Φεβρουαρίου 2019




  Όπου κι αν κοιτάξει, ο Ρέτο βλέπει σταρ του ροκ.

   Παντού.

   Στην τηλεόραση, στα εξώφυλλα των περιοδικών, στα προγράμματα των συναυλιών και στις σελίδες των φαν στο ίντερνετ.

  Αδύνατον να μην ακούσει τα τραγούδια τους, είτε στο εμπορικό κέντρο είτε στη δική του playlist είτε στο γυμναστήριοo.

   Οι ροκ σταρ είναι εκεί.

   Είναι πολλοί.

   Και επιτυχημένοι.


   Εμπνευσμένος από την επιτυχία όλων αυτών των ηρώων της ηλεκτρικής κιθάρας, ο Ρέτο φτιάχνει ένα γκρουπ.

 Θα πετύχει κάποτε;


 Η πιθανότητα είναι σχεδόν μηδαμινή.

 Όπως τόσοι άλλοι, θα καταλήξει στο νεκροταφείο των αποτυχημένων μουσικών, έναν τόπο που αριθμεί δέκα χιλιάδες φορές περισσότερους μουσικούς απ όσους αριθμεί η σκηνή.

 Δυστυχώς κανένας δημοσιογράφος δεν ενδιαφέρεται για όσους έχουν αποτύχει οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρονται είτε για τους επιτυχημένους είτε για τους ξεπεσμένους.

 Πράγμα που κάνει αυτό το νεκροταφείο αόρατο για όσους βρίσκονται έξω από αυτό.

 Εξού και η πλάνη του επιζώντος.


 Επειδή στην καθημερινότητα οι επιτυχίες είναι πιο ορατές από τις αποτυχίες, υπερεκτιμάτε συστηματικά τις πιθανότητές σας να πετύχετε.

 Ως παρατηρητές και όχι ως μέλη του σταρ σύστεμ είστε (όπως ο Ρέτο) θύματα μιας ψευδαίσθησης.

 Δεν αντιλαμβάνεστε πόσο μικρή είναι η πιθανότητα επιτυχίας.



 Κάθε επιτυχημένος συγγραφέας κρύβει εκατό άλλους τα βιβλία των οποίων δεν πουλιούνται.

 Και πίσω από κάθε συγγραφέα τα βιβλία του οποίου δεν πουλιούνται, υπάρχουν άλλοι εκατό που δεν έχουν βρει εκδότη.

 Και κάθε συγγραφέας που δεν βρήκε εκδότη κρύβει άλλους εκατό το χειρόγραφο των οποίων ξεκίνησε και έμεινε στο συρτάρι.


 Εμείς όμως ακούμε να γίνεται λόγος μόνο για τους επιτυχημένους συγγραφείς και δεν είμαστε σε θέση να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα, δηλαδή πόσο απίθανο είναι να γίνουμε διάσημοι με την πένα μας.

 Το ίδιο ισχύει για τους φωτογράφους, τους επιχειρηματίες, τους καλλιτέχνες, τους αθλητές, τους αρχιτέκτονες, τους κατόχους βραβείων Νόμπελ, τους παρουσιαστές της τηλεόρασης και τις νικήτριες των καλλιστείων.


 Τα ΜΜΕ δεν ενδιαφέρονται καθόλου να σκάψουν στα νεκροταφεία των αποτυχημένων.

 Δεν είναι αυτή η δουλειά τους.

 Με άλλα λόγια, εσείς είστε που πρέπει να κάνετε τις αναγκαίες γνωστικές προσπάθειες για να προστατευτείτε από την πλάνη του επιζώντος.

 Aυτή η πλάνη θα σας παγιδεύσει και σε οικονομικά ζητήματα, σε ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση των χρημάτων σας.


 Φανταστείτε ότι κάποιος φίλος σας στήνει μια επιχείρηση.

 Φυσικά, ανήκετε στον κύκλο των πιθανών επενδυτών.

 Οσμίζεστε μια καλή ευκαιρία.

 Ποιος ξέρει;

 Η επιχείρησή του θα μπορούσε να γνωρίσει την επιτυχία της Microsoft.

 Και εφόσον στη ζωή η τύχη μάλλον σας χαμογελάει, γιατί να μην πάει καλά και η συγκεκριμένη επιχείρηση;



 Στην πραγματικότητα, όμως, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι αυτό δε θα συμβεί ποτέ.

 Το δεύτερο πιο πιθανό είναι ότι θα χρεοκοπήσει μετά από τρία χρόνια λειτουργίας.

 Οι περισσότερες «μεγάλες» επιχειρήσεις που περνούν το κατώφλι των τριών πρώτων ετών βλέπουν το μέγεθός τους να συρρικνώνεται και καταλήγουν σε μικρομεσαία μαγαζάκια των δέκα υπαλλήλων. 


Συμπέρασμα:

 Τυφλωθήκατε από την παρουσία επιτυχημένων επιχειρήσεων στα ΜΜΕ.

 Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγετε να παίρνετε ρίσκα;

 Όχι.

 Αλλά, αν πάρετε, να έχετε υπόψη σας ότι η πλάνη του επιζώντος παραμορφώνει τις πιθανότητες επιτυχίας όπως παραμορφώνει την πραγματικότητα το λαξεμένο γυαλί.


 Πάρτε τον Dow Jones.

 Αποτελείται μόνο από επιζώντες.

 Οι επιχειρήσεις που έμειναν στο περιθώριο ή δεν μπόρεσαν ποτέ να μπουν στη χορεία των μεγάλων η πλειονότητα δηλαδή δεν εμφανίζονται σε κανέναν χρηματιστηριακό δείκτη.

 Ο χρηματιστηριακός δείκτης δεν αντιπροσωπεύει καθόλου τη συνολική οικονομία μιας χώρας.


 Ακριβώς όπως ο Τύπος δε μας πληροφορεί με αντιπροσωπευτικό τρόπο για το σύνολο των μουσικών, κατά τον ίδιο τρόπο δεν καλύπτει την επικαιρότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων όπως καλύπτει εκείνη των πολυεθνικών.

 Και, όταν αναφέρει χρεοκοπίες, εστιάζει στις πιο θεαματικές όπως της Enron ή της Lehman Brothers, για παράδειγμα.

 Ο εντυπωσιακός αριθμός των μπεστ σέλερ και των συνταγών επιτυχίας από διάσημους γκουρού θα έπρεπε επίσης να σας κάνει δύσπιστους: όσοι δεν πέτυχαν δε γράφουν βιβλία, ούτε δίνουν διαλέξεις για τις αποτυχίες τους.



 Η πλάνη του επιζώντος γίνεται πιο δυσδιάκριτη όταν κι εσείς ανήκετε στους επιζώντες.

 Ακόμα κι αν χρωστάτε την επιτυχία σας μόνο στην τύχη, θα βαλθείτε να ανακαλύψετε κοινά σημεία με άλλους επιζώντες και να τα θεωρείτε «παράγοντες επιτυχίας».

 Μόνον αν επισκεφτείτε το νεκροταφείο των αποτυχημένων (ατόμων, εταιρειών κτλ.) θα διαπιστώσετε ότι είχαν κι αυτοί χρησιμοποιήσει τους υποτιθέμενους «παράγοντες επιτυχίας».


 Όταν μεγάλος αριθμός επιστημόνων εξετάζει κάποιο φαινόμενο, τυχαίνει κάποιες από τις μελέτες τους να δίνουν αποτελέσματα που ευσταθούν από στατιστική άποψη παραδείγματος χάρη, για τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση κόκκινου κρασιού και στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής.

 Έτσι, οι μελέτες αυτές γίνονται αμέσως πασίγνωστες και επιβιώνουν για κάμποσο καιρό στο μυαλό των ανθρώπων, ενώ η ορθότητά τους δεν είναι παρά μόνο φαινομενική.


 Αλλά αρκετά φιλοσοφήσαμε.

 Για να συνοψίσουμε την πλάνη του επιζώντος, ας πούμε ότι υπερεκτιμάτε συστηματικά τις πιθανότητές σας να επιτύχετε.

 Το φάρμακο;

 Να επισκέπτεστε συχνότερα τους τάφους νεκρών σχεδίων, επενδύσεων και σταδιοδρομιών που στην αρχή υπήρξαν τόσο ελπιδοφόρα.

 Ένας περίπατος, ίσως όχι τόσο ευχάριστος, που θα σας κάνει όμως σίγουρα καλό.

 *** 

Ρολφ Ντομπελλι 
«Η τέχνη της καθαρής σκέψης». 
Πατάκης, Μετάφραση: 
Σώτη Τριανταφύλλου








  Στο εκπληκτικό μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο, «Το όνομα του Ρόδου», στην πρώτη σκηνή ο μοναχός Γουλιέλμος της Μπάσκερβιλ, ο οποίος είναι φανταστικό πρόσωπο, υποκαθιστώντας, σύμφωνα με τον συγγραφέα, τον Γουλιέλμο Όκαμ, χρησιμοποιώντας τα «ίχνη του κόσμου» και επιστρατεύοντας τη λογική μέθοδο, δίνει συμβουλές στον αποθηκάριο της μονής για το που θα βρει το Μελάνιο, το άλογο που είχε ξεφύγει, χωρίς όμως να το έχει δει να περνάει, αφήνοντας αποσβολωμένο τον δόκιμο μοναχό Άντσο που τον ακολουθούσε. 



Στην πραγματικότητα αυτό που θέλει να μας διδάξει, αν και ο Έκο στην προσπάθειά του να δώσει από την αρχή έμφαση στις πνευματικές ικανότητες του Γουλιέλμου, κάνει εντυπωσιακούς λογικούς συσχετισμούς, είναι η φιλοσοφική αρχή που ονομάζεται λεπίδα ή ξυράφι του Οκάμ. Διατυπωμένη στα λατινικά δίνει έναν αέρα αυθεντικότητας και κύρους: «Pluralitas non est ponenda sine neccesitate», δηλαδή «οι αρχές(θεωρίες) δεν πρέπει να πολλαπλασιάζονται χωρίς να είναι απαραίτητο». Η πλέον χρήσιμη διατύπωση της αρχής για τους επιστήμονες είναι: "Όταν έχουμε δύο ανταγωνιστικές θεωρίες οι οποίες κάνουν ακριβώς τις ίδιες προβλέψεις, η απλούστερη εξ αυτών είναι και η καλύτερη", δηλαδή για να συνδέσουμε τον Έκο, τον Μελάνιο και τον Γουλιέλμο : «όταν είσαστε σε μια περιοχή με άλογα και ακούτε καλπασμό, να σκέφτεστε 'άλογο' και όχι 'ζέβρα'». 

Αλλά ας αφήσουμε το 1327 και τους «Γουλιέλμους» να αναπαύονται εν ειρήνη και ας επιστρέψουμε στην εποχή μας. Μετά από τη φαινομενική κυριαρχία και γενικευμένη χρήση της τεχνολογίας, τη γενική εκπαίδευση και θεωρητικά την επικράτηση της λογικής θα έπρεπε το ποσοστό του πληθυσμού που πιστεύει στην επίπεδη γη ή σε θεωρίες συνομωσίας, όπως ότι μας ψεκάζουν, να είναι τόσο μικρό ώστε να μην προκαλεί εντύπωση … Αλλά φευ… Η post truth πραγματικότητα είναι εδώ, μαζί μας.


Κάποτε είχαμε την αλήθεια και το ψέμα. Τώρα έχουμε την αλήθεια, το ψέμα και μία πραγματικότητα που μπορεί να μην είναι αληθινή, όμως θεωρούμε πως είναι αβλαβής για να την θεωρήσουμε ψεύτικη. Αυτή είναι η Μετά-Αλήθεια, η έννοια που ψηφίστηκε λέξη της χρονιάς του 2016 σε ευθεία αναφορά σε μία περίοδο όπου τα γεγονότα μετρούν λιγότερο από το συναίσθημα. Έτσι καταφέραμε στην εποχή μας, να μην ακολουθούμε ούτε την επιστημονική μέθοδο σκέψης που θα μας οδηγούσε με ασφάλεια στην αποδοχή ή απόρριψη θεωριών, αλλά κυρίως να μην αποδεχόμαστε τις ίδιες τις επιστημονικές θεωρίες που έχουν επικρατήσει (π.χ θεωρία της εξέλιξης), για χάρη των συναισθημάτων, του πλήθους αφελών διαισθήσεων για τον κόσμο, πολλές από τις οποίες είναι αναληθείς και κυρίως για χάρη της «πνευματικής αδράνειας», μιας αντίστοιχης ιδιότητας της ύλης που αναπτύσσει και το μυαλό.



Φυσικά όλες οι απόψεις δεν εκφέρονται με την ίδια σιγουριά, δεν είναι εύκολο να διατυπώσει κάποιος την άποψη ότι η γη είναι επίπεδη ή ότι μας ποτίζουν με φάρμακα ώστε να οδηγηθούμε σε «ζομπιοποίηση» του πληθυσμού, αλλά ευκολότερα διατυπώνεται η άποψη ότι μας ψεκάζουν. Όταν κατακλύζεται κάποιος από ψεύτικες ειδήσεις ή ακόμη χειρότερα από διαστρεβλωμένες ειδήσεις και γεγονότα, είναι εύκολο να διολισθήσει στη Μετά –Αλήθεια. Φανταστείτε τι συμβαίνει όταν γίνεται ερώτηση στη βουλή από δυο βουλευτές: αν μας ψεκάζουν, ποιοι και γιατί [1];


Ας χρησιμοποιήσουμε αυτή την κοινή θεωρία συνομωσίας ότι μας ψεκάζουν για να δούμε με τη βοήθεια της θεωρίας του Γουλιέλμου του Όκαμ τις συμβάσεις που είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε για να δεχτούμε τη συνωμοσία και στη συνέχεια να εξηγήσουμε γιατί μας συμβαίνει.

Τα ίχνη που αφήνουν πίσω τους τα αεροπλάνα λέγονται στα αγγλικά «contrails» που είναι σύντομος όρος για το «condensation trails» το οποίο σημαίνει ίχνη συμπύκνωσης. Σχηματίζονται από τη συμπύκνωση υδρατμών νερού στις εξατμίσεις των κινητήρων των αεροσκαφών. Είναι όπως όταν αναπνέουμε αέρα έξω μία κρύα μέρα του χειμώνα και βλέπουμε μικρά νέφη συμπύκνωσης που δημιουργεί η αναπνοή μας. Είναι το ίδιο, οι υγροί ζεστοί μας πνεύμονες προσθέτουν υγρασία στον αέρα και κατά την εκπνοή δημιουργείται συμπύκνωση. Η συμπύκνωση της αναπνοής όμως εξατμίζεται γρήγορα, συνήθως μέσα σε ένα δευτερόλεπτο. Τα ίχνη συμπύκνωσης ενός αεροσκάφους τύπου τζετ μπορούν να διαρκέσουν από μερικά λεπτά ακόμα και ώρες. Γιατί υπάρχει διαφορά; Γιατί τα ίχνη συμπύκνωσης των αεροσκαφών επιμένουν ενώ της αναπνοής μας εξατμίζονται αμέσως; Η διαφορά βρίσκεται στο γεγονός ότι τα ίχνη συμπύκνωσης παγώνουν.

Πραγματικά, είναι τόσο απλό. Τα ίχνη συμπύκνωσης δημιουργούνται σε θερμοκρασίες -40 βαθμών Κελσίου και κάτω. Σε αυτή την θερμοκρασία τα μικροσκοπικά σταγονίδια συμπυκνωμένου νερού παγώνουν ακαριαία. Μόλις παγώσουν δεν μπορούν να εξατμιστούν. Επίσης δεν μπορούν να λιώσουν γιατί η θερμοκρασία είναι -40 βαθμοί. Μπορούν μόνο να «ξεθωριάζουν» μέσα από μία διαδικασία που ονομάζεται εξάχνωση όπου ένα στερεό μετατρέπεται σε αέριο. Το έχετε δει να συμβαίνει στα μπαλάκια ναφθαλίνης ή στον ξηρό πάγο που δεν είναι τίποτε άλλο από διοξείδιο του άνθρακα.[2]

Αντ’ αυτού όμως είμαστε διατεθειμένοι κάποιοι να δεχτούμε μια άλλη υπόθεση, που ωστόσο, προϋποθέτει αρκετές περαιτέρω εικασίες, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ατελείωτες λογικές αδυναμίες και ασυνέπειες με τα όσα ήδη γνωρίζουμε. Για παράδειγμα: Οι αεροψεκασμοί μπορεί να γίνονται από την κυβέρνηση ή όχι, χωρίς όμως να είναι επίσημο, χωρίς να μπορεί να ελεγχθεί. Αν όχι, τότε γίνεται από κάποια οργάνωση που λειτουργεί κάτω από τη μύτη της κυβέρνησης και μπορεί είτε να πετάει κρυφά τα αεροπλάνα, είτε να χρησιμοποιεί αεροπλάνα που προορίζονται για κάποια άλλη δουλειά. Όπως και να έχει χρειαζόμαστε κάποιο νευροτοξικό φάρμακο σε τεράστιες ποσότητες, άρα και αποθηκευτικούς χώρους όπως δεξαμενές, κτίρια κλπ με συγκεκριμένες προδιαγραφές. Όλα αυτά καλά φυλασσόμενα αλλά χωρίς να το ξέρουν αυτοί που τα προστατεύουν για να μη διαρρεύσει το μυστικό. Προφανώς και όλα αυτά να γίνονται κάτω από τη μύτη διαφόρων μυστικών υπηρεσιών. Χρειαζόμαστε επιστήμονες, φύλακες, οδηγούς, εργάτες∙ οπότε φανταστείτε τι συμβάσεις πρέπει να κάνει κάποιος για να αποδεχτεί ότι όλοι όσοι εμπλέκονται είτε δεν ξέρουν σε τι συμμετέχουν, είτε μπορούν και το διατηρούν κρυφό. Τέλος αν δούμε λίγο τις ιδιότητες του υλικού θα πρέπει να είναι εξαιρετικά δυνατό γιατί θα πρέπει να δρα μια μικρή ποσότητα σε τεράστιο όγκο, να είναι άχρωμο, άγευστο, να μην προκαλεί άλλους γενικευμένους ερεθισμούς, διότι όλα αυτά θα είχαν παρατηρηθεί, θα είχαν ανιχνευτεί κλπ

Δε συνεχίζω άλλο με τις μη απαραίτητες, τις αδύναμες και παράλογες εικασίες. Ήδη τα κόκκαλα του Όκαμ αρχίζουν να τρίζουν και εγώ υποσχέθηκα να τον αφήσω να αναπαύεται εν ειρήνη. 

Τώρα που βλέπουμε το πρόβλημα, νομίζετε ότι θα μειώθηκαν αυτοί που πιστεύουν τους αεροψεκασμούς. Όχι, μπορεί να το υποστηρίξουν λιγότερο έντονα, αλλά μέσα τους δεν έχουν μετακινηθεί σχεδόν καθόλου.

Γιατί λοιπόν κάποιοι τα πιστεύουν όλα αυτά;

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι και θα προσπαθήσω να καταγράψω κάποιους από αυτούς.

Ο πιο σημαντικός λόγος είναι η εξέλιξη του είδους μας. Εξελιχθήκαμε να είμαστε καχύποπτοι. Κάθε μορφή ζωής, από τους απλούς μονοκύτταρους οργανισμούς μέχρι τα πολύπλοκα πρωτεύοντα θηλαστικά, για να επιβιώσει και να αναπαραχθεί οφείλει να επινοεί παραπλανητικές συμπεριφορές και ψέματα. Μάλιστα, όσο πιο εξελιγμένος και πολύπλοκος είναι ο οργανισμός τόσο πιο περίπλοκες είναι οι συμπεριφορές εξαπάτησης που υιοθετεί. Πράγματι, ο άνθρωπος είναι ο τέλειος ψεύτης: εξαπατά συστηματικά όχι μόνο τους συνανθρώπους του, αλλά και τον ίδιο τον εαυτό του.[3] Έτσι η υποψία, η καχυποψία, αρχικά είναι συμφέρουσες διότι αποτελούν πλεονέκτημα στη διαδικασία της εξαπάτησης. Κάποιοι απλά έχουν έντονη την καχυποψία και είναι έτοιμοι να δεχτούν και ανυπόστατες θεωρίες.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, τονίζουν κάποιοι ερευνητές, δεν εξελίχθηκε έτσι ώστε να επεξεργάζεται πληροφορίες σχετικά με βιομηχανοποιημένες οικονομίες, τρομοκρατία ή ιατρική, αλλά για την επιβίωση σε ένα άγριο περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια τάση να θεωρεί κανείς ότι αθέατοι κυνηγοί παραμονεύουν παντού, ή ότι συμπτωματικά γεγονότα συνδέονται με κάποιον τρόπο μεταξύ τους. Στη μια περίπτωση υπερεκτιμούν τον κίνδυνο. Για παράδειγμα η σύνδεση των δεδομένων «θρόισμα των φύλλων ενός θάμνου» με την πιθανότητα αυτό το φαινόμενο να συνδέεται (εκτός της προφανούς εξήγησης ότι το θρόισμα προκαλείται από τον άνεμο) με την ύπαρξη λιονταριού πίσω από το θάμνο, βοήθησε στην επιβίωση των προγόνων μας από τους ποικίλους εχθρούς που είχε και με δεδομένη τη φυσική του αδυναμία να αντιπαρατεθεί σε πολλούς από αυτούς. Οι άνθρωποι δεν είναι πολύ καλοί στην εκτίμηση αν ένα θρόισμα στους θάμνους, για παράδειγμα, είναι μια απειλή ή όχι. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, το τίμημα να πιστεύουν ότι το θρόισμα οφείλεται σε ένα αρπακτικό θηρίο, μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο, παρά το αντίθετο (υποτίμηση των δεδομένων). Απλά στη σημερινή εποχή η υπερβολική καχυποψία αποτελεί μειονέκτημα παρά πλεονέκτημα, διότι δεν υπάρχει ακριβής αντίληψη της πραγματικότητας.




Από την άλλη ο ανθρώπινος εγκέφαλος έμαθε να λειτουργεί με τη σχέση αιτίου αποτελέσματος, ωστόσο, πολλές φορές οι άνθρωποι έχουν μια φυσική τάση να αναζητούν νόημα σε διαφορετικά τυχαία γεγονότα. Ο νευρολόγος Klaus Konrad επινόησε τον όρο αποφένια το 1948 για να χαρακτηρίσει την έναρξη της παραληρηματικής σκέψης στην ψύχωση – ως όρος σημαίνει την εμπειρία του να δει κάποιος νόημα, οικεία μοτίβα ή συνδέσεις σε τυχαία δεδομένα.[4] Για να βγάλουν νόημα από καταστάσεις τις οποίες δεν ελέγχουν λογικά, πιστεύουν σε θεωρίες συνωμοσίας κάνοντας όμως ένα μεγάλο λάθος «μεθοδολογίας». Για να καλύψουν την ανάγκη ερμηνείας το αποτέλεσμα καθορίζει το αίτιο. Αυτή η αντιστροφή, που βρίσκεται μακράν κάθε λογικής ανάλυσης, προσδιορίζει και την ποιότητα των ερμηνειών που απορρέουν από αυτήν την μεθοδολογία.

Όμως, όπως έλεγε και ο Χιουμ: Η πίστη μας στην αντικειμενική ύπαρξη της αναγκαιότητας δεν έχει καμιά βάση.

Επιπρόσθετα ένας άλλος σημαντικός λόγος είναι η έλλειψη πραγματικής εκπαίδευσης. Είτε επειδή κάποιοι δεν έχουν καταφέρει να αποκτήσουν τις στοιχειώδεις γνώσεις, είτε διότι η γενική παιδεία έχει έλλειψη όσον αφορά όχι μόνο στα μεγάλα αλλά και στα βασικά επιτεύγματα της επιστήμης. Ένα πρόσωπο με μόνο τη στοιχειώδη γνώση φυσικής μπορεί να μπει στον πειρασμό και να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η «κρύα σύντηξη» είναι ένα απλό φαινόμενο, και ότι αυτή η φτηνή, ανεξάντλητη πηγή ενέργειας έχει κατασταλεί σκόπιμα για δεκαετίες από τη βιομηχανία ορυκτού καυσίμου. Φυσικά και δεν είναι αυστηρός κανόνας ότι έχοντας σπουδάσει θετικές επιστήμες απέχεις από όλες αυτές τις θεωρίες και τους τσαρλατανισμούς. Έχω ακούσει Φυσικό να μιλάει σε παρέα για τη «ραδιενέργεια» που εκπέμπει το κινητό, οπότε το ότι είναι Τοξότης το πιο φιλοσοφικό ζώδιο (όπως έλεγε και ο Jim Morisson)[5], δε μου έκανε καμία εντύπωση στη συνέχεια.

Πολλές φορές σημαντικό ρόλο στην αποδοχή αυτών των θεωριών είναι το γεγονός ότι πολλοί μπερδεύουν την έννοια της δυνατότητας με την έννοια της πιθανότητας. Υπάρχουν δυο δυνατότητες: (α) να βρεθεί 1 εκατομμύριο ευρώ στο δρόμο, (β) να μη βρεθεί.

Συγνώμη που θα σας στεναχωρήσω αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι 50% οι πιθανότητες να βρεθεί.

Τέλος, η διαδικασία απομυθοποίησης ενός μύθου είναι, πολλές φορές, μια προβληματική διαδικασία. Και αυτό γιατί χρειάζεται μεγάλη προσοχή ώστε στη διαδικασία απομυθοποίησης να μην ενισχυθούν οι ίδιοι οι μύθοι που επιδιώκουμε να διορθώσουμε. Κατ' αρχάς, η διάψευση πρέπει να εστιάσει στον πυρήνα των γεγονότων παρά στο μύθο για να αποφύγει η παραπληροφόρηση να γίνει πιο γνωστή. Δεύτερον, οποιαδήποτε αναφορά ενός μύθου πρέπει να ακολουθήσει τις ρητές προειδοποιήσεις (που θα έχουν προηγηθεί) ώστε να ειδοποιηθεί ο αναγνώστης ότι οι επερχόμενες πληροφορίες είναι ψεύτικες. Τέλος, η διάψευση πρέπει να περιλάβει μια εναλλακτική εξήγηση ώστε να καλύψει το κενό που θα αφήσει η διάψευση της αρχικής παραπληροφόρησης- θεωρίας[6]. Ίσως πολλές φορές κάποιος από αυτούς τους κανόνες αποδόμησης μια τέτοιας θεωρίας δεν τηρείται σωστά με λάθος αποτελέσματα. Ελπίζω να μην έχω οδηγηθεί στο ίδιο λάθος.






Κάτι που είναι πολύ σημαντικό και όλο μας διαφεύγει είναι ότι οι θετικές επιστήμες έχουν ένα ισχυρό μεθοδολογικό εργαλείο, την επιστημονική μέθοδο, που ελέγχει μια υπόθεση, οπότε αν αναιρείται από ένα πείραμα, είναι λανθασμένη. Δεν έχει σημασία πόσο όμορφη είναι, ή ποιος τη διατύπωσε, ή πόσο έξυπνος ήταν. Αν την αναιρεί το πείραμα, είναι λάθος[7].

Ανακεφαλαιώνοντας οι γραμμές που βλέπουμε στον ουρανό είναι ίχνη συμπύκνωσης. Σχηματίζονται από την συμπύκνωση υδρατμών νερού στις εξατμίσεις των κινητήρων των αεροσκαφών. Όπως όταν αναπνέουμε εμείς στο κρύο.

Δε μας ψεκάζουν, λοιπόν, διότι είναι αδύνατον να γίνονται τόσο ευρείας κλίμακας αεροψεκασμοί, τόσο συχνά, να υπάρχει μια τόσο δυνατή ουσία αλλά ταυτόχρονα να μην αφήνει κανένα ίχνος για να ανιχνευτεί, διότι είναι αδύνατον σε μια τόσο ευρείας κλίμακας «αποστολή» να έμεναν όλα κρυφά για τόσο καιρό. Το κύριο χαρακτηριστικό μιας επιτυχημένης συνωμοσίας αυτού του τύπου είναι να την γνωρίζουν όσο το δυνατό λιγότεροι άνθρωποι, αλλιώς η διαρροή και η αποκάλυψή της είναι σίγουρη, αλλά αυτό δε μπορεί να συμβεί διότι χρειάζεται τεράστιο αριθμό συμμετεχόντων.

Στην τελική αν δε ζείτε στη νότια ή δυτική Αφρική, ή αν δεν έχει επισκεφτεί τσίρκο την περιοχή σας και ακούτε καλπασμό, να σκέφτεστε 'άλογο' και όχι 'ζέβρα'». 

***



[3] Robert Trivers, Η μωρία των ανοήτων, Η λογική της εξαπάτησης και της αυτοεξαπάτησης στην ανθρώπινη ζωή, εκδ. «Κάτοπτρο»



[5] I am a Sagittarius/ The most philosophical of all the signs/ But anyway, I don't believe in it (Jim Morrison - Astrology in Boston (10 April 1970)

[6] Cook, J., Lewandowsky, S. (2011), The Debunking Handbook. St. Lucia, Australia: University of Queensland. November 5. ISBN 978-0-646-56812-6. [http://sks.to/debunk]

[7] Richard Feynman: Επιστήμη και Ψευδοεπιστήμη




  Kαι όμως, μπορείτε να «χακάρετε» τον εγκέφαλό σας ώστε να τον κάνετε να σας… σπρώξει προς τη διαμόρφωση καλών συνηθειών – όπως η γυμναστική και η υγιεινή διατροφή. Με ποιον τρόπο; Μέσω της επανάληψης: κοινώς, επαναλαμβάνετε την καλή συνήθεια έως ότου σας «κολλήσει» και αποτελέσει μέρος του τρόπου ζωής σας.





  Αυτό αναφέρει μια νέα μελέτη ψυχολόγων του Πανεπιστημίου του Γουόρικ σε συνεργασία με συναδέλφους τους από τα Πανεπιστήμια Πρίνστον και Μπράουν, η οποία δημοσιεύθηκε προσφάτως στην επιθεώρηση «Psychological Review». Οι ερευνητές δημιούργησαν ένα μοντέλο το οποίο δείχνει ότι το να αποκτήσουμε καλές (αλλά και κακές) συνήθειες εξαρτάται περισσότερο από το πόσο συχνά ακολουθούμε την καλή ή την κακή συνήθεια παρά από το πόση ευχαρίστηση αυτή μας προσφέρει.


Τα ψηφιακά πειραματόζωα

Συγκεκριμένα, οι επιστήμονες ανέπτυξαν μια υπολογιστική προσομοίωση στην οποία ψηφιακά τρωκτικά είχαν απέναντί τους δύο μοχλούς, εκ των οποίων μόνο ο ένας συνδεόταν με την πιθανότητα επιβράβευσης. Ο μοχλός που πίσω του έκρυβε το βραβείο ήταν ο «σωστός» ενώ ο άλλος μοχλός ήταν ο «λάθος». Η πιθανότητα επιβράβευσης εναλλασσόταν ανάμεσα στους δύο μοχλούς και τα ψηφιακά τρωκτικά εκπαιδεύθηκαν στο να επιλέγουν τον «σωστό» μοχλό.

Όπως προέκυψε, όταν τα ψηφιακά πειραματόζωα εκπαιδεύθηκαν για μικρό χρονικό διάστημα, κατάφερναν να επιλέξουν τον καινούργιο «σωστό» μοχλό μόλις γινόταν αλλαγή στο ποιος μοχλός έκρυβε την επιβράβευση. Ωστόσο, όταν εκπαιδεύονταν για μεγάλο χρονικό διάστημα στον έναν μοχλό, «κολλούσαν» στον «λάθος» πεισματικά, ακόμη και όταν εκείνος δεν συνδεόταν με την πιθανότητα επιβράβευσης. Ουσιαστικά δηλαδή τα ψηφιακά τρωκτικά παρέμεναν προσκολλημένα στην επαναλαμβανόμενη κίνηση που είχαν πλέον συνηθίσει, ακόμη και αν αυτό τους κόστιζε την επιβράβευση που θα λάμβαναν.


Η επανάληψη είναι το «κλειδί»

Ο δρ Έλιοτ Λούντβιχ, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Γουόρικ, εκ των συγγραφέων της νέας μελέτης, σχολίασε ότι «πολλά από αυτά που κάνουμε καθημερινά καθοδηγούνται από τη συνήθεια, ωστόσο το πώς μαθαίνουμε και διαμορφώνουμε συνήθειες παραμένει σε μεγάλο βαθμό μυστήριο. Η μελέτη μας ρίχνει φως σε αυτό το ερώτημα μέσω της ανάπτυξης ενός μαθηματικού μοντέλου το οποίο δείχνει πώς η απλή επανάληψη μπορεί να οδηγήσει στη διαμόρφωση συνηθειών που βλέπουμε στον άνθρωπο αλλά και σε άλλα όντα».

Από την πλευρά του ο δρ Αμιτάι Σενχάβ, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Γνωστικών, Γλωσσικών και Ψυχολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μπράουν που επίσης ήταν εκ των συγγραφέων της μελέτης ανέφερε: «Οι ψυχολόγοι προσπαθούν να κατανοήσουν τι καθοδηγεί τις συνήθειές μας εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα και ένα από τα βασικά ερωτήματα είναι κατά πόσο οι συνήθειες αποτελούν προϊόν του τι επιθυμούμε ή του τι επαναλαμβάνουμε να κάνουμε. Το μοντέλο μας συμβάλλει στο να δοθεί μια απάντηση δείχνοντας ότι οι συνήθειες είναι προϊόν των προηγούμενων δράσεών μας, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αυτές οι συνήθειες υποσκελίζονται από την επιθυμία μας να επιτύχουμε το καλύτερο».


Προς την καλύτερη κατανόηση διαταραχών

Η καινούργια μελέτη μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη κατανόηση διαταραχών όπως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή καθώς και η διαταραχή που συνδέεται με τα «τικ», οι οποίες χαρακτηρίζονται αμφότερες από επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές.

Επόμενο βήμα για τους ερευνητές είναι να διεξαγάγουν παρόμοια πειράματα σε πραγματικές συνθήκες, παρατηρώντας τις ανθρώπινες συμπεριφορές σε τεστ που αφορούν δράση και επιβράβευση.




  Όλοι το έχουμε ζήσει. Βρισκόμαστε με κάποιους που μας αντιπάθησαν από την πρώτη στιγμή. Μπορεί να μην υπάρχουν ξεκάθαροι λόγοι γι αυτή την συμπεριφορά τους. Ανεξάρτητα από το πόσο προσπαθούν να κρύψουν τα συναισθήματα τους, κάποιος με ενσυναίσθηση μπορεί να αισθανθεί τα συναισθήματα τους.




  Μερικές φορές, το να αντιπαθούμε κάποιον είναι ένα εντελώς φυσιολογικό και αποδεκτό κομμάτι της ζωής. Όλοι είμαστε διαφορετικοί και πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους δεν τα πάμε καλά. Αυτό που συχνά προκαλεί σύγχυση στα άτομα με ενσυναίσθηση είναι το γιατί οι άνθρωποι τους συμπεριφέρονται άσχημα όταν ξέρουν πως είναι αγαπητά και αξιόπιστα άτομα.

Παρά το γεγονός πως κάποιοι άνθρωποι θέλουν να πάρουν το φως αυτών που λάμπουν, έχω ανακαλύψει πως υπάρχουν τρεις άλλοι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι αντιπαθούν κατευθείαν τα άτομα με ενσυναίσθηση.

Τα άτομα με ενσυναίσθηση: Λειτουργούν ως καθρέφτες. Η δόνηση τους είναι πολύ γρήγορη. Η ηρεμία τους ερμηνεύεται λάθος. Οι άνθρωποι με ενσυναίσθηση είναι κάπως έτσι… «Δεν ακούω απλώς τα λόγια σου. Ακούω το πώς χρησιμοποιείς τις λέξεις, τον τόνο σου, τις κινήσεις του σώματος σου, τα μάτια σου, τις διακριτικές εκφράσεις του προσώπου σου. Ερμηνεύω την σιωπή σου. Μπορώ να ακούσω όσα δεν λες με τα λόγια.»

Η αντανάκλαση. Είναι συνηθισμένο οι άνθρωποι να μην συμπεριφέρονται όπως πραγματικά είναι. Κρύβουν το ποιοι είναι επειδή δεν τους αρέσουν πτυχές της προσωπικότητας τους. Ένα άτομο με ενσυναίσθηση έχει την ικανότητα να τα αντανακλάσει αυτά πίσω τους. Υπάρχουν κάποιοι που κρύβουν πτυχές της προσωπικότητας τους για να χειραγωγήσουν τους άλλους. Αλλά η πλειοψηφία που συμπεριφέρεται έτσι το κάνει για να ταιριάξει.

Ο φόβος, του να τους κρίνουν ή να τους αντιπαθήσουν γι αυτά που δεν τους αρέσουν στον εαυτό τους κάνει κάποιους να φοράνε μάσκες. Ακόμα και αυτοί με ευαίσθητη φύση φοράνε μάσκες όταν είναι έξω στον κόσμο. Υπάρχουν κάποιοι ωστόσο, που ποτέ δεν βγάζουν την μάσκα τους, και βρίσκονται στην ζωή με λάθος ταυτότητα.

Όταν κάποιος βρίσκεται με ένα άτομο με ενσυναίσθηση δεν μπορεί να κρύψει αυτά τα χαρακτηριστικά: η μάσκα πέφτει. Τα χαρακτηριστικά που έχουν δουλέψει τόσο σκληρά για να κρύψουν ή αρνούνται βρίσκονται τώρα μπροστά στο πρόσωπο τους. Αυτό συχνά προκαλεί άσχημα συναισθήματα προς το άτομο με ενσυναίσθηση. Επειδή το να βρίσκονται κοντά σε κάποιον με ενσυναίσθηση μπορεί να φέρει στην επιφάνεια πολλά κρυμμένα πράγματα, ίσως προκαλεί ένα έντονο συναίσθημα δυσαρέσκειας στους άλλους. Ωστόσο, αυτοί που βιώνουν αυτή την «δυσαρέσκεια» δεν συνειδητοποιούν πως η έντονη αντιπάθεια που έχουν προς το άτομο με ενσυναίσθηση, είναι απλώς η αντανάκλαση της σκοτεινής πλευράς τους. Βλέπουν οτιδήποτε κρυμμένο με την «αντανάκλαση της ενσυναίσθησης».

Ο καθρέφτης. Επειδή αυτοί με ενσυναίσθηση μπορούν να νιώσουν τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων, τις κρυμμένες συμπεριφορές και τα αληθινά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας τους, μπορούν να τα προβάλλουν πίσω σε αυτόν που τα έχει όλα αυτά. Μπορούν να φορέσουν την αλήθεια που οι άλλοι κρύβουν πίσω από την μάσκα τους. Ακόμα και αν δεν γνωρίζουν πως το κάνουν.

Οτιδήποτε κρυμμένο, όπως η ανασφάλεια, η ντροπή, η ενοχή ή ο θυμός, χτίζεται όσο περισσότερο μένει κρυμμένο. Αν κάποιος έχει χαρακτηριστικά τα οποία δεν του αρέσουν, τα θυμάται με την παρουσία ατόμων με ενσυναίσθηση. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο διαμορφώνεται στιγμιαία αντιπάθεια προς τα άτομα με ενσυναίσθηση. Αν αυτό σας έχει συμβεί, θα μπορούσε να σημαίνει πως αντανακλάτε την αλήθεια που αρνούνται. Ή θα μπορούσε να συμβαίνει για άλλον λόγο…

Σκέψη των ανθρώπων με ενσυναίσθηση: «Καλύτερα να είσαι αυτός που πραγματικά είσαι γιατί θα το αισθανθώ ούτως ή άλλως.»

Η δόνηση σας είναι πολύ γρήγορη. Όπως τα άτομα με ενσυναίσθηση χρειάζονται να μην είναι με άτομα που εκπέμπουν αρνητικότητα, υπάρχουν κάποιοι που δεν αντέχουν να βρίσκονται με ανθρώπους που δονούν καθαρή ενέργεια. Όταν βελτιώνετε τον εαυτό σας και κάνετε οποιαδήποτε θετική αλλαγή στο μυαλό, στο σώμα ή στο πνεύμα σας, γίνεστε καθαρότεροι και αγνότεροι. Αυτό μπορεί να προκαλέσει την απόρριψη από αυτούς που θέλουν να βρίσκονται σε χαμηλές δονήσεις.

Μπορεί επίσης να έχετε παρατηρήσει πως όταν βρίσκεστε σε χαμηλότερη συναισθηματική κατάσταση, κάποιοι άνθρωποι σας προτιμούν έτσι. Όταν όμως κάνετε αλλαγές και είστε σε υψηλή δόνηση, αυτοί οι ίδιοι φίλοι δεν σας θέλουν. Μπορεί ίσως να προσπαθήσουν να σας κατεβάσουν και να καταστρέψουν το εσωτερικό φως και την ευτυχία σας. Το να δονείστε σε ανώτερο επίπεδο μπορεί να απωθήσει ακόμα και αυτούς που αγαπάτε.

Οι άνθρωποι αισθάνονται την αλλαγή, είτε είναι οπτικά εμφανής είτε όχι. Και νιώθουν πότε κάποιος άλλος έχει αλλάξει ή έχει ανέβει πάνω από την δική τους συχνότητα. Δεν είναι όλοι έτοιμοι να αυξήσουν την δόνηση τους. Κάποιοι ακόμα μαθαίνουν το επίπεδο της δόνησης τους και δεν είναι έτοιμοι να προχωρήσουν. Και επειδή δεν είναι έτοιμοι , ίσως να προσπαθήσουν να σας τραβήξουν πάλι κάτω. Επίσης, αν νιώθετε πως δεν ταιριάζετε μαζί τους πλέον, μπορεί να τους κάνει να συμπεριφέρονται εχθρικά εναντίον σας ή να τους απωθήσει.

Η ηρεμία σας ερμηνεύεται λάθος. Γι αυτούς με ανασφαλή φύση, οι ήρεμοι, και μερικές φορές απόμακροι, τρόποι σας φαίνονται ως έλλειψη σεβασμού ή ότι σνομπάρετε. Επειδή κατά καιρούς μπορεί να φαίνεστε λίγο απόμακροι, μερικοί θεωρούν ότι έχετε ανώτερη συμπεριφορά. Υποθέτουν λάθος ότι πιστεύετε πως είστε ανώτεροι από αυτούς.

Φυσιολογικά, όταν αυτοί με ενσυναίσθηση συμπεριφέρονται λίγο απόμακρα το κάνουν επειδή είναι υπερφορτωμένοι. Όταν έχουν δεχθεί πολλά ερεθίσματα από τους γύρω τους και θέλουν οπωσδήποτε να επαναφορτίσουν, θέλουν να είναι αόρατοι στους άλλους. Και όταν κατευθύνονται προς την κόπωση, το τελευταίο πράγμα που θέλουν τα άτομα με ενσυναίσθηση είναι να αντιμετωπίσουν κάποιον που θέλει να τους γεμίσει με τα προβλήματα του, όπως πολλοί κάνουν. Ακόμα και οι ευγενικές συζητήσεις είναι κάτι πολύ γι αυτούς. Αυτό συχνά παρερμηνεύεται ως απόρριψη ή προσβολή.

Επειδή οι άλλοι δεν νιώθουν αυτά που αισθάνονται τα άτομα με ενσυναίσθηση, είναι δύσκολο γι αυτούς να καταλάβουν γιατί αυτά τα άτομα πρέπει να απομακρυνθούν έτσι. Δυστυχώς, όσο περισσότερο ανασφαλής είναι κάποιος, τόσο πιο πολύ θα προσβληθεί από τους ήρεμους τρόπους σας. Αν νομίζουν ότι είστε μία κρύο, μία ζέστη, θα το θεωρήσουν ασέβεια και θα σας απορρίψουν για να σας πληγώσουν. Έτσι, αν κάποιος σας αντιπαθεί χωρίς λόγο, θυμηθείτε να μην το πάρετε προσωπικά. Είναι απλώς η αντανάκλαση της ενσυναίσθησης.






   Στη Χημεία, Αυτός μετέτρεψε το νερό σε κρασί..
(Κατά Ιωάννη 2. 1-11)

  Στη Βιολογία, γεννήθηκε χωρίς να έχει συλληφθεί στη κοιλία της μητέρας Του με τον φυσικό τρόπο..
(Κατά Ματθαίον 1. 18-25)


 Στη Φυσική, διέψευσε το νόμο της βαρύτητας, όταν περπάτησε πάνω στα κύματα και όταν ανελήφθη στους ουρανούς..
(Κατά Μάρκον 6. 49-51 )

 Στην Οικονομία, απέρριψε τη θεωρία των Μαθηματικών όταν ταΐσε 5.000 άτομα έχοντας μόνο πέντε άρτους και δύο ψάρια και στο τέλος ακόμα περίσσεψαν και δώδεκα κοφίνια γεμάτα..
(Κατά Ματθαίον 14. 17-21)

 Στην Ιατρική, θεράπευσε αρρώστους, παράλυτους και τυφλούς χωρίς να τους χορηγήσει κανένα φάρμακο. (Κατά Ματθαίον 9.19-22 & Κατά Ιωάννη 9. 1-15)

  Η Ιστορία μίλησε για Αυτόν πριν και μετά από Αυτόν.

Αυτός είναι το Άλφα και το Ωμέγα, η αρχή και το τέλος.

Αυτός ονομάσθηκε Θαυμαστός, Σύμβουλος, Άρχοντας Ειρήνης, Βασιλιάς των Βασιλιάδων και Κύριος των Κυρίων. 
(Ησαΐας 9. 6)

Καθώς είναι γραμμένο στην Βίβλο ότι κανένας δεν φτάνει στον Πατέρα τον ουράνιο παρά μονάχα δια μέσω Αυτού. Αυτός είναι η μόνη οδός (Κατά Ιωάννη 14.6)

Επομένως…. Ποιός είναι Αυτός ?





Αυτός είναι ο Ιησούς Χριστός, ο Κύριος.


Το πιο Ισχυρό πρόσωπο στην Ιστορία όλου του κόσμου ήταν ο Χριστός.

Αυτός δεν είχε δούλους και παρόλα αυτά τον καλούσαν Κύριο. Δεν είχε κανέναν τίτλο σπουδών και ωστόσο τον αποκαλούσαν Διδάσκαλο.

Δεν είχε φάρμακα αλλά τον καλούσαν Γιατρό ψυχών και σωμάτων.

Δεν είχε στρατό κι όμως οι βασιλιάδες τον φοβόντουσαν.

Δεν νίκησε ποτέ στρατιωτικές μάχες και παρόλα αυτά κατέκτησε τον κόσμο.

Δεν διέπραξε κάποιο έγκλημα κι όμως σταυρώθηκε.

Ετάφη και παρόλα αυτά ζει.

Είναι τιμή μου να υπηρετώ Αυτόν τον Αρχηγό που μας αγαπάει.









Η αλήθεια είναι σπάνια αυτές τις μέρες. Εννοώ την πραγματική αλήθεια, αυτή που…




  διαπερνά όλες τις προσποιήσεις και μιλά απευθείας στην ειλικρινή καρδιά σας. Υπάρχουν όλα αυτά για το πως θα έπρεπε να ζείτε την ζωή σας, αλλά αν θέλετε μια ειλικρινή συμβουλή, πάτε στους μεγάλους ανθρώπους. Θα σας τα πουν ακριβώς όπως είναι επειδή δεν έχουν κανένα λόγο για να προσποιούνται πλέον.


  Τέτοια σοφία αναπτύσσεται με τα χρόνια επειδή καθώς μεγαλώνετε κουράζεστε από την ψευτιά γύρω σας. Απλώς δεν έχετε χρόνο και ενέργεια να ανεχτείτε και άλλα ασήμαντα παιχνίδια που παίζει η κοινωνία. Οπότε, εστιάζετε μόνο στο τι είναι πραγματικό και αληθινό για την καρδιά σας.


  Μαθαίνοντας από αυτή τη σοφία των μεγαλύτερων μας, γινόμαστε σοφότεροι με τις επιλογές μας όταν είναι καιρός να τις ζήσουμε. Επειδή η ζωή είναι μικρή, το να μάθουμε όλα τα μαθήματα της ζωής μόνο με τις δικές μας εμπειρίες είναι αδύνατο να επιτευχθεί. Γι αυτό κάθε πρόσωπο που φιλοδοξεί να ζήσει την ζωή του με τον καλύτερο τρόπο που μπορεί πρέπει να μελετήσει και να μάθει τα μαθήματα που παρέχονται από τους ανθρώπους που έχουν περπατήσει το ταξίδι προς την αλήθεια.




  Ο Τσανάκυα (350-275 π.Χ.) ήταν Ινδός πολιτικός και φιλόσοφος, επικεφαλής σύμβουλος και πρωθυπουργός του Ινδού αυτοκράτορα Chandragupta, του πρώτου κυβερνήτη της αυτοκρατορίας των Μαουρύα. Ήταν γνωστός για την σκληρή σοφία του και στο να λέει τα πράγματα όπως είναι. 


 Top 50 αποφθέγματα του Chanakya για τη ζωή.


1. "Ένας άνθρωπος είναι σπουδαίος από τις πράξεις του και όχι εκ γενετής." - Τσανάκια




2. "Δεν πρέπει να φοβόμαστε για το παρελθόν, ούτε πρέπει να είμαστε ανήσυχοι για το μέλλον · οι άνθρωποι με διάκριση ασχολούνται μόνο με την παρούσα στιγμή». - Τσανάκια




3. "Τα βιβλία είναι εξίσου χρήσιμα για ένα ηλίθιο άτομο, όσο και ο καθρέφτης είναι χρήσιμος σε έναν τυφλό." - Τσανάκια




4. "Ένα άτομο δεν πρέπει να είναι πολύ ειλικρινές. Τα ίσια δένδρα κόβονται πρώτα και οι έντιμοι άνθρωποι καταστρέφονται πρώτοι." - Τσανάκια




5. "Εκείνος του οποίου η γνώση περιορίζεται στα βιβλία και του οποίου ο πλούτος βρίσκεται στην κατοχή άλλων, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ούτε γνώση ούτε πλούτο όταν προκύψει η ανάγκη". - Τσανάκια




6. "Ο βασιλιάς δεν θα χάσει χρόνο όταν φτάσει η ευκαιρία που περίμενε". - Τσανάκια




7. «Μόλις αρχίσετε να εργάζεστε σε κάτι, μην φοβάστε την αποτυχία και μην εγκαταλείπετε την εργασία. Οι άνθρωποι που εργάζονται ειλικρινά είναι οι πιο ευτυχισμένοι». - Τσανάκια




8. «Δεν υπάρχει λιτότητα ισάξια με ένα ισορροπημένο μυαλό και δεν υπάρχει ευτυχία ισάξια με την ικανοποίηση · δεν υπάρχει ασθένεια ισάξια της παραβατικότητας και καμία αρετή ισάξια με το έλεος». - Τσανάκια




9. "Η καθαρότητα της ομιλίας, του νου, των αισθήσεων και της συμπονετικής καρδιάς απαιτούνται από κάποιον που επιθυμεί να ανέλθει στη θεϊκή πλατφόρμα". - Τσανάκια




10. "Πριν ξεκινήσετε κάποια εργασία, αναρωτηθείτε τρεις ερωτήσεις: Γιατί το κάνω, ποια είναι τα αποτελέσματα και ποια θα είναι η επιτυχία; Μόνο όταν το σκεφτείτε βαθιά και βρείτε ικανοποιητικές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, προχωρήστε". - Τσανάκια




11. «Ακόμη και αν ένα φίδι δεν είναι δηλητηριώδες, θα πρέπει να προσποιείται ότι είναι δηλητηριώδες». - Τσανάκια




12. "Ο χρόνος τελειοποιεί τους άνδρες καθώς τους φθείρει". - Τσανάκια




13. «Αυτός που είναι υπερβολικά εθισμένος στα μέλη της οικογένειάς του, βιώνει φόβο και θλίψη, γιατί η ρίζα όλων των θλίψεων είναι η προσκόλληση, επομένως πρέπει να απορρίψει την προσκόλληση για να είναι ευτυχισμένος». - Τσανάκια




14. "Το άρωμα των λουλουδιών απλώνεται μόνο προς την κατεύθυνση του ανέμου, αλλά η καλοσύνη ενός ατόμου εξαπλώνεται προς όλες τις κατευθύνσεις". - Τσανάκια




15. «Η ευτυχία και η ειρήνη που επιτεύχθηκαν από εκείνους που ικανοποιούνται από το νέκταρ της πνευματικής ηρεμίας δεν επιτυγχάνεται από τους άπληστους ανθρώπους που κινούνται ασταμάτητα εδώ και εκεί». - Τσανάκια




16. "Μην αποκαλύπτετε όσα σκέφτεστε να κάνετε, αλλά με σοφία και σύνεση κρατήστε το μυστικό, αποφασισμένοι να το εκτελέσετε". - Τσανάκια




17. "Ο σοφός θα πρέπει να συγκρατεί τις αισθήσεις του όπως ο γερανός για να πετύχει το σκοπό του με τη δέουσα γνώση του τόπου, του χρόνου και της ικανότητάς του". - Τσανάκια




18. «Η γη στηρίζεται με τη δύναμη της αλήθειας, είναι η δύναμη της αλήθειας που κάνει τον ήλιο να λάμπει και τους ανέμους να πνέουν, πράγματι όλα εξαρτώνται από την αλήθεια». - Τσανάκια




19. "Η μόρφωση είναι ο καλύτερος φίλος, ένας μορφωμένος άνθρωπος είναι σεβαστός παντού, η μόρφωση νικά την ομορφιά και τα νιάτα". - Τσανάκια




20. "Ο πλούτος, ένας φίλος, μια σύζυγος και ένα βασίλειο μπορεί να ανακτηθούν, αλλά αυτό το σώμα όταν χαθεί μπορεί ποτέ να μην αποκτηθεί ξανά." - Τσανάκια




21. "Όλα τα πλάσματα μένουν ευχαριστημένα με λόγια αγάπης, γι' αυτό πρέπει να απευθύνουμε λόγια που είναι ευχάριστα σε όλους, αφού δεν υπάρχει έλλειψη γλυκών λέξεων". - Τσανάκια




22. "Απορρίψτε την ιδέα ότι η προσκόλληση και η αγάπη είναι ένα και το αυτό πράγμα, είναι εχθροί. Μια προσκόλληση είναι αυτή που καταστρέφει όλη την αγάπη". - Τσανάκια




23. "Υπάρχουν τρία πετράδια σ' αυτή τη γη, τρόφιμα, νερό και ευχάριστα λόγια - οι ανόητοι εκλαμβάνουν κομμάτια από πέτρες ως πολύτιμους λίθους". - Τσανάκια




24. "Αυτός που είναι έτοιμος για το μέλλον και αυτός που ασχολείται έξυπνα με οποιαδήποτε κατάσταση προκύπτει είναι οι δύο ευτυχείς, αλλά ο μοιρολάτρης που εξαρτάται εξ ολοκλήρου από την τύχη καταστρέφεται". - Τσανάκια




25. "Όσο το σώμα σας είναι υγιές και υπό έλεγχο και ο θάνατος είναι απομακρυσμένος, προσπαθήστε να σώσετε την ψυχή σας, όταν ο θάνατος είναι επικείμενος τι μπορείτε να κάνετε"; - Τσανάκια




26. "Ένας σπουδαγμένος τιμάται από τον λαό, ένας σπουδαγμένος διανοίγει παντού τον σεβασμό για την εκμάθησή του. - Τσανάκια




27. "Ο αποταμιευμένος πλούτος εξοικονομείται με την πώληση του εισερχόμενου γλυκού νερού, αφήνοντας έξω το στάσιμο νερό". - Τσανάκια




28. "Αυτοί οι συνήθεις άντρες που μιλάνε για τα μυστικά λάθη των άλλων καταστρέφονται όπως τα φίδια από τ' αδέσποτα στους μύθους". - Τσανάκια




29. "Η γενναιοδωρία, η ευχάριστη διάθεση, το θάρρος και η δεοντολογία της συμπεριφοράς δεν αποκτώνται, αλλά είναι εγγενείς ιδιότητες". - Τσανάκια




30. "Μόλις πλησιάσει ο φόβος, να του επιτεθείς και να τον καταστρέψεις." - Τσανάκια




31. "Η μεγαλύτερη δύναμη του κόσμου είναι η νιότη και η ομορφιά της γυναίκας." - Τσανάκια




32. "Ποτέ μην κάνεις φίλους ανθρώπους που η κοινωνική τους θέση είναι ανώτερη ή κατώτερη από τη δική σου. Τέτοιες φιλίες δεν θα σε κάνουν ποτέ ευτυχισμένο."




33. "Καλή σύζυγος είναι αυτή που το πρωί υπηρετεί τον άντρα της σαν μητέρα, την ημέρα τον αγαπάει σαν αδελφή και τη νύχτα τον ικανοποιεί σαν πόρνη."




34. "Οι γυναίκες έχουν πείνα διπλάσια, ντροπή τετραπλάσια, τόλμη εξαπλάσια και πάθος οκταπλάσιο σε σύγκριση με τους άντρες."




35. "Δοκίμασε τον υπηρέτη στην πολλή δουλειά, το συγγενή στη δυσκολία, τον φίλο στην αντιξοότητα και τη γυναίκα στη δυστυχία."




36. "Η πόρνη θα εγκαταλείψει έναν πελάτη που δεν έχει λεφτά, ο υπήκοος ένα βασιλιά που δεν μπορεί να τον υπερασπιστεί, τα πουλιά ένα δέντρο που δεν έχει καρπούς και οι μουσαφίρηδες ένα σπίτι όπου τα γεύματα έχουν τελειώσει."




37. "Η πιο σημαντική μάντρα-συμβουλή είναι: ποτέ μη μοιράζεσαι τα μυστικά σου με κανέναν. Θα σε καταστρέψει."




38. "Το φίδι, τον βασιλιά, την τίγρη, τη σφήκα, το μικρό παιδί, τον ξένο σκύλο και τον τρελό: αυτούς τους εφτά δεν πρέπει να τους ξυπνάμε όταν κοιμούνται."




39. "Ο συνετός άνθρωπος δεν πρέπει να φανερώνει στους άλλους τις οικονομικές του απώλειες, τις στεναχώριες του, τις απρέπειες της γυναίκας του, τις προσβολές που έχει δεχτεί και τη δυστυχία που τον έχει βρει."




40. "Τα εξής πέντε: η διάρκεια της ζωής, το είδος της δουλειάς, ο πλούτος, η μόρφωση και ο χρόνος του θανάτου καθορίζονται όσο ακόμα ο άνθρωπος είναι στην κοιλιά της μάνας του."




41. "Αυτός που αφήνει κατά μέρος τις ντροπές σε χρηματικά ζητήματα, στην απόκτηση γνώσεων, στο φαΐ και στις δουλειές, θα γίνει ευτυχισμένος."




42. "Ποτέ μην εμπιστεύεσαι τα ποτάμια, άντρες που οπλοφορούν, ζώα με γαμψά νύχια ή κέρατα, γυναίκες και μέλη της εξουσίας."




43. "Αυτός που ο γιος του τον υπακούει, που η γυναίκα του συμπεριφέρεται σύμφωνα με τις επιθυμίες του και που είναι ικανοποιημένος με τα αγαθά του, έχει τον παράδεισο πάνω στη γη."




44. "Ένας βασιλιάς, μια πόρνη, ο άρχοντας Γιαμαράτζια, η φωτιά, ένα νεαρό αγόρι και ένας ζητιάνος δεν μπορούν να καταλάβουν ποτέ τον πόνο του άλλου. Ο όγδοος σε αυτήν την κατηγορία είναι ο φοροεισπράκτορας."




45. "Αυτός που δεν προκαλεί φόβο όταν θυμώνει ούτε απονέμει χάρες όταν είναι ευχαριστημένος, δεν μπορεί ούτε να ελέγξει ούτε να προστατέψει."




46. "Μια κακιά γυναίκα, ένας υποκριτής φίλος, ένας αυθάδης υπηρέτης και το να ζεις σ’ ένα σπίτι όπου υπάρχει φίδι, είναι θάνατος."




47. "Κάτι πολύ χρήσιμο που μπορεί να διδαχθεί ο άνθρωπος από το λιοντάρι είναι πως οτιδήποτε κάνεις πρέπει να το επιχειρείς με ενθουσιασμό, χωρίς να διστάζεις και με όλη σου τη δύναμη." 




48. "Μην κάθεσαι ούτε μια μέρα σε τόπο όπου δεν υπάρχουν αυτοί οι πέντε: ένας πλούσιος, ένας βασιλιάς, ένας βραχμάνος που να ξέρει τις Βέδες, ένας ποταμός και ένας γιατρός." 




49. "Ο Θεός δεν είναι παρών σε είδωλα. Τα συναισθήματα σου είναι ο Θεός. Η ψυχή σου είναι ο ναός." 




50. "Να συμπεριφέρεσαι στα παιδιά σου με πολύ αγάπη τα πέντε πρώτα χρόνια. Τα επόμενα πέντε να τα μαλώνεις. Μέχρι να γίνουν 16, φέρσου τα σαν είστε φίλοι. Όταν μεγαλώσουν θα είναι οι καλύτεροι σου φίλοι." 




51. "Μάθε από τα λάθη των άλλων… Δεν ζεις αρκετά για να τα κάνεις όλα μόνος σου." 



  Φροντίστε να μοιραστείτε τα αποσπάσματα του Chanakya  με τους φίλους σας χρησιμοποιώντας κοινωνικά δίκτυα όπως το Facebook, το Twitter, το Instagram, το Pinterest ή αυτό που προτιμάτε. 

Χρησιμοποιήστε τα κουμπιά κοινής χρήσης. 

Παρακαλώ διατηρείστε υψηλό το κύμα έμπνευσής σας, με τα λόγια σοφίας του Chanakya ! Συνέχισε να...




Να είσαι υπέροχος!




  Το πρώτο πράγμα για την επίτευξη του στόχου είναι η χαλάρωση κάθε προσπάθειας, πράγμα που είναι ένα από τα δυσκολότερα στον κόσμο... το πιο απλό και όμως το πιο δύσκολο. Είναι εύκολο να το κατορθώσεις, αν καταλαβαίνεις, και πολύ δύσκολο να το κατορθώσεις, αν δεν καταλαβαίνεις. Δεν είναι ζήτημα άσκησης, είναι ζήτημα κατανόησης.



  Στη Δύση, ο Emile Coue ανακάλυψε έναν συγκεκριμένο νόμο που ονομάζει «νόμο τού αντίστροφου αποτελέσματος». Πρόκειται για ένα από τα πιο θεμελιώδη πράγματα στον ανθρώπινο νου. Υπάρχουν πράγματα που αν θέλεις να τα κάνεις, μην προσπαθείς να τα κάνεις, διαφορετικά το αποτέλεσμα θα είναι το αντίστροφο.

  Για παράδειγμα, δεν σε παίρνει ο ύπνος: μην προσπαθείς. Αν προσπαθήσεις, ο ύπνος θα απομακρύνεται όλο και πιο πολύ. Αν προσπαθήσεις πάρα πολύ, θα είναι αδύνατο να κοιμηθείς, γιατί κάθε προσπάθεια στρέφεται κατά του ύπνου. Ο ύπνος έρχεται μόνο όταν δεν υπάρχει καμιά προσπάθεια. Όταν δεν σε απασχολεί ο ύπνος, είσαι απλώς ξαπλωμένος στο μαξιλάρι σου, απολαμβάνεις τη δροσιά του μαξιλαριού, το σκοτεινό, βελουδένιο περιβάλλον γύρω σου, το απολαμβάνεις απλώς... τίποτε άλλο, δεν σκέφτεσαι καν τον ύπνο. Περνούν από τον νου κάποια όνειρα: τα κοιτάς με πολύ νυσταγμένο τρόπο, δεν σε ενδιαφέρουν πολύ ούτε καν αυτά, γιατί αν γεννηθεί το ενδιαφέρον, θα εξαφανιστεί ο ύπνος. Μένεις απόμακρος κατά κάποιο τρόπο, απολαμβάνοντας απλώς, αναπαυόμενος, χωρίς να επιδιώκεις κάποιο στόχο, κι ο ύπνος έρχεται.

Αν αρχίσεις να προσπαθείς γιατί πρέπει να έρθει ο ύπνος, μόλις εμφανίζεται το «πρέπει», είναι σχεδόν αδύνατο. Μπορεί τότε να μείνεις ξύπνιος ολόκληρη τη νύχτα και αν αποκοιμήθηκες, μπορεί να έγινε αυτό μόνο και μόνο γιατί κουράστηκες από την προσπάθεια και όταν δεν υπάρχει πια η προσπάθεια, επειδή έκανες τα πάντα και τα παράτησες, τότε έρχεται ο ύπνος.

Ο Emile Coue ανακάλυψε, μόλις αυτό τον αιώνα, τον νόμο του αντίστροφου αποτελέσματος. Ο Παταντζάλι θα πρέπει να τον γνώριζε, σχεδόν πέντε χιλιάδες χρόνια πριν. Λέει πραγιάτνα σαϊθίλυα, χαλάρωση της προσπάθειας. Θα πρέπει να είχες συμπεράνει ακριβώς το αντίθετο: ότι πρέπει να γίνει πολύ μεγάλη προσπάθεια για να επιτύχεις την στάση. Ο Παταντζάλι λέει, 

«Αν κάνεις πολύ μεγάλη προσπάθεια, δεν θα είναι δυνατό να συμβεί. Η μη-προσπάθεια τής επιτρέπει να συμβεί.»

Θα πρέπει να χαλαρώσει τελείως η προσπάθεια, διότι η προσπάθεια αποτελεί μέρος τής θέλησης και η θέληση είναι ενάντια στο να παραδωθείς. Αν προσπαθείς να κάνεις κάτι, δεν επιτρέπεις να το κάνει η ύπαρξη. Όταν εγκαταλείπεις, όταν λες,

 «Εντάξει, ας γίνει το θέλημά σου. Αν στέλνεις τον ύπνο, πολύ καλά. Αν δεν στέλνεις τον ύπνο, πολύ καλά επίσης. Δεν έχω κανένα παράπονο να κάνω, δεν γκρινιάζω. Εσύ ξέρεις καλύτερα. Αν χρειάζεται να στείλεις ύπνο για μένα, στείλε τον. Αν δεν χρειάζεται, πολύ καλά, μην τον στείλεις. Σε παρακαλώ, μη με ακούς! Πρέπει να γίνει το δικό σου θέλημα.».

 Με αυτό τον τρόπο χαλαρώνει κανείς την προσπάθεια.

Η απουσία προσπάθειας είναι σπουδαίο φαινόμενο. Μόλις το γνωρίσεις, γίνονται δυνατά για σένα πολλά εκατομμύρια πράγματα. Μέσω της προσπάθειας, το εμπόριο (ο υλικός πλούτος), μέσω της απουσίας προσπάθειας, το θεϊκό στοιχείο (ο πνευματικός πλούτος). Μέσω της προσπάθειας δεν μπορείς ποτέ να φτάσεις στη νιρβάνα, μπορεί να φτάσεις στο Νέο Δελχί, αλλά όχι στη νιρβάνα.

Mέσω της προσπάθειας μπορείς να επιτύχεις πράγματα τού κόσμου, δεν επιτυγχάνονται ποτέ χωρίς προσπάθεια, να το θυμάσαι. Αν λοιπόν θέλεις να επιτύχεις περισσότερα πλούτη, μην με ακούς, γιατί τότε θα θυμώσεις πάρα πολύ μαζί μου, που ο άνθρωπος αυτός σου αναστάτωσε όλη σου τη ζωή. Έλεγε:

 «Πάψε να κάνεις προσπάθειες, και πολλά πράγματα θα συμβούν», κι εγώ καθόμουν και περίμενα, και τα λεφτά δεν έρχονταν και κανείς δεν έρχεται με την πρόσκληση, ΄Έλα και γίνε σε παρακαλούμε ο πρόεδρος της χώρας." Δεν πρόκειται να έρθει κανείς. Τα κουτά αυτά πράγματα τα πετυχαίνεις με προσπάθεια.

Αν θέλεις να γίνεις πρόεδρος, πρέπει να κάνεις τρελή προσπάθεια για τούτο. Αν δεν τρελαθείς εντελώς, δεν θα γίνεις ποτέ πρόεδρος μιας χώρας. Πρέπει να γίνεις πιο τρελός από τους άλλους ανταγωνιστές, να το θυμάσαι, γιατί δεν βρίσκεσαι μόνος σου εκεί. Υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός. Προσπαθούν και άλλοι πολλοί. Για την ακρίβεια, κι όλοι οι άλλοι προσπαθούν να φτάσουν στο ίδιο μέρος. Χρειάζεται πολλή προσπάθεια. Και μην προσπαθείς σαν κύριος, γιατί αλλιώς θα σε νικήσουν. Δεν χρειάζεται να φέρεσαι σαν κύριος εδώ. Να είσαι αγενής, βίαιος, επιθετικός. Μην σε νοιάζει το τι κάνεις στους άλλους. Μείνε σταθερά στο πρόγραμμά σου. Ακόμη κι αν κάποιοι άλλοι σκοτωθούν για την εξουσιαστική πολιτική σου, ας σκοτωθούν. Κάνε τους πάντες σκάλα σου, σκαλοπάτι. Πάτα συνεχώς πάνω στα κεφάλια των ανθρώπων΄ μόνο τότε θα γίνεις πρόεδρος ή πρωθυπουργός. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος.

Οι τρόποι τού κόσμου είναι τρόποι βίας και θέλησης. Αν χαλαρώσεις τη θέληση, θα σε πετάξουν έξω. Κάποιος θα πέσει πάνω σου. Θα μετατραπείς σε μέσον. Αν θέλεις να πετύχεις με τον τρόπο τού κόσμου, μην ακούς ποτέ ανθρώπους σαν τον Παταντζάλι. Είναι καλύτερα τότε να διαβάσεις τον Μακιαβέλλι, τον Τσανάκυα, τους πονηρούς, τους πιο πονηρούς ανθρώπους τού κόσμου. Σου δίνουν συμβουλές πώς να εκμεταλλεύεσαι τους πάντες και να μην επιτρέπεις να σε εκμεταλλεύεται κανείς, πώς να είσαι αδυσώπητος, χωρίς καμιά ευσπλαχνία, βίαιος απλώς. Μόνο τότε μπορείς να φτάσεις στην εξουσία, στο κύρος, στα χρήματα, στα πράγματα τού κόσμου. Αν όμως θέλεις να επιτύχεις τα πράγματα τού θεϊκού στοιχείου, χρειάζεται ακριβώς το αντίθετο: η μη-προσπάθεια. Χρειάζεται η απουσία προσπάθειας, χρειάζεται η χαλάρωση. 


Πολλές φορές έχει συμβεί... Έχω πολλούς φίλους στον κόσμο της πολιτικής, στον κόσμο τού χρήματος, της αγοράς. Έρχονται σε μένα και λένε, «Δίδαξέ μας με κάποιο τρόπο να χαλαρώνουμε. Δεν μπορούμε να χαλαρώσουμε.» Ερχόταν σε μένα κάποιος υπουργός, κι ερχόταν πάντα με το ίδιο πρόβλημα: «Δεν μπορώ να χαλαρώσω. Βοήθησέ με.»

Του έλεγα, «Αν θέλεις πραγματικά να χαλαρώσεις, πρέπει να αφήσεις την πολιτική. Η υπουργική δεν μπορεί να ταιριάξει με τη χαλάρωση. Αν χαλαρώσεις, θα χάσεις. Αποφάσισε λοιπόν. Μπορώ να σε διδάξω χαλάρωση, αλλά τότε μην θυμώσεις, γιατί αυτά τα δυο πράγματα δεν είναι δυνατό να πάνε μαζί. Πρώτα λοιπόν, τελείωνε με την πολιτική σου, έπειτα έλα σε μένα.»

Είπε, «Δεν είναι δυνατό αυτό. Ήρθα για να μάθω χαλάρωση ώστε να μπορέσω να δουλέψω πολύ και να γίνω πρωθυπουργός. Εξαιτίας αυτών των εντάσεων μέσα στον νου και των συνεχών ανησυχιών, δεν μπορώ να δουλέψω πολύ. Και οι άλλοι, εκείνοι δουλεύουν συνέχεια. Είναι μεγάλοι ανταγωνιστές και τη χάνω τη μάχη. Δεν ήρθα για να εγκαταλείψω την πολιτική.»

Τότε είπα, «Τότε σε παρακαλώ, μην έρχεσαι σε μένα. Ξέχασέ με. Μείνε στη πολιτική, κουράσου αληθινά, πλήξε, τέλειωσε μαζί της. Έπειτα έλα σε μένα.» Η χαλάρωση είναι τελείως διαφορετική διάσταση, ακριβώς το αντίθετο.

Κινείσαι μέσα στον κόσμο με θέληση. Ο Νίτσε έγραψε ένα βιβλίο, "Η θέληση για την εξουσία". Αυτή είναι η σωστή γραφή που πρέπει να διαβάσεις: Η θέληση για την εξουσία. Ο Παταντζάλι δεν είναι «θέληση για την εξουσία». Είναι η παράδοση στο Θεό. Το πρώτο πράγμα: πραγιάτνα σαϊθίλυα, έλλειψη προσπάθειας. Πρέπει απλώς να αισθάνεσαι άνετα. Μην κάνεις μεγάλη προσπάθεια για τούτο. Άσε την αίσθηση να κάνει τη δουλειά της. Μην ανακατεύεις τη θέληση εδώ. Πώς γίνεται να επιβάλεις στον εαυτό σου την άνεση; Είναι αδύνατο. Μπορείς να είσαι άνετα, αν επιτρέψεις στην άνεση να συμβεί. Δεν μπορείς να την εξαναγκάσεις.

Πώς γίνεται να εξαναγκάσεις την αγάπη; Αν δεν αγαπάς έναν άνθρωπο, δεν τον αγαπάς. Τι μπορείς να κάνεις; Μπορείς να προσπαθήσεις, να υποκριθείς, να πιέσεις τον εαυτό σου, αλλά το αποτέλεσμα θα είναι ακριβώς το αντίστροφο: αν προσπαθείς να αγαπήσεις έναν άνθρωπο, θα τον μισήσεις περισσότερο. Το μόνο αποτέλεσμα θα είναι, μετά από τις προσπάθειές σου, να τον μισήσεις τον άνθρωπο, γιατί θα πάρεις εκδίκηση. Θα πεις, «Τι είδους κακάσχημος άνθρωπος είναι αυτός; Αφού προσπαθώ τόσο πολύ να τον αγαπήσω και τίποτα δεν γίνεται;» Θα τον καταστήσεις υπεύθυνο. Θα τον κάνεις να νιώθει ένοχος, σαν να κάνει κάτι εκείνος.

Την αγάπη δεν μπορείς να την θελήσεις, την προσευχή δεν μπορείς να την θελήσεις, την πίστη δεν μπορείς να τη θελήσεις. Πρέπει να αισθανθείς. Η αίσθηση είναι τελείως διαφορετικό πράγμα από τη θέληση.

Ο Βούδας γίνεται Βούδας όχι από θέληση. Προσπάθησε επί έξι χρόνια συνεχώς μέσω της θέλησης. Ήταν άνθρωπος τού κόσμου, εκπαιδευμένος ως πρίγκηπας, εκπαιδευμένος να γίνει βασιλιάς σε κάποιο βασίλειο. Θα πρέπει να του δίδαξαν όλα όσα είχε πει ο Τσανάκυα.

Ο Τσανάκυα είναι ο Ινδός Μακιαβέλλι, και μάλιστα πιο πονηρός από τον Μακιαβέλλι, γιατί οι Ινδοί έχουν μια ιδιότητα τού νου που τους βοηθά να φτάνουν ως τις ίδιες τις ρίζες. Αν γίνουν Βούδας, γίνονται αληθινά Βούδας. Αν γίνουν Τσανάκυα, δεν μπορείς να τους ανταγωνιστείς. Όπου πηγαίνουν, πηγαίνουν ως την ίδια τη ρίζα. Ακόμη και ο Μακιαβέλλι είναι λίγο ανώριμος μπροστά στον Τσανάκυα. Ο Τσανάκυα είναι απόλυτος.

Θα πρέπει να είχαν διδάξει τον Βούδα. Όλους τους πρίγκηπες αναγκαστικά τους διδάσκουν. Το όνομα του σπουδαιότερου βιβλίου τού Μακιαβέλλι είναι "Ο ηγεμόνας". Θα πρέπει να του είχαν διδάξει όλους τους τρόπους τού κόσμου, αφού επρόκειτο να ασχοληθεί με ανθρώπους στον κόσμο. Έπρεπε βλέπεις να κρατηθεί στην εξουσία του. Κι έπειτα έφυγε. Είναι όμως εύκολο να φύγεις από το παλάτι, είναι εύκολο να φύγεις από το βασίλειο. Το δύσκολο είναι να φύγεις από την εκπαίδευση του νου.

Επί έξι χρόνια προσπάθησε μέσω της θέλησης να επιτύχει το θεϊκό στοιχείο. Έκανε ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατό... ακόμη και απάνθρωπα δυνατό. Έκανε τα πάντα, δεν άφησε τίποτε που να μην το κάνει. Δεν συνέβη τίποτα. Όσο πιο πολύ προσπαθούσε, τόσο πιο μακρυά αισθανόταν τον εαυτό του. Μάλιστα, όσο πιο πολύ επέβαλε τη θέληση και τις προσπάθειες μέσω αυτής, τόσο πιο πολλή εγκατάλειψη αισθανόταν. «Το θεϊκό στοιχείο δεν ήταν πουθενά.» Δεν συνέβαινε τίποτα.

Έπειτα, κάποιο βράδυ τα παράτησε. Εκείνη ακριβώς τη νύχτα φωτίστηκε. Εκείνη ακριβώς τη νύχτα συνέβη η πραγιάτνα σαϊθίλυα, η χαλάρωση τής προσπάθειας. Έγινε Βούδας όχι με τη δύναμη της θέλησης, έγινε Βούδας όταν παραδόθηκε, όταν εγκατέλειψε. 


Σε διδάσκω διαλογισμούς και σου λέω συνεχώς, «Κάνε κάθε προσπάθεια που μπορείς να κάνεις», αλλά να θυμάσαι πάντα, η έμφαση αυτή να κάνεις όλες τις προσπάθειες υπάρχει μόνον για να διαρραγεί η θέλησή σου, για να τελειώσει η θέλησή σου και να τελειώσει το όνειρο για τη θέληση. Να γίνεις τόσο βαριεστημένος από τη θέληση ώστε κάποια μέρα απλώς εγκαταλείπεις. Την ίδια ακριβώς εκείνη ημέρα, φωτίζεσαι.

Μην βιάζεσαι όμως, γιατί μπορεί να εγκαταλείψεις αμέσως τώρα χωρίς να κάνεις προσπάθεια. Δεν θα βοηθήσει αυτό. Θα είναι εκ του πονηρού η πράξη και δεν μπορείς να κερδίσεις με πονηριές στην φώτιση. Χρειάζεται να είσαι πολύ αθώος. Τότε θα συμβεί. 


Πρόκειται για απλούς ορισμούς. Ο Παταντζάλι δεν λέει, «Κάνε το!» Καθορίζει απλώς τον δρόμο. Αν το καταλαβαίνεις, θα αρχίσει να επιδρά πάνω σου, στον τρόπο σου, στην ύπαρξή σου. Απορρόφησέ το. Άφησέ το να σε διαποτίσει βαθιά. Άφησέ το να κυλήσει μαζί με το αίμα σου. Άφησέ το να γίνει το ίδιο το μεδούλι σου. Αυτό είναι όλο. Ξέχνα τον Παταντζάλι.

Τις σούτρες αυτές δεν πρέπει να τις αποστηθίσεις. Δεν πρέπει να γίνουν μέρος τής μνήμης σου, πρέπει να γίνουν μέρος δικό σου. Όλη σου η ύπαρξη πρέπει να τις κατανοήσει, αυτό είναι το όλο. Έπειτα, ξέχασέ τες. Αρχίζουν να λειτουργούν.

«Την τελείωση την επιτυγχάνεις μέσω της χαλάρωσης της προσπάθειας και του διαλογισμού πάνω στο απεριόριστο.» Δυο σημεία. Χαλάρωσε την προσπάθεια: μην το εξαναγκάζεις, άφησέ το να συμβεί. Είναι σαν τον ύπνο. Άφησέ το να συμβεί. Μην προσπαθείς να το επιβάλεις, διαφορετικά θα το σκοτώσεις. 

Osho, The Essence of Yoga, Ομιλία #7
via