωρήσει μονάχα όσους είχαν μείνει πίσω από τα τείχη της Φλωρεντίας; Μπορεί όμως και να φαντάζονταν πως κανένας δε θ’ απόμενε και πως η τελευταία τους ώρα είχε φτάσει.

Αν δεν πέθαιναν αναγκαστικά επειδή είχαν κανονίσει τη ζωή τους σύμφωνα με τη μια ή την άλλη μέθοδο, ωστόσο δε γλίτωναν όλοι από τη μοίρα τους. “Όποια κι αν ήταν η θεωρία τους, πολλούς χτυπούσε το κακό, όπου κι αν βρίσκονταν. Πριν αρρωστήσουν, οι ίδιοι είχαν δώσει το παράδειγμα σ’ αυτούς που ήταν ακόμα υγιείς. Τώρα, λοιπόν, κείτονταν κι αυτοί εδώ κι εκεί, εγκαταλειμμένοι, περιμένοντας το θάνατο. Είναι άραγε ανάγκη να προσθέσω πως οι πολίτες απέφευγαν ο ένας τον άλλο και πως κανένας δε νοιαζόταν για το γείτονά του; Επισκέψεις ανάμεσα σε συγγενείς, αν υποθέσουμε πως γίνονταν, ήταν σπάνιες και σε αραιά διαστήματα. Η συμφορά είχε τόσο πολύ κατατρομάξει άντρες και γυναίκες, που ο αδερφός παρατούσε τον αδερφό, ο θείος τον ανιψιό, η αδερφή τον αδερφό, συχνά, μάλιστα, η γυναίκα τον άντρα της.

Ορίστε ακόμα κάτι φοβερό και σχεδόν απίστευτο: οι πατέρες και οι μητέρες, σαν να μην ήταν πια δικά τους τα ίδια τους τα παιδιά, απέφευγαν να πηγαίνουν να τα δουν και να τα βοηθήσουν. Οι άρρωστοι κι από τα δυο φύλα —και ήταν αμέτρητοι— δεν έβρισκαν άλλο αποκούμπι από τη στοργή των φίλων (αλλά πόσο λίγοι είχαν αυτή την ευτυχία!) ή από την απληστία κάποιου υπηρέτη. Οι πελώριες αμοιβές τραβούσαν άντρες και γυναίκες, που μίσθωναν τις υπηρεσίες τους. Ήταν άνθρωποι με άξεστους τρόπους και οι περισσότεροι δεν ήξεραν τη δουλειά τους. Οι υπηρεσίες τους περιορίζονταν στο να δίνουν στους αρρώστους ό,τι ζητούσαν ή να τους παραστέκονται στην ώρα του θανάτου. Να προσθέσω κι ότι, για να προσποριστούν αυτό το κέρδος, έβρισκαν συχνά και οι ίδιοι το θάνατο.

Καθώς οι γειτόνοι, οι συγγενείς και οι φίλοι εγκατέλειπαν τους αρρώστους και καθώς σπάνιζαν οι υπηρέτες, επικράτησε μια συνήθεια άγνωστη ως τότε. Όταν αρρώσταινε μια κυρία, όσο κι αν ήταν κομψευόμενη, όμορφη κι από μεγάλο τζάκι, δεν έπαιρνε υπόψη τον άντρα που είχε στην υπηρεσία της, είτε γέρος ήταν είτε νέος. Φτάνει να το απαιτούσε κάπως η αρρώστια της, και του φανέρωνε οποιοδήποτε μέρος του κορμιού της, σαν να ’χε μπροστά της μια γυναίκα. Πιθανόν, μια τέτοια αφροντισιά να γινόταν ύστερα, σε όσες γιατρεύονταν, η απαρχή για πιο ακόλαστα ήθη. Όσο γι’ αυτούς που τους άφηναν στην τύχη τους, πολλοί θα μπορούσε να ’χαν σωθεί αν βρισκόταν κάποιο πονετικό χέρι να τους βοηθήσει. Με τους αρρώστους δίχως την κατάλληλη περιποίηση και με την επιδημία να φουντώνει αδιάκοπα, τόσο πολλοί άνθρωποι πέθαιναν νύχτα μέρα, που έμενες μ’ ανοιχτό το στόμα σαν άκουγες να το λένε, κι ακόμα περισσότερο σαν το ’βλεπες με τα μάτια σου. Τέλος, σαν αποτέλεσμα της ανάγκης, επικράτησαν έθιμα αντίθετα μ’ εκείνα που συνηθίζονταν πρωτύτερα στην πόλη.

Ήταν συνήθεια —μια συνήθεια που διατηρείται ακόμα και τώρα— οι ξαδέλφες ή οι γειτόνισσες του νεκρού να μαζεύονται στο σπίτι του για να ενώσουν τα δάκρυά τους με τα δάκρυα πιο στενών συγγενών. Από την άλλη, οι γειτόνοι —και αρκετοί άλλοι πολίτες— συγκεντρώνονταν μαζί με την οικογένεια μπροστά στο σπίτι του νεκρού. Πήγαιναν και οι κληρικοί, ανάλογα με την κοινωνική τάξη του μακαρίτη. Ύστερα, πρόσωπα από την ίδια κοινωνική τάξη τον φορτώνονταν στους ώμους, και η νεκρική πομπή, μετά ψαλμών και λαμπάδων, τον μετέφερε στην εκκλησία που είχε διαλέξει ο ίδιος πριν πεθάνει. Μα όταν η επιδημία άρχισε να φουντώνει, παράτησαν αυτές τις συνήθειες ολοκληρωτικά ή κατά μεγάλο μέρος. Άλλες συνήθειες τις αντικατέστησαν.

Πολλοί πέθαιναν δίχως να ’χουν γύρω τους πολυάριθμη γυναικεία συντροφιά. Πολλοί, μάλιστα, πέθαιναν έρημοι και μονάχοι. Και πολύ σπάνιοι ήταν εκείνοι που δεν τους έλειπαν οι σπαραχτικοί θρήνοι και τα πικρά δάκρυα των δικών τους. Σε αντάλλαγμα, ακούγονταν τα γέλια και τα αστεία κάποιας περαστικής παρέας γλεντζέδων. Οι γυναίκες, γενικά, ξεχνώντας τη φυσική τους ευλάβεια και φροντίζοντας μονάχα για την υγεία τους, βολεύονταν περίφημα με την καινούργια συνήθεια. Και πολύ σπάνιοι ήταν εκείνοι που το ξόδι τους το συνόδευαν δέκα με δώδεκα νομάτοι πάνω κάτω. Δεν ήταν τίποτα έντιμοι και γνωστοί πολίτες, αλλά κι εγώ δεν ξέρω τι λογής νεκροθάφτες, που προέρχονταν από τον όχλο, λέγονταν πεθαμενατζήδες, και οι υπηρεσίες τους ήταν πληρωτικές. Άδραχναν το φέρετρο και με γρήγορο βήμα το μετέφεραν, όχι στην εκκλησία που είχε ορίσει ο μακαρίτης πριν πεθάνει, αλλά στην πιο κοντινή. Πέντ’ έξι παπαδοπαίδια προπορεύονταν, κρατώντας μια λεπτή λαμπάδα, που έλειπε κι αυτή ολότελα κάποιες φορές. Με τη βοήθεια των πεθαμενατζήδων και δίχως τη νεκρώσιμη ακολουθία να τραβάει σε μάκρος ή σ’ επισημότητα, κατέβαζαν στα γρήγορα το φέρετρο στον πρώτο αδειανό τάφο που έβρισκαν μπροστά τους.

Ο λαουτζίκος, ίσως κι ένα μεγάλο μέρος από τη μεσαία τάξη, παρουσίαζε ένα θέαμα της πιο φριχτής εξαθλίωσης. Η φτώχεια ή κάποια αόριστη απαντοχή κρατούσε τους περισσότερους στα σπίτια τους. Δεν ξεμάκραιναν καθόλου από τη γειτονιά τους, και κάθε μέρα έπεφταν άρρωστοι κατά χιλιάδες. Δίχως καμιά βοήθεια, δίχως καμιάς λογής εξυπηρέτηση, πέθαιναν, σαν να λέμε, ανελέητα. Μερικοί ξεψυχούσαν, νύχτα ή μέρα, μες στο δρόμο· και πολλοί άλλοι, αν και πέθαιναν στο σπίτι τους, ανάγγελναν στους γειτόνους το θάνατό τους με την μπόχα που ανάδιναν οι αποσυνθεμένες σάρκες τους. Η πόλη ξεχείλιζε από τούτα τα πτώματα κι από τα πτώματα άλλων που πέθαιναν παντού.

Ο τρομερός κίνδυνος που συνεπαγόταν η αποσύνθεση των πτωμάτων, καθώς και η στοργή της οικογένειας απέναντι στο μακαρίτη, υπαγόρευε γενικά στους γειτόνους την ακόλουθη συμπεριφορά: μονάχοι τους ή, αν ήταν δυνατόν, με τη βοήθεια μερικών βαστάζων, έβγαζαν τα πτώματα από τα σπίτια και τ’ αράδιαζαν μπροστά στις πόρτες. Αν έκανες μια βόλτα εκεί γύρω —προπάντων το πρωί— θα ’βρισκες αμέτρητα πτώματα. “Υστερα έφερναν τα φέρετρα. Κι αν τα φέρετρα δεν ήταν αρκετά, τοποθετούσαν τους νεκρούς πάνω σε τάβλες. Πολλά νεκροσέντουκα χρησίμευαν για να κουβαλήσουν δυο και τρεις μαζί. Συχνά, πάνω στις ίδιες τάβλες ήταν πλαγιασμένο ένα αντρόγυνο, δυο τρία αδέρφια, πατέρας και γιος ή κάποιο ανάλογο ζευγάρι. Ποιος θα μπορούσε να πει πόσες φορές, σε μια κηδεία, τρία ή τέσσερα φέρετρα που τα σήκωναν βαστάζοι, πήγαιναν πίσω από δυο παπάδες με το σταυρό στο χέρι; Ενώ οι παπάδες νόμιζαν πως είχαν μονάχα έναν νεκρό να θάψουν, έβρισκαν έξι ή οχτώ μαζί, κάποιες φορές και περισσότερους. Αλλά τους δύστυχους δεν τους τιμούσαν, ανάλογα, με δάκρυα, με λαμπάδες ή με συνοδεία. Το γεγονός καταντούσε τόσο κοινό και συνηθισμένο, ώστε κανείς δε νοιαζόταν για το θάνατό τους περισσότερο απ’ ό,τι θα νοιαζόταν σήμερα για το θάνατο μιας κατσίκας. Κι αυτό που η συνηθισμένη σειρά της ζωής κι ο σιγανός ρυθμός των συμφορών μας δεν είχαν μπορέσει να κάνουν τους μυαλωμένους ανθρώπους να υπομένουν αγόγγυστα, το μέγεθος της συμφοράς, όπως έγινε τότε ολοφάνερο, έκανε ως και τους απλοϊκούς να το πάρουν ξέγνοιαστα.

Με το πλήθος των πτωμάτων, όπως είπα πιο πάνω, που τα μετέφεραν κάθε μέρα και σχεδόν κάθε ώρα σ’ όλες τις εκκλησίες, τα νεκροταφεία δεν επαρκούσαν για όλους τους ενταφιασμούς, προπάντων αν ήθελαν, σύμφωνα με το παλιό έθιμο, να παραχωρήσουν στον καθένα μια θέση αποκλειστικά δική του. Και καθώς όλοι οι τάφοι ήταν γεμάτοι, έσκαβαν, στα νεκροταφεία που συνέχονταν με τις εκκλησίες, λάκκους πολύ βαθιούς, κι εκεί μέσα βόλευαν, εκατοστές εκατοστές, τους νεοφερμένους. Όπως μέσα στο αμπάρι ενός καραβιού στοιβάζουν στρώσεις στρώσεις τα εμπορεύματα, έτσι σκέπαζαν κι αυτά τα πτώματα με μια φτυαριά χώμα κάθε στρώση, όσο το κατάφερναν, όπως όπως, από ψηλά.

***

Απόσπασμα από το “Δεκαήμερο” του Βοκάκιου

via [full_width]

Οι πεποιθήσεις του Καρλ Πόπερ: Τι θεωρώ Ορθολογισμό και τι Διαφωτισμό

 

  Οι στρεφόμενοι προς εμένα χαρακτηρισμοί, και η ομολογία μου ότι είμαι ένας ορθολογιστής και υποστηρικτής του Διαφωτισμού, θα είχαν μικρή σημασία αν δεν εξηγούσα τι εννοώ όταν αναφέρομαι στον ορθολογισμό και το Διαφωτισμό.

Όταν επικαλούμαι τον ορθολογισμό, δεν έχω προ οφθαλμών μια φιλοσοφική θεωρία, όπως για παράδειγμα εκείνη του Ντεκάρτ. Και πολύ περισσότερο δεν εμφορούμαι από την ιδιαίτερα παράλογη πίστη ότι ο άνθρωπος είναι ένα αποκλειστικά λογικό ον. Αυτό που εννοώ όταν μιλάω για λόγο και ορθολογισμό, δεν είναι τίποτε άλλο παρά η πεποίθηση ότι, μέσω της κριτικής, μαθαίνουμε τα λάθη και τα ατοπήματά μας- και, ιδιαιτέρως, μέσω της κριτικής που ασκούν οι άλλοι σε μας και, εν τέλει, εμείς στον εαυτό μας. Ο ορθολογιστής είναι απλά κάποιος που περισσότερο θέλει να μαθαίνει, παρά να έχει δίκιο- που είναι πρόθυμος να μαθαίνει από τους άλλους. Όχι με την τακτική της απλής αποδοχής των αλλότριων γνωμών, αλλά αποδεχόμενος ευχαρίστως την κριτική στις ιδέες του από άλλους και κάνοντας κι ο ίδιος κριτική στις ιδέες των άλλων. Η έμφαση που δίνεται εδώ, είναι στην ιδέα της κριτικής – ή, ακριβέστερα, στην ιδέα του κριτικού διαλόγου.

Ο πραγματικός ορθολογιστής δεν πιστεύει ότι μόνος αυτός, και ουδείς άλλος, είναι ο κάτοχος της σοφίας. Δεν πιστεύει, επίσης, ότι η απλή κριτική συντελεί αυτομάτως στην επινόηση νέων ιδεών. Αυτό που πιστεύει είναι ότι μόνο ο κριτικός διάλογος μας βοηθάει να ξεχωρίζουμε, στο πεδίο των ιδεών, την ήρα από το σιτάρι. Γνωρίζει καλά ότι η αποδοχή ή η απόρριψη μιας ιδέας δεν είναι ποτέ μια καθαρά ορθολογική υπόθεση, αλλά φρονεί πως μόνο ο κριτικός διάλογος μπορεί να μας δώσει την απαιτούμενη ωριμότητα να δούμε μια ιδέα από όσες περισσότερες πλευρές γίνεται, ώστε να την κρίνουμε δίκαια.

Αυτή η εκτίμηση του κριτικού διαλόγου έχει επίσης και την ανθρώπινη πλευρά της. Προφανώς, ο ορθολογιστής γνωρίζει πολύ καλά ότι οι ανθρώπινες σχέσεις δεν εξαντλούνται σε έναν κριτικό διάλογο. Αντίθετα, γνωρίζει ότι ένας ορθολογικός, κριτικός διάλογος ανήκει στις σπανιότητες της ζωής μας. Παρά ταύτα πιστεύει ότι η αντίληψη του δούναι και λαβείν, η στάση δηλαδή που υπόκειται στον κριτικό διάλογο, είναι από ανθρώπινη πλευρά μεγίστης σημασίας. Γιατί ο ορθολογιστής γνωρίζει ότι χρωστάει τη λογική του στους άλλους ανθρώπους. Γνωρίζει ότι η έλλογη, η ορθολογική, η κριτική στάση μπορεί να είναι μόνο το αποτέλεσμα της κριτικής που ασκούν οι άλλοι και ότι μόνο μέσω της κριτικής των άλλων μπορεί να επιτευχθεί η αυτοκριτική.

Θα μπορούσε, ίσως, κανείς να εκφράσει την ορθολογική στάση ως εξής : Ισως εγώ έχω άδικο κι εσύ έχεις δίκιο, σε κάθε περίπτωση, όμως, μπορούμε να ελπίζουμε ότι μετά τη συζήτησή μας θα αποκτήσουμε μια καθαρότερη οπτική από αυτήν που είχαμε πριν. Όπως επίσης, μπορούμε να μάθουμε ο ένας από τον άλλο, όσο όμως δεν ξεχνάμε πως το σημαντικό δεν είναι ποιος τελικά θα έχει δίκιο, αλλά το να προσεγγίσουμε την αλήθεια. Μόνο έχοντας αυτόν το στόχο στο μυαλό, εντάσσουμε τον εαυτό μας σε ένα διάλογο όσο καλύτερα μπορούμε.

Αυτά είναι, εν ολίγοις, όσα εννοώ μιλώντας για τον ορθολογισμό. Αλλά όταν μιλάω για τον Διαφωτισμό, εννοώ κάτι παραπάνω. Προπαντός, σκέπτομαι την ιδέα της αυτο-απελευθέρωσης μέσω της γνώσης· την ιδέα εκείνη που ενέπνευσε τον Καντ και τον Πεσταλότσι. Και σκέπτομαι, επιπροσθέτως, το καθήκον κάθε διανοούμενου, να βοηθά τους άλλους να απελευθερωθούν πνευματικά και να κατανοήσουν την κριτική στάση – ένα καθήκον που οι περισσότεροι εκ των διανοουμένων έχουν ξεχάσει, ήδη από την εποχή του Φίχτε, του Σέλινγκ και του Χέγκελ. Γιατί δυστυχώς, μεταξύ των διανοουμένων, ανέκαθεν ήταν βαθιά η επιθυμία του εντυπωσιασμού των άλλων, καθώς και, όπως το θέτει ο Σόπενχαουερ, η διάθεσή τους να μη διδάσκουν, αλλά να σαγηνεύουν. Εμφανίζονται σαν ηγήτορες, σαν προφήτες. Εν μέρει γιατί ίσως αναμένεται από αυτούς να εμφανίζονται σαν προφήτες- σαν εξάγγελοι σκοτεινών μυστικών της ζωής, του κόσμου και των ανθρώπων, της Ιστορίας και της ύπαρξης. Όπως συμβαίνει τόσο συχνά, έτσι κι εδώ η αδιάκοπη ζήτηση γεννά, δυστυχώς, την πρόσφορα. Ηγέτες και προφήτες αποζητούνται κι έτσι δεν είναι να απορεί κανείς, που στο τέλος βρίσκονται.

Αλλά «οι ώριμοι άνθρωποι δεν χρειάζονται ηγέτες», όπως είχε πει κάποτε ο Ε.Τ. Ουέλς . Και οι ώριμοι άνθρωποι οφείλουν να γνωρίζουν ότι δεν χρειάζονται ηγέτες. Κι όσο για τους προφήτες, πιστεύω στο καθήκον κάθε διανοούμενου να διαχωριστεί από αυτούς με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο.

IV

Αυτό που διακρίνει εξωτερικά το πνεύμα του Διαφωτισμού από εκείνο των αυτοαποκαλούμενων προφητών, είναι η γλώσσα. Ο στοχαστής που είναι εμβαπτισμένος στην ιδέα του Διαφωτισμού, μιλάει όσο το δυνατόν πιο απλά. Θέλει να γίνει κατανοητός. Υπ’ αυτή την έννοια, ανάμεσα στους φιλοσόφους, ο Μπέρτραντ Ράσελ είναι σίγουρα το αξεπέραστο πρότυπό μας. Ακόμη κι όταν δεν συμφωνείς μαζί του, οφείλεις να τον θαυμάζεις. Μιλάει πάντα ξεκάθαρα, απλά και ευθέως.

Γιατί όσοι ασπαζόμαστε το πνεύμα του Διαφωτισμού δίνουμε τόση σημασία στην απλότητα της γλώσσας; Γιατί ο αληθινός θιασώτης του Διαφωτισμού, ο πραγματικός ορθολογιστής δεν θέλει να καταφέρει, αλλά ούτε καν να πείσει κανέναν για τίποτε. Διατηρεί συνεχώς την επίγνωση ότι μπορεί να σφάλλει. Πάνω απ’ όλα, όμως, εκτιμά την πνευματική ανεξαρτησία των άλλων πάρα πολύ, για να θελήσει να τους πείσει σε σημαντικά ζητήματα. Πολύ περισσότερο, θέλει να προκαλέσει τον αντίλογο, κατά προτίμηση με το χαρακτήρα ορθολογικής και πειθαρχημένης κριτικής. Δεν κοιτάει να πείσει, αλλά να αφυπνίσει – να προκαλέσει την ελεύθερη διαμόρφωση γνώμης. Η ελεύθερη διαμόρφωση γνώμης είναι για κείνον πολύτιμη. Τη θεωρεί πολύτιμη, όχι μόνο γιατί μέσω αυτής μπορούμε να προσεγγίζουμε καλύτερα την αλήθεια, αλλά και γιατί σέβεται την ανάπτυξη της ελεύθερης γνώμης. Τη σέβεται ακόμη και όταν θεωρεί την εκφρασμένη γνώμη λανθασμένη.

Ένας από τους λόγους για τους οποίους κάποιος που εμφορείται από το πνεύμα του Διαφωτισμού δεν θέλει να καταφέρει τίποτα ή να πείσει κανέναν, είναι ότι γνωρίζει πως πέρα από τα στενά πλαίσια της Λογικής και ίσως και των Μαθηματικών δεν μπορεί κανείς να αποδείξει τίποτα. Σίγουρα, μπορεί να προβάλει επιχειρήματα, καθώς και να εξετάσει κριτικά απόψεις, αλλά εκτός από τα στοιχειώδη Μαθηματικά, τα επιχειρήματά μας δεν είναι ποτέ αδιάψευστα και στερούμενα κενών. Πρέπει πάντα να σταθμίζουμε τους λόγους, πρέπει πάντα να αποφασίζουμε ποιοι λόγοι βαραίνουν περισσότερο: οι λόγοι που υπερασπίζονται μια άποψη ή εκείνοι που την καταρρίπτουν. Κατ’ αυτό τον τρόπο, η διαμόρφωση γνώμης περιέχει, σε τελευταία ανάλυση, ένα στοιχείο ελεύθερης απόφασης. Και είναι η ελεύθερη απόφαση που κάνει μια γνώμη αντάξια ενός ανθρώπου.

Αυτή την υψηλή εκτίμηση για την ελεύθερη, προσωπική γνώμη την έλαβε και την ανέπτυξε ο Διαφωτισμός από τον Τζον Λοκ. Είναι αναμφισβήτητα το άμεσο αποτέλεσμα των αγγλικών και των ηπειρωτικών ευρωπαϊκών θρησκευτικών αγώνων, οι οποίοι παρήγαγαν, τελικά, την ιδέα της θρησκευτικής ανεκτικότητας. Και αυτή η ιδέα της θρησκευτικής ανεκτικότητας δεν είναι σε καμιά περίπτωση μια αποφατική ιδέα, όπως πολύ συχνά παρουσιάζεται, π.χ. από τον Άρνολντ Τόινμπι.

Δεν είναι μόνο η έκφραση μιας πολεμικής κόπωσης και της αντίληψης ότι είναι μάταιο να επιβάλλονται οι θρησκευτικές πεποιθήσεις με την τρομοκρατία της συμμόρφωσης, αλλά, εντελώς αντιθέτως, η θρησκευτική ανεκτικότητα προκύπτει από τη θετική γνώση ότι μια βιαίως αποσπασθείσα θρησκευτική ομοφροσύνη είναι ανώφελη· ότι μόνο η θρησκευτική πίστη που είναι βασισμένη στην ελευθερία έχει αξία. Και αυτή η αντίληψη επεκτείνεται περαιτέρω· επεκτείνεται στο σεβασμό προς κάθε τίμια πίστη και συνεπώς στο σεβασμό του ατόμου και της γνώμης του. Επεκτείνεται στα λόγια του Ιμάνουελ Καντ, του τελευταίου φιλοσόφου του Διαφωτισμού, περί της αναγνώρισης της αξιοπρέπειας της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Με την αναφορά στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ο Καντ εννοούσε ότι κάθε ανθρώπινο πλάσμα και οι πεποιθήσεις του πρέπει να γίνονται αντικείμενα σεβασμού. Ο Καντ συνδύασε αυτή την αντίληψη με την αρχή του Χιλέλ , που οι Αγγλοι ορθά ονομάζουν «χρυσό κανόνα», και που ηχεί κάπως κοινότοπα:

«Μην κάνεις στους άλλους αυτό που δεν θέλεις να κάνουν οι άλλοι σε σένα!»

Ο Καντ συνέδεσε πολύ στενά αυτή την αρχή με την ιδέα της ελευθερίας, η οποία ταυτίζεται με την ελευθερία της σκέψης που αξίωνε ο μαρκήσιος Posa από τον βασιλιά Φίλιππο στο έργο του Σίλερ Don Carlos, και που ομοίως απηχεί την ελευθερία της σκέψης που ο Σπινόζα προσπαθούσε να εδραιώσει, ώστε να αποτελεί μια αναπαλλοτρίωτη ελευθερία. Μια ελευθερία που, όσο κι αν προσπαθήσουν οι τύραννοι να μας την αποσπάσουν, δεν πρόκειται να τα καταφέρουν.

Πιστεύω πως δεν μπορούμε πια να συμφωνούμε με τον Σπινόζα σε αυτό το σημείο. Ίσως είναι σωστό το ότι η ελευθερία της σκέψης δεν μπορεί ποτέ να καταπιεστεί ολοκληρωτικά, αλλά όμως μπορεί να καταπιεστεί σε έναν σημαντικό βαθμό. Γιατί χωρίς την ελεύθερη ανταλλαγή σκέψεων δεν μπορεί να υπάρξει καμιά πραγματική ελευθερία σκέψης. Χρειαζόμαστε τους άλλους για να δοκιμάσουμε σε αυτούς τις σκέψεις μας, ώστε να εξακριβώσουμε αν είναι έγκυρες. Ο κριτικός διάλογος είναι η βάση της ελεύθερης σκέψης του ατόμου. Αυτό σημαίνει, όμως, ότι η ελευθερία σκέψης είναι αδύνατη χωρίς την πολιτική ελευθερία. Και σημαίνει, επιπλέον, ότι η πολιτική ελευθερία είναι μια προϋπόθεση της ελεύθερης χρήσης του λόγου του κάθε ατόμου.

Προσπάθησα να εξηγήσω, εν ολίγοις, τι θεωρώ ορθολογισμό και τι Διαφωτισμό. Ταυτόχρονα, προσπάθησα επίσης να περιγράφω αδρομερώς, γιατί ο ορθολογισμός, όπως εγώ τον αντιλαμβάνομαι, καθώς επίσης και ο Διαφωτισμός, επιζητούν την ελευθερία σκέψης, τη θρησκευτική ελευθερία, το σεβασμό της ειλικρινούς γνώμης του άλλου και τελικά την πολιτική ελευθερία.

Αλλά δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση να ισχυριστώ πως μόνο ο ορθολογισμός αγαπάει την ελευθερία ή ότι μόνο αυτός μπορεί να θεμελιώσει την απαίτηση για ελευθερία. Τουναντίον, είμαι πεπεισμένος πως υπάρχουν αντιλήψεις εντελώς διαφορετικές και, ιδιαιτέρως, θρησκευτικές αντιλήψεις, που προωθούν την ελευθερία συνείδησης, προαπαιτούν ωσαύτως το σεβασμό της γνώμης του άλλου και θεμελιώνουν αυτή την προϋπόθεση στην πολιτική ελευθερία.

Και όταν προηγουμένως, ίσως λίγο ειρωνικά, προειδοποίησα για τον πεπαλαιωμένο ορθολογισμό μου, θα ήθελα τώρα να επαναλάβω αυτή την προειδοποίηση με κάθε σοβαρότητα: Ακριβώς επειδή είμαι ορθολογιστής, δεν θέλω να προσηλυτίσω κανέναν. Δεν θέλω επίσης να καταχραστώ το όνομα της ελευθερίας για να μετατρέψω οποιονδήποτε σε ορθολογιστή. Αυτό που θα ήθελα είναι να προκαλέσω τον αντίλογο των άλλων. Θα ήθελα, αν ήταν δυνατόν, να παρακινήσω τους άλλους να δουν τα πράγματα υπό ένα νέο φως, ώστε ο καθένας, με όσο περισσότερο ελεύθερα διαμορφωμένη γνώμη, να φτάσει στη δική τον απόφαση.

Κάθε ορθολογιστής πρέπει, συνταυτιζόμενος με τον Καντ, να πει: Η Φιλοσοφία δεν μπορεί να διδαχθεί- το πολύ πολύ να μπορεί να διδαχθεί το φιλοσοφείν – δηλαδή, η κριτική στάση.

***

Η ζωή είναι επίλυση προβλημάτων

– Καρλ Πόπερ  

via [full_width]

Μύθοι για τον κορονοϊό - COVID-19 που (κακώς) τους πιστεύουν

    1ος. Ο ιός κατασκευάστηκε σε εργαστήριο στην Κίνα.

   Επειδή το παθογόνο εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Γουχάν, την Κίνα, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και άλλοι ισχυρίστηκαν, χωρίς αποδείξεις, ότι ξεκίνησε σε ένα εργαστήριο εκεί και ορισμένοι θεωρητικοί συνωμοσίας πιστεύουν ότι σχεδιάστηκε ως βιολογικό όπλο.

Γιατί είναι λάθος: Οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ αρνήθηκαν κατηγορηματικά την πιθανότητα ο ιός να κατασκευάστηκε σε εργαστήριο, δηλώνοντας ότι «η κοινότητα πληροφοριών» συμφωνεί με την ευρεία επιστημονική συναίνεση ότι ο ιός της COVID-19 δεν είναι τεχνητός ή γενετικά τροποποιημένος ” Ο Κινέζος ιολόγος Shi Zhengli – που μελετά κοροναϊούς νυχτερίδας και του οποίου το εργαστήριο πρότειναν ο Τραμπ και άλλοι ότι ήταν η πηγή του COVID-19 – συνέκρινε την αλληλουχία του παθογόνου με εκείνη άλλων κοροναϊών που η ομάδα της είχε δειγματοληψία από σπηλιές νυχτερίδων και διαπίστωσε ότι δεν τους ταιριάζει. Σε απάντηση σε εκκλήσεις για ανεξάρτητη, διεθνή έρευνα σχετικά με τον τρόπο προέλευσης του ιού, η Κίνα κάλεσε ερευνητές από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να συζητήσουν το εύρος μιας τέτοιας αποστολής.

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Οι άνθρωποι θέλουν έναν αποδιοπομπαίο τράγο για την τεράστια ταλαιπωρία και την οικονομική κατάρρευση που προκλήθηκε από την COVID-19 και η Κίνα – μια ξένη χώρα και ένας ανταγωνιστής των ΗΠΑ – είναι ένας εύκολος στόχος. Οι τυχαίες εργαστηριακές απελευθερώσεις παθογόνων συμβαίνουν μερικές φορές και παρόλο που πολλοί επιστήμονες λένε ότι αυτή η πιθανότητα είναι απίθανη, παρέχει αρκετή νομιμότητα για να υποστηρίξει μια αφήγηση στην οποία η Κίνα σκόπιμα σχεδίασε τον ιό για να τον εξαπολύσει στον κόσμο.

2ος. Η COVID-19 δεν είναι χειρότερη από τη γρίπη.

Από την αρχή της πανδημίας, ο Τραμπ είπε ψέματα για τη σοβαρότητα της νόσου, λέγοντας ότι δεν είναι πιο επικίνδυνο από την εποχική γρίπη. Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχτηκε στον δημοσιογράφο και συγγραφέα Bob Woodward σε ηχογραφημένες συνεντεύξεις στις αρχές Φεβρουαρίου και στα τέλη Μαρτίου ότι ήξερε ότι η COVID-19 ήταν πιο θανατηφόρα από τη γρίπη και ότι ήθελε να μειώσει τη σοβαρότητά της.

Γιατί είναι λάθος: Το ακριβές ποσοστό θνησιμότητας της λοίμωξης COVID-19 είναι δύσκολο να μετρηθεί, αλλά οι επιδημιολόγοι υποψιάζονται ότι είναι πολύ υψηλότερο από αυτό της γρίπης – κάπου μεταξύ 0,5 και 1 %, σε σύγκριση με 0,1 % για τη γρίπη. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων ( CDC) εκτιμούν ότι η τελευταία προκαλεί περίπου 12.000 έως 61.000 θανάτους ετησίως στις ΗΠΑ. Αντίθετα, η COVID-19 προκάλεσε 200.000 θανάτους στη χώρα μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Πολλοί άνθρωποι έχουν επίσης μερική ανοσία στη γρίπη λόγω εμβολιασμού ή προηγούμενης λοίμωξης, ενώ οι περισσότεροι από τον κόσμο δεν έχουν ακόμη αντιμετωπίσει COVID-19. Οπότε όχι, ο κορωνοϊός δεν είναι «μόνο η γρίπη».

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Οι ηγέτες τους το λένε. Εκτός από τους επαναλαμβανόμενους ψευδείς ισχυρισμούς του ότι η COVID-19 δεν είναι χειρότερη από τη γρίπη, ο Trump είπε επίσης – ψευδώς – ότι οι αριθμοί των θανάτων από την COVID-19 είναι υπερβολικοί. Στην πραγματικότητα, οι αναφερόμενοι θάνατοι από την COVID-19 είναι πιθανώς χαμηλότεροι.

3ος. Δεν χρειάζεται να φοράτε μάσκα.

Παρά την έντονη συναίνεση μεταξύ των αρχών δημόσιας υγείας ότι οι μάσκες περιορίζουν τη μετάδοση κορωνοϊού, πολλοί άνθρωποι (συμπεριλαμβανομένου του προέδρου) αρνήθηκαν να την φορέσουν. Ο κυβερνήτης της Γεωργίας Μπράιαν Κέμπ προχώρησε στην υπογραφή εκτελεστικής εντολής που απαγορεύει στις διοικήσεις των πόλεων να εκδίδουν εντολές για μάσκες Μήνυσε ακόμη και την δήμαρχο της Ατλάντα, Keisha Lance Bottoms, όταν εξέδωσε μια εντολή, αν και έκτοτε έχει παραιτηθεί από την αγωγή. Παρ ‘όλα αυτά, καθώς τα κρούσματα κορωνοϊού αυξήθηκαν γύρω από τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ακόμη και πολιτείες που κάποτε ήταν ένθερμοι στους περιορισμούς, εφάρμοσαν εντολές μάσκας.

Γιατί είναι λάθος: Οι μάσκες είναι από καιρό γνωστό ότι είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για αυτό που οι επιδημιολόγοι αποκαλούν έλεγχο πηγής (εμποδίζοντας έναν ασθενή να μεταδώσει μια ασθένεια σε άλλους). Μια πρόσφατη ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Lancet εξέτασε περισσότερες από 170 μελέτες και διαπίστωσε ότι οι μάσκες προσώπου μπορούν να αποτρέψουν τη μόλυνση με COVID-19. Έχει επίσης αποδειχθεί ευρέως ότι οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν και να εξαπλώσουν την COVID-19 χωρίς να εμφανίσουν ποτέ συμπτώματα, γι ‘αυτό όλοι πρέπει να φορούν μάσκα για να αποτρέψουν τα ασυμπτωματικά άτομα να διαδώσουν τον ιό.

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Η έγκαιρη καθοδήγηση σχετικά με τις μάσκες από το CDC και τον ΠΟΥ έφερνε σύγχυση και ήταν ασυνεπής, υποδηλώνοντας ότι τα μέλη του κοινού δεν χρειάζεται να φορούν μάσκες εκτός εάν είχαν συμπτώματα λοίμωξης. Η καθοδήγηση οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη υψηλής ποιότητας χειρουργικών μασκών και μασκών N95, οι οποίες οι οργανισμοί δήλωσαν ότι θα έπρεπε να προορίζονται για εργαζόμενους στον τομέα της υγείας. Ακόμα κι αν η κάλυψη προσώπων είναι πλέον υποχρεωτική ή συνιστάται σε πολλές πολιτείες, ορισμένοι άνθρωποι αρνούνται να φορούν επειδή θεωρούν ότι είναι ταπεινωτικό ή παραβίαση των πολιτικών τους ελευθεριών.

4ος Πλούσιες ελίτ χρησιμοποιούν τον ιό για να επωφεληθούν από τα εμβόλια.
Σε ένα βιβλίο και στην ταινία θεωρίας συνωμοσίας Plandemic, η Judy Mikovits, η οποία κάποτε δημοσίευσε μία υψηλού προφίλ αλλά τελικώς αποσυρθείσα μελέτη, για το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, κάνει τον αβάσιμο ισχυρισμό ότι ο διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργίας και Λοιμωδών Νοσημάτων Anthony Fauci και ο συνιδρυτής της Microsoft Bill Gates θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τη δύναμή τους για να επωφεληθούν από ένα εμβόλιο COVID-19. Ισχυρίζεται επίσης χωρίς στοιχεία ότι ο ιός προήλθε από ένα εργαστήριο και ότι η χρήση μάσκας «ενεργοποιεί τον δικό σας ιό». Ένα απόσπασμα από την ταινία διαδόθηκε ευρέως στους αντι-vaxxers ( άτομα ενάντια στους εμβολιασμούς) και στη ομάδα θεωρίας συνωμοσίας QAnon. Το βίντεο προβλήθηκε περισσότερες από οκτώ εκατομμύρια φορές στο YouTube, το Facebook, το Twitter και το Instagram πριν καταργηθεί.

Γιατί είναι λάθος: Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Fauci ή ο Gates έχουν επωφεληθεί από την πανδημία ή ότι επωφελήθηκαν από ένα εμβόλιο. Στην πραγματικότητα, ο Fauci έχει σημάνει συναγερμούς σε όλη την πανδημία σχετικά με τους κινδύνους του ιού και ο Gates έχει μακρά ιστορία φιλανθρωπίας με στόχο την εξάλειψη των μεταδοτικών ασθενειών. Οι ισχυρισμοί της Mikovits σχετικά με την προέλευση του ιού και την αποτελεσματικότητα των μασκών δεν έχουν επίσης επιστημονική υποστήριξη.

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Πλούσιοι ή επιδραστικοί άνθρωποι όπως οι Gates και Fauci είναι συχνά στόχος των θεωριών συνωμοσίας. Ο Τραμπ κατά καιρούς επιτέθηκε στον Fauci , μέλος της δικής του ομάδας κορωνοϊών, αποκαλώντας τον «ανησυχητικό». Μερικοί από τους οπαδούς του προέδρου μπορεί να θεωρήσουν πιο εύγευστο να πιστεύουν ότι ο Fauci υπερβάλλει για την σοβαρότητα της επιδημίας παρά να αναγνωρίσουν την αποτυχία της κυβέρνησης Trump να την συγκρατήσει.

5ος . Η υδροξυχλωροκίνη είναι μια αποτελεσματική θεραπεία.

Όταν μια μικρή μελέτη στη Γαλλία πρότεινε ότι το φάρμακο ελονοσίας υδροξυχλωροκίνη μπορεί να είναι αποτελεσματικό στη θεραπεία της νόσου, ο Τραμπ και άλλοι το έκαναν δικό τους. Η μελέτη τώρα επικρίνεται ευρέως, αλλά μερικοί άνθρωποι συνέχισαν να χρησιμοποιούν το φάρμακο παρά τις αυξανόμενες ενδείξεις ότι δεν ωφελεί τους ασθενείς με COVID-19. Σε ένα tweet, ο Τραμπ χαρακτήρισε τη θεραπεία υδροξυχλωροκίνης «ένα από τα σημαντικότερα σημεία καμπής στην ιστορία της ιατρικής» και το έχει αναφέρει επανειλημμένα στις δημόσιες ενημερώσεις του κορωνοϊού, συνεχίζοντας να υποστηρίζει το φάρμακο. Στα τέλη Ιουλίου ανέβασε εκ νέου ένα βίντεο με τη Stella Immanuel, μια γιατρό με έδρα το Χιούστον, Τέξας (η οποία έχει κάνει αμφισβητήσιμους ισχυρισμούς στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένου του ότι οι γιατροί είχαν χρησιμοποιήσει εξωγήινο DNA σε θεραπείες και ότι οι δαίμονες προκαλούν ορισμένες ιατρικές παθήσεις σεξ με ανθρώπους στα όνειρά τους), υποστηρίζοντας ότι η υδροξυχλωροκίνη είναι μια αποτελεσματική θεραπεία για την COVID-19. Το βίντεο προβλήθηκε δεκάδες εκατομμύρια φορές προτού το καταργήσουν οι εταιρείες κοινωνικών μέσων.

Γιατί είναι λάθος: Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η υδροξυχλωροκίνη δεν προστατεύει από την COVID-19 , όσους εκτίθενται. Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) εξέδωσε αρχικά μια άδεια έκτακτης ανάγκης για το φάρμακο, αλλά ο οργανισμός αργότερα προειδοποίησε για τη χρήση του λόγω του κινδύνου καρδιακών προβλημάτων και τελικά ανακάλεσε την έγκρισή του. Και τον Ιούνιο, τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) σταμάτησαν την κλινική δοκιμή του φαρμάκου, δηλώνοντας ότι αν και δεν ήταν επιβλαβές για τους ασθενείς, δεν παρείχε κανένα όφελος.

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Οι αρχικές αναφορές έδειξαν ότι η υδροξυχλωροκίνη μπορεί να είναι ένα ενδεχομένως πολλά υποσχόμενο φάρμακο και οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να πιστεύουν τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουν για ένα θέμα, ένα φαινόμενο που ονομάζεται προκατάληψη αγκύρωσης. Και επειδή ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι το φάρμακο είναι αποτελεσματικό, οι υποστηρικτές του μπορεί να είναι πιο πιθανό να πιστεύουν αναφορές που επιβεβαιώνουν τις απόψεις τους και όχι αυτές που τις αντιπαλεύουν.

6ος. Οι αυξήσεις των κρουσμάτων είναι αποτέλεσμα αυξημένων τέστ.

Καθώς οι περιπτώσεις κορωνοϊού αυξήθηκαν στις ΗΠΑ, ο Trump ισχυρίστηκε συχνά ότι οι αιχμές ήταν απλώς αποτέλεσμα των περισσότερων τεστ που έκαναν οι πολίτες. Έχει κάνει tweet ότι «χωρίς τεστ … δεν θα δείχναμε σχεδόν καθόλου κρούσματα» και είπε σε συνεντεύξεις ότι ο λόγος που φαίνεται ότι έχουν αυξηθεί οι αριθμοί είναι ότι τα τεστ έχουν αυξηθεί.

Γιατί είναι λάθος: Εάν αυτό το σενάριο ήταν αληθινό, θα περίμενε κανείς να μειωθεί το ποσοστό των θετικών τεστ με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, πολλές αναλύσεις έχουν δείξει το αντίθετο. Το ποσοστό των θετικών τεστ αυξήθηκε σε πολλές πολιτείες (όπως η Αριζόνα, το Τέξας και η Φλόριντα) που είχαν μεγάλα κρούσματα αυτό το περασμένο καλοκαίρι και μειώθηκε σε πολιτείες (όπως η Νέα Υόρκη) που ελέγχουν τα κρούσματά τους. Επιπλέον, οι νοσηλείες και οι θάνατοι αυξήθηκαν μαζί με τα κρούσματα, παρέχοντας περισσότερες αποδείξεις ότι η εθνική αύξηση των θετικών τεστ αντικατοπτρίζει μια πραγματική αύξηση των κρουσμάτων.

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Υπήρξε μια σοβαρή έλλειψη τεστς στις ΗΠΑ νωρίς κατά τη διάρκεια της πανδημίας και η διαθεσιμότητά τους έχει αυξηθεί (αν και τα πραγματικές τεστ παραμένουν πολύ λιγότερα από ό, τι χρειάζεται). Είναι λογικό να αναρωτιόμαστε εάν ανιχνεύονται περισσότερα κρούσματα – εάν κοιτάζετε μόνο τα συνολικά κρούσματα και όχι το ποσοστό των θετικών τεστ ή τα ποσοστά νοσηλείας και θανάτων.

7ος. Η ανοσία αγέλης θα μας προστατεύσει εάν αφήσουμε τον ιό να εξαπλωθεί στον πληθυσμό.

Νωρίς στην πανδημία, μερικοί σκέφτηκαν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σουηδία σχεδίαζαν να αφήσουν τον κορωνοϊό να κυκλοφορεί στους πληθυσμούς τους μέχρι να φτάσουν στην ανοσία αγέλης- το σημείο στο οποίο αρκετά άτομα είναι άνοσα στον ιό που δεν μπορεί πλέον να εξαπλωθεί. (Οι κυβερνήσεις και των δύο εθνών αρνήθηκαν ότι αυτή ήταν η επίσημη στρατηγική τους, αλλά το Ηνωμένο Βασίλειο καθυστέρησε να εκδώσει πλήρες lockdown και η Σουηδία αποφάσισε κατά των εκτεταμένων περιορισμών.)

Γιατί είναι λάθος: Υπάρχει ένα θεμελιώδες ελάττωμα σε αυτήν την προσέγγιση: οι ειδικοί εκτιμούν ότι περίπου 60 έως 70 % των ανθρώπων θα χρειαστεί να λάβουν την COVID-19 για να είναι δυνατή η ανοσία αγέλης. Δεδομένου του υψηλού ποσοστού θνησιμότητας της νόσου, εάν αφήναν να μολυνθούν τόσο πολλοί άνθρωποι, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εκατομμύρια θανάτους. Αυτή η τραγωδία είναι αυτό που συνέβη κατά τη διάρκεια της πανδημίας της γρίπης του 1918, στην οποία πιστεύεται ότι τουλάχιστον 50 εκατομμύρια άνθρωποι χάθηκαν. Το ποσοστό θνησιμότητας COVID-19 του Ηνωμένου Βασιλείου είναι από τα υψηλότερα στον κόσμο. Η Σουηδία, από την πλευρά της, είχε σημαντικά περισσότερους θανάτους από τις γειτονικές χώρες και η οικονομία της υπέφερε παρά την έλλειψη κλεισίματος.

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Θέλουν να επιστρέψουν στην κανονική ζωή και χωρίς ένα ευρέως διαθέσιμο εμβόλιο COVID-19, ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί η ανοσία αγέλης είναι να αφήσουμε έναν σημαντικό αριθμό ατόμων να αρρωσταίνουν. Μερικοί έχουν υποθέσει ότι μπορεί να έχουμε ήδη επιτύχει ανοσία αγέλης, αλλά μελέτες αντισωμάτων με βάση τον πληθυσμό έχουν δείξει ότι ακόμη και οι περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο είναι πολύ μακριά από αυτό το όριο.

8ος. Ένα εμβόλιο COVID-19 δεν θα είναι ασφαλές.

Ανησυχητικές αναφορές προέκυψαν ότι πολλοί άνθρωποι μπορεί να αρνηθούν να λάβουν εμβόλιο COVID-19 μόλις είναι διαθέσιμο. Οι θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με τα πιθανά εμβόλια έχουν κυκλοφορήσει μεταξύ ομάδων των αντι- vaxxerς και σε βίντεο που έγιναν viral. Στo Plandemic, η Mikovits ισχυρίζεται ότι οποιοδήποτε εμβόλιο COVID-19 θα «σκοτώσει εκατομμύρια» και ότι άλλα εμβόλια το έχουν κάνει. Μια άλλη θεωρία συνωμοσίας κάνει τον γελοίο ισχυρισμό ότι ο Gates έχει ένα μυστικό σχέδιο για τη χρήση εμβολίων για την εμφύτευση ιχνηλάσιμων μικροτσίπ σε ανθρώπους. Οι περισσότεροι Αμερικανοί εξακολουθούν να υποστηρίζουν τον εμβολιασμό, αλλά οι λίγες φωνές αντιπολίτευσης αυξάνονται. Μια πρόσφατη μελέτη παρατήρησε ότι, παρόλο που οι ομάδες αντι-vaxxers στο Facebook είναι μικρότερες από τις ομάδες προ-vaxxers ( υπέρ του εμβολιασμού), συνδέονται περισσότερο με ομάδες αναποφάσιστων ατόμων. Μια δημοσκόπηση Gallup διαπίστωσε ότι ένας στους τρεις Αμερικανούς δεν θα έπαιρνε εμβόλιο COVID-19 εάν ήταν διαθέσιμο σήμερα και ότι οι Ρεπουμπλικάνοι ήταν λιγότερο πιθανό να εμβολιαστούν από τους Δημοκρατικούς.

Γιατί είναι λάθος: Τα εμβόλια σώζουν εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο. Πριν εγκριθεί ένα εμβόλιο στις ΗΠΑ, πρέπει γενικά να υποβληθεί σε τρεις φάσεις κλινικών δοκιμών για να δείξει ότι είναι ασφαλές και αποτελεσματικό σε μεγάλο αριθμό ατόμων. Τα κορυφαία υποψήφια εμβόλια COVID-19 δοκιμάζονται επί του παρόντος σε δοκιμές μεγάλης κλίμακας σε δεκάδες χιλιάδες άτομα.

Γιατί οι άνθρωποι το πιστεύουν: Υπάρχει καλός λόγος να είμαστε προσεκτικοί σχετικά με την ασφάλεια οποιουδήποτε νέου εμβολίου ή θεραπείας και η πολιτικοποίηση του FDA υπό τη διοίκηση του Τραμπ έχει εγείρει θεμιτές ανησυχίες ότι οποιαδήποτε έγκριση εμβολίου θα επισπευσθεί. Ωστόσο, προηγούμενες δοκιμές ασφαλείας των κορυφαίων υποψηφίων εμβολίων δεν βρήκαν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις. Mεγαλύτερες δοκιμές για ασφάλεια και αποτελεσματικότητα βρίσκονται τώρα σε εξέλιξη. Εννέα φαρμακευτικές εταιρείες που αναπτύσσουν εμβόλια έχουν δεσμευτεί να «παραμείνουν στην επιστήμη» και να μην αποδεσμεύσουν κανένα, εκτός εάν έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλές και αποτελεσματικό.

***

Scientific American, 

October 12, 2020 

– By Tanya Lewis. 

Μετάφραση και credits 

Antonis Karagiorgas

– Στέργιος Μισαηλίδης 

via