Ιανουαρίου 2013


Πέρασε αρκετός καιρός από τότε που έγραψα την τελευταία μου ανάρτηση.

Όλο αυτό το διάστημα, σταδιακά, αραίωσα και την καθημερινή περιήγησή μου στο διαδίκτυο, και στην πορεία το περιόρισα σε επιλεγμένες επισκέψεις.

Στο μεσοδιάστημα, αντιμετώπισα το πρόβλημα της ξαφνικής παύσης της έκφρασης, μέσω του γραπτού λόγου.

Αυτό με ωφέλησε εν μέρει, διότι προοδευτικά μείωσα και την ποσότητα και την ένταση του προφορικού λόγου.

Αυτό που δεν μειώθηκε όμως, ήταν η ποσότητα και η ένταση των σκέψεων.

Εκ των πραγμάτων, αναγκάσθηκα να διαχειρίζομαι με διαφορετικό τρόπο την διεργασία της πρόσληψης και επεξεργασίας των πληροφοριών, που συσσωρεύονταν επάνω στις ήδη διαμορφωμένες σκέψεις, αρκετές εκ των οποίων άρχισαν να επανεπεξεργάζονται από αυτήν την διαφορετική αντιμετώπιση.



Παρετήρησα ότι όλο το προηγούμενο διάστημα, τα φίλτρα που επενεργούσαν στην πρόσληψη των πληροφοριών, είχαν μαζέψει αρκετή σκόνη με αποτέλεσμα, κάποιες  σκέψεις να περνάνε από μη καθαρά περάσματα παρασύροντας μαζί τους και κατακάθια.

Επίσης παρετήρησα ότι η εθελοντική απουσία από αυτήν την καθημερινή ενασχόληση, με απομάκρυνε από την επήρρεια του διάσπαρτου και φλύαρου λόγου, συνεπώς και της διάσπαρτης και φλύαρης σκέψης.

Ο εθελοντισμός, σε όλες του τις μορφές, φέρνει πιο απτά αποτελέσματα, από κάθε άλλη μορφή βίαιης ή έντεχνης επιβολής.

Όταν αντιλαμβάνεσαι εσύ ο ίδιος την ανάγκη, τότε η ανάγκη έχει επιτελέσει το έργο της.



Άρχισα λοιπόν να είμαι πιο συγκεντρωμένος σε αυτά που «έκαιγαν» την σκέψη μου και που τα τελευταία αυτά χρόνια τα «έσβηνα», με ένα σωρό επαναλαμβανόμενες και ανούσιες αναγνώσεις.

Συν τω χρόνω επιβεβαίωσα, ότι η εστίασις σε καίρια ζητήματα, ενώ είναι απλή διαδικασία, γίνεται εν τέλει ακατόρθωτη.

Και σε αυτό συνετέλεσε αφ’ ενός η επιλεγμένη επίσκεψη και ανάγνωση και αφ’ ετέρου, ο περισσότερος χρόνος για αξιολόγηση.

Εστίασα λοιπόν την πληροφόρησή μου, σε θέματα που ιεράρχησα, πετώντας πολλές άχρηστες πληροφορίες και ανακαλύπτοντας ουσιαστικές που μου έλειπαν.

Η πληροφορία, ενώ μπορεί να είναι μία παραγωγή «χειροποίητης» σκέψης, έχει  γίνει  μία βιομηχανία έτοιμης γνώσης.



Εκμεταλλεύθηκα τον χρόνο που κέρδισα, βγαίνοντας έξω στην πόλη.

Περπάτησα περισσότερο και οδήγησα λιγότερο, καλύπτοντας διαφορετικά διαμερίσματα.

Είδα πολύ παχυσαρκία, σε όλες τις ηλικίες, και πολύ μούσι σε νεαρές ηλικίες.

Είδα διαβάσεις φραγμένες, από αυτοκίνητα και αρτιμελείς ή μη, να μελετούν πως θα περάσουν.

Είπα σε κάποιους ότι εμποδίζουν, και μου απάντησαν, «δεν το πρόσεξα, καλά που μου το είπες».

Παρατήρησα ότι η συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου, όταν έμπαινε σε ένα κατάστημα, ωθούσε-έσπρωχνε την πόρτα αντί να την έλξει-τραβήξει, ασχέτως εάν υπήρχε στο ύψος του ματιού του ταμπελάκι που έγραφε έλξατε, βγαίνοντας δε ακολουθούσαν την αντίστροφη διαδικασία.

Συνήθεια, ή ανικανότητα πλέον να βλέπουμε εμπρός;

Είδα πράγματα που είχα διαβάσει, αλλά και πράγματα που κανείς δεν έγραφε.

Άκουσα λόγια που περίμενα, αλλά άκουσα και λόγια που έτειναν να ξεχαστούν.

Είδα λίγη θέληση και καρτερικότητα, και πολλή παραίτηση και μοιρολατρεία.

Είδα λίγες πρωτοβουλίες, και πολλή αδιαφορία.

Είδα χέρια απλωμένα για ελεημοσύνη, είδα όμως και χέρια που φασκέλωναν.

Είδα πολλές νέες καφετέριες και μπαράκια στις γειτονιές, και πολλούς νέους να δουλεύουν σε αυτά.

Είδα πολλούς ηλικιωμένους να ζητάνε, με θαυμαστή αξιοπρέπεια, μία μικρή βοήθεια, αλλά δεν είδα θαυμαστή ανταπόκριση.

Οι ρακοσυλλέκτες που κάποτε ήταν ένα άτυπο και ακαταχώρητο «επάγγελμα», σήμερα είναι ανάγκη και επεκτάθηκε και στους τροφοσυλλέκτες.

Είδα πολλά καροτσάκια, που ενώ κάποτε κουβάλαγαν τα ψώνια, σήμερα κουβαλούν το βιος κάποιου άστεγου.

Είδα πολλά καταστήματα να είναι κλειστά, αλλά δεν γνωρίζω κατά πόσον όλα αυτά τα καταστήματα ήταν απαραίτητα.

Είδα πολλές οικοδομές, είτε μισοτελειωμένες είτε ακατοίκητες, αλλά δεν γνωρίζω κατά πόσον ήταν απαραίτητες.

Άκουσα ότι στην επαρχία, τα φαινόμενα αυτά είναι, ακόμα, σε πολύ μικρότερο βαθμό και έχω σαν μέλημα μου να αποπειραθώ να το διαπιστώσω.

Παρατήρησα την συμπεριφορά των συν πολιτών μου στον δρόμο και είδα πολλή αγένεια, πολύ ασχετοσύνη, και πολύ ασέβεια προς τους άλλους οδηγούς, προς τους πεζούς και στον κώδικα οδικής κυκλοφορίας, με προεξάρχοντες τους «επαγγελματίες» του δρόμου, που όταν θίγονταν τα συμφέροντά τους, ζητούσαν την κατανόηση των υπολοίπων.

Είδα με χαρά πολλούς ποδηλάτες, που ακόμα δεν έχουν καμία λωρίδα ειδικής  κυκλοφορίας, όπως στις περισσότερες πόλεις του κόσμου.

Από την άλλη, ενστικτωδώς λες, καταπατούσαν με την σειρά τους, κάθε άρθρο του Κ.Ο.Κ., μη σεβόμενοι με την σειρά τους αυτούς που δεν τους σέβονταν και σε τυχόν παρατήρηση, κάποιες φορές, σου έδειχναν το «δάχτυλο».

Άκουσα ότι στην επαρχία, τα φαινόμενα αυτά είναι, ακόμα, σε πολύ μικρότερο βαθμό.





Επισκέφθηκα την Ακρόπολη και δύο μουσεία, μετά από καιρό, και παρετήρησα την ίδια βιασύνη στο πέρασμα των γηγενών, με αυτό της βόλτας στα μαγαζιά, εν αντιθέσει με τους ξένους επισκέπτες όπου αφιέρωναν χρόνο για θέαση και ενημέρωση.

Βλέπετε, εμείς τα έχουμε μέσα στα «πόδια μας», καθημερινά.

Διαπίστωσα ότι έχουν παραμείνει τουριστικά αξιοθέατα, αντί να είναι διαρκείς αφορμές για μελέτη και στοχασμό.

Αισθάνθηκα απογοήτευση για την πλειοψηφία στην οποία ανήκω και εγώ.

Επισκέφθηκα την Πανεπιστημιούπολη, και ένοιωσα ότι βρίσκομαι σε στέκι αυτοοργάνωσης και αυτοδιάθεσης αναρχικών και αντιεξουσιαστών.

Περισσότερο μου θύμισε κατάληψη, παρά εκπαιδευτικό χώρο.

Έλλειπαν, η καθαριότητα, η απαρτία στα αμφιθέατρα και στις αίθουσες, και οι φοιτητές.

Ήταν εκεί όμως, τα συνθήματα στους τοίχους, τα γραφεία των κομμάτων, οι συνελεύσεις, οι πάγκοι με τις «δημιουργίες» ανήσυχων χειρονακτών, και κάποιων λίγων που δεν πτοούνται από το «κράξιμο».

Επισκέφθηκα και δύο βιβλιοθήκες, και είδα αρκετό κόσμο στα τραπέζια ανάγνωσης.

Αναθάρρησα!



Στήθηκα στις ουρές των δημοσίων υπηρεσιών, όταν λειτουργούσαν, και είδα λιγότερη αδιαφορία και περισσότερη φιλοτιμία από τους υπαλλήλους.

Αυτό που δεν έλλειπε, ήταν οι φωνές των πολιτών κατά δικαίων και αδίκων.

Κάθησα σε καφετέριες, αλλά και σε καφενεία, εστιάζοντας την προσοχή μου σε αυτά που συζήταγαν οι διπλανοί μου.

Οι συζητήσεις στις παρέες των νέων έως 25 ετών, με έκαναν να νοιώσω, ότι είμαι ένας βαθύτατα συντηρητικός και μεσήλικας γκρινιάρης.

Όταν δεν μιλούσαν, και ήταν το μεγαλύτερο διάστημα, η διάχυτη ενασχόληση με τα παντός είδους φορητά ηλεκτρονικά εργαλεία, με έκαναν να νοιώσω, τεχνολογικά, παλαιολιθικό και επικοινωνιακά ξεπερασμένο.

Οι εκφράσεις που συνόδευαν την ενασχόλησή τους, και η ταχύτατη κίνηση των δαχτύλων τους, μου χάρισαν πολλές παραστάσεις του ξεχασμένου βωβού κινηματογράφου.

Οι συζητήσεις στα καφενεία, όπου ο μέσος όρος ηλικίας ήταν γύρω στα 65 έτη, μου άφησαν την ίδια οσμή με εκείνη που έχει αποθηκευθεί από τα παλιά χρόνια.

Η μόνη διαφορά ήταν το περιεχόμενο των συζητήσεων, αφού η ενασχόληση με την τράπουλα παραμένει διαχρονική.

Οι μεσήλικες και οι ηλικιωμένοι, έχουν ξεπεράσει τις αντεγκλήσεις της στενής κομματικής-χρωματικής αντιπαράθεσης, όντας πιο «ενημερωμένοι», και έχουν περάσει στο στάδιο της καθαρά οικονομικής πολιτικής και κοινωνικής ανάλυσης, που πηγάζει, πληροφοριακά, από την πανσπερμία διασποράς ειδήσεων του έντυπου και ηλεκτρονικού φορέα πληροφόρησης των ιθαγενών.

Ο κάθε ένας συμπλήρωνε ή διόρθωνε τον άλλον, αναφέροντας και μία διαφορετική πηγή.

Οι τόσες πηγές που άκουσα, με έκαναν να αισθανθώ, πληροφοριακά, καθυστερημένο.



Επισκέφθηκα μετά από καιρό, ένα σουβλατζίδικο όπου δουλεύει, ευτυχώς ακόμα, ένας φίλος.

Αφού έφαγα, έκατσε λίγο μαζί μου και μεταξύ άλλων του ανέφερα ότι έχουν χαλάσει την ποιότητά τους.

Μου απάντησε, χαμηλώνοντας την φωνή και το κεφάλι, ότι εάν γνώριζε ο κόσμος τι τρώει στα σουβλατζίδικα και όχι μόνον, δεν θα πάταγε ψυχή, και ότι θα αναγκάζονταν οι ιδιοκτήτες, να βελτιώσουν μεν την ποιότητα, να ανεβάσουν δε τις τιμές.

Την πιθανότητα ο συγκεκριμένος ιδιοκτήτης να προσαρμόζει τα κέρδη του αναλόγως της εποχής και ανεξαρτήτως της ποιότητας, μου την απέκλεισε, διότι το μαγαζί είναι στέκι και η πελατεία του έχει μειωθεί σχετικά λίγο.

Με πρόλαβε, καθ’ ότι με γνωρίζει, απαντώντας στην ερώτηση που δεν πρόλαβα να του κάνω, ότι εάν το δημοσιοποιούσε, όχι μόνον θα έχανε την δουλειά του, αλλά δεν θα έβρισκε δουλειά σε ανάλογο μαγαζί, και ότι οι υποχρεώσεις που έχει.δημιουργήσει δεν του επιτρέπουν να το σκέπτεται συχνά.



Είδα ουρές σε τράπεζες, αλλά είδα ουρές και σε συσσίτια.

Κατά την διάρκεια των εορτών, είδα στολισμένα σπίτια και καταστήματα, λιγότερα από άλλες χρονιές, είδα όμως και στολισμένα παγκάκια, στοές και υπόγειες διαβάσεις  με άστεγους, περισσότερους από κάθε άλλη χρονιά.

Είδα διάφορες φυλές παντού, και προσπάθησα να δω το όφελος.

Είδα το παρεμπόριο να οργιάζει, ακριβώς έξω από τα καταστήματα, και ουκ ολίγους υπηκόους αυτής της χώρας να ψωνίζουν τις «ευκαιρίες» τους.

Είδα αυτούς που καθαρίζουν τζάμια, σε αυτοκίνητα και καταστήματα, και σκέφθηκα ότι εάν δεν υπήρχαν αυτοί, θα είχαμε τα πιο βρώμικα τζάμια του κόσμου.

Είδα αυτούς που κουβαλάνε τα καροτσάκια πηγαίνοντας από κάδο σε κάδο, μαζεύοντας ένα σωρό «άχρηστα» πράγματα, που στην συνέχεια θα τα πάνε σε εμπόρους που θα τους ανταμείψουν αναλόγως, και αναρωτήθηκα, εάν οι δικοί μας άνεργοι με την οργάνωση και εποπτεία του κράτους θα ήταν δυνατόν να ανταπεξέλθουν σε μία τόσο δύσκολή και επίπονη εργασία.

Είδα αλλοδαπούς σε βιοτεχνίες, που οι δικοί μας άνεργοι δεν θα δέχονταν να εργαστούν, αφού θα απαιτούσαν όσα αυτοί δεν μπορούν.

Και κατάλαβα, ότι αυτό λέγεται ελαστικότητα εργασίας, διαφοροποίηση παραγωγικής διαδικασίας, σωστή επιλογή εργατικού δυναμικού, αλλά και απορρόφηση της ανεργίας των άλλων, αφού οι δικοί μας ακόμα παίρνουν το επίδομα ανεργίας.

Βέβαια, το γεγονός ότι και οι γηγενείς εν τέλει, θα αναγκαστούν να παραμερίσουν τις απαιτήσεις τους συν τω χρόνω, διάβασα ότι θα οφείλεται στην στροφή της κυβέρνησης προς την ανάπτυξη, αφού διασφάλισε την παραμονή μας, και την παραμονή των αλλοδαπών, στο Ευρώ.



Συζήτησα περισσότερο με τους ανθρώπους, και τους άκουσα περισσότερο από άλλες φορές ενώ μίλησα αντίστοιχα λιγότερο.

Μίλησα με μισθωτούς που είχαν να πληρωθούν μέχρι και έξι μήνες, και συνέχιζαν να δουλεύουν, αμισθί ουσιαστικά, δεχόμενοι μοιρολατρικά το φαινόμενο να λειτουργεί η εταιρεία τους, με την ελπίδα ότι θα παίρνουν λίγα ευρώ έναντι.

Δυνάμει άνεργοι μεν, παραιτούμενοι εναλλακτικής δε.

Είχαν όμως πλέρια πληροφόρηση για το περιβάλλον που ζούσαν, για τις αιτίες που το δημιούργησαν και για τους υπαίτιους.

Γνώριζαν τις αδυναμίες των επιχειρήσεων που δούλευαν, και προσπαθούσαν να δικαιολογήσουν τους υπεύθυνους λέγοντας ότι έχουν ξεκινήσει να παίρνουν μέτρα μείωσης του λειτουργικού κόστους και εξυγίανσης της επιχείρησης.

Σε ερώτηση πως εννοεί την εξυγίανση, έχοντάς τους απλήρωτους έξι μήνες, μου απάντησε ότι υπάρχουν και χειρότερα.

Το γεγονός ότι κάποιοι από αυτούς ήταν μέρος της εξυγίανσης, δεν μπορούσαν ακόμα να το δεχθούν.

Ταυτόχρονα όμως, επεσήμαναν τον πόλεμο που δέχονται οι επιχειρήσεις, από το κράτος στην καθημερινή λειτουργίας τους, έχοντας δημιουργήσει ένα αρρωστημένο περιβάλλον, καθιστώντας ακόμα και άλλοτε υγιείς επιχειρήσεις σε προβληματικές.



Εκπλάγηκα, μπορώ να πω, από το εύρος των πληροφοριών που έχει φθάσει σε τόσους πολλούς και διαφορετικούς συν πολίτες μου.

Οι κοινωνιολόγοι, οι πολιτικοί αναλυτές και οι οικονομολόγοι, σε αγαστή συνεργασία με τα ΜΜΕ, θα πρέπει να αισθάνονται υπερήφανοι για την απήχηση των στοχασμών τους.

Βέβαια, όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει, και κανείς τους δεν έχει παρατηρήσει ότι κοντά τρία χρόνια τώρα, φως δεν έχουμε δει.

Δεν εκπλάγηκα καθόλου όμως, από το γεγονός ότι ένοιωσα σαν να περιηγούμαι στο διαδίκτυο, να διαβάζω εφημερίδες ή να ακούω τηλεόραση.

Ακριβής, θα έλεγα, αναδιατύπωσις των όσων ακούνε και διαβάζουν με ελάχιστο ίχνος προσωπικής κριτικής ή/και ανάλυσης.

Το μόνο που δεν ανέφεραν ήταν, οι διαφημίσεις που είχαν διαβάσει ή ακούσει ενδιάμεσα.

Σχεδόν πλήρης απουσία αναλυτικής σκέψης και αντιπαράθεσης επιχειρημάτων σε ατεκμηρίωτες ειδήσεις.

Δεν προσπαθούσαν να απλώσουν την πληροφόρηση και μετά να συζητήσουν επ’ αυτής, αλλά υιοθετούσαν την πληροφορία, κατά το δοκούν, προσπαθώντας να πείσουν τους άλλους για την εγκυρότητα που αποκτούσε μέσα από το στόμα τους.

Και αυτό συνέβαινε, διότι «κόλλαγε» ταχέως με την δική τους νοοτροπία ή αντίληψη που είχαν για το θέμα.

Συνεπαρμένοι από την αξία που έδιναν στην πηγή, αδιαφορούσαν για την αμφισβήτηση που ήταν υποχρεωμένοι να την περάσουν.

Για να είμαι ειλικρινής όμως, σε αυτήν την διαδικασία, είδα κάποιες φορές και τον εαυτό μου.



Κατέβηκα προς την θάλασσα, και ανακάλυψα μονοπάτια παραθαλάσσια, που το καλοκαίρι δεν φαίνονταν από την πολυκοσμία.

Ανέπνευσα αέρα θαλασσινό, και χάθηκα στην ομορφιά της φύσης, αν και μισή ώρα από το κέντρο της πόλης..

Ελάχιστοι βρέθηκαν στο διάβα μου, αφού η χρησιμότητα της επαφής με την φύση είναι ανάλογη της 

θερμοκρασίας του σώματος.

Γίναμε τουρίστες και στην φύση.

Η ησυχία που αγκάλιαζε την σκέψη, οι εικόνες που περνούσαν μπροστά μου, και το ευεργετικό κρύο της ατμόσφαιρας, διέλυε την ασχήμια που είχε συσσωρευθεί εντός μου.

Αδιαφόρησα στην σκέψη αυτών που είχαν την επιλογή αλλά κλείστηκαν στα σπίτια τους.



Γυρνώντας, μετά από την μεγάλη μου βόλτα, έψαξα να βρω αν έχει κάτι γραφεί από όσα είδα.

Βρήκα αρκετά ως αναρτήσεις σε εύρος θεμάτων, είδα όμως ελάχιστο σχολιασμό σε καίρια θέματα καθημερινότητας.

Αλλά ήταν όλοι εκεί, και περισσότεροι, και έγραφαν.

Έγραφαν για τους απατεώνες πολιτικούς, για το ανάλγητο κράτος, για την κοροϊδία των κομμάτων, για τις διαφορές μεταξύ των πολιτικών ιδεολογιών, για τον  αδιάφορο κόσμο, για τις συνομωσίες που εξυφαίνονται, για τα διαπλεκόμενα συμφέροντα, για την παγκόσμια νέα τάξη, για την απώλεια της Εθνικής κυριαρχίας, για πατριώτες και δοσίλογους, για ενέργειες που πρέπει να γίνουν, για για....

Από την άλλη, γυρνώντας στο διαδίκτυο, είδα ότι αρκετές από τις απόψεις που γράφονται, είναι πιο τεκμηριωμένες, η σκέψη είναι πιο δημιουργική, η ανάλυση είναι πιο στοχευμένη και γενικότερα υπάρχει προβληματισμός που άλλοτε δημιουργεί εποικοδομητικό διάλογο, και άλλοτε ανούσιες συζητήσεις.

Δύο εντελώς διαφορετικοί κόσμοι, όπου ο μεν πρώτος παραμένει κατευθυνόμενη μάζα, ενώ ο δεύτερος διασπάται σε άτομα που αδυνατούν να δημιουργήσουν ένα αποτελεσματικό πυρήνα.

Κάποια στιγμή έλεγα σε συζητήσεις με διαδικτυακούς φίλους, ότι νοιώθω ότι κάτι δεν κάνουμε σωστά.

Δεν είχα λάθος αίσθηση τελικά.

Κάποιοι λίγοι αφοσιώθηκαν στοχευμένα στην επεξήγηση της ιστορίας και της επιρροής της στην ανθρωπότητα διαχρονικά, και όλοι οι υπόλοιποι είτε μασήσαμε από την όποια δημοσιότητα, είτε δούλεψαν «επαγγελματικά» για την άλωση μίας πόλης που δεν είχε ακόμα χτιστεί.



Προσπάθησα να καταγράψω τις νέες εμπειρίες μου.

Διαπίστωσα λοιπόν, ότι έχω πολύ χρόνο που μέχρι τώρα σπαταλούσα.

Είδα και άκουσα λίγα, και μεταφέρω μέρος αυτών.

Η επιλογή δεν είναι εντελώς τυχαία.

Τα συμπεράσματα που έβγαλα ήταν καθαρά υποκειμενικά, και κάποιος άλλος που θα έκανε ακριβώς την ίδια διαδρομή, κατά πάσα πιθανότητα θα έβλεπε, θα άκουγε και θα έβγαζε, διαφορετικά συμπεράσματα.

Βέβαια αναρωτήθηκα, μετά από 5,5 μήνες απουσίας, πως κάθομαι και γράφω για πράγματα που έχουμε ακούσει και διαβάσει επανειλημμένως, και σε διάφορες εκδοχές, χωρίς ουσιαστικά να γράφω κάτι νέο;
Η διαφορά, για εμένα, είναι ότι όλα αυτά για τα οποία γράφω τα έζησα από κοντά, και θεωρώ ότι είναι πολύ διαφορετικό το αποτέλεσμα της κατανόησης ενός γεγονότος όταν το ζεις, από όταν απλά το διαβάζεις από μία ξένη προς εσένα πηγή.


Μιλάμε πολύ, ως αποτέλεσμα υπερπληροφόρησης, και ακούμε λίγο ως αποτέλεσμα νοοτροπίας.
Βγάζουμε λάθος συμπεράσματα λόγω της παραπληροφόρησης, αλλά μας είναι δύσκολο να το αποδεχτούμε λόγω έλλειψης κρίσης.

Απαντάμε σε αυτό που θέλουμε να υποστηρίξουμε, και όχι σε αυτό που μας ρωτάνε.

Κρίνουμε αυτά που λέει κάποιος, όχι από τον λόγο του αλλά από την εικόνα που ήδη έχουμε σχηματίσει για αυτόν.

Το σωστό γίνεται αυτόματα λάθος, όχι επί της ουσίας αλλά μέσα από το πρόσωπο που το εκστομεί.
Η συμμετοχή της ατομικότητας και της συλλογικότητας στις περιπτώσεις ανάληψης ευθυνών, είναι αντιστρόφως ανάλογη στις περιπτώσεις αναζήτησης αυτών.
Κοιτάμε και διαβάζουμε πολύ, βλέπουμε και μελετάμε λίγο.

Οι λέξεις και οι έννοιες, έχουν χάσει την αρχική τους ετυμολογία και έννοια.

Οι λέξεις, σκέψη, άποψη και γνώση έχουν πολύ μεγάλη διαστρωμάτωση και πολύ σχετική ερμηνεία και εφαρμογή.

Η λέξη ενημέρωση, έχει πολλούς αποδέκτες, αλλά επιλεγμένους ακροδέκτες.

Στην λέξη πληροφορία, ως στοιχείο γνώσης, έχει μεγαλύτερη αξία ποιος την φέρει, από, ότι φέρει αυτή καθ’ εαυτή.

Η λέξη ερμηνεία, εκπορεύεται από εκατομμύρια μυαλά, αλλά σπάνια συντελεί στην πραγματική αποτύπωση.

Η λέξη κρίση, έχει πολλούς γονείς όταν αναφέρεται στα πολιτικοοικονομικά θέματα, και γίνεται, αναλογικά, ορφανή όταν αφορά την ατομική διεργασία.

Η αισιοδοξία και η απαισιοδοξία, είναι δύο αντίθετες έννοιες, όπου χρησιμοποιούνται κατά κόρον από όσους αποφεύγουν την επαφή με την πραγματικότητα.

Όσο πιο πολύπλοκο είναι ένα θέμα, τόσο πιο αγαπητό γίνεται.

Όσο πιο απλό γίνεται, τόσο χάνει το ενδιαφέρον του.

Η λέξη επιλογή, έγινε συνώνυμο της λέξης επιβολή.

Από ίδιον της ανεξάρτητης προσωπικότητας, έγινε αφαιρετικό στοιχείο της

Η λέξη Δικαιοσύνη, απέκτησε ραθυμία, εναλλακτικούς τρόπους εφαρμογής, πέταξε την ζυγαριά και δεν είναι τυφλή.

Η φράση «η αλήθεια είναι», κυριαρχεί στο στόμα των περισσότερων.
Η λέξη φόβος, λειτουργεί μόνο ανασταλτικά, ενώ θα έπρεπε να δημιουργεί και συνειδητή προσπάθεια αντιμετώπισης.



Δύο από τις πιο «ταλαιπωρημένες» λέξεις και έννοιες των τελευταίων ετών, είναι ο πατριώτης και η πατρίδα.

Ανακαλύψαμε τους απάτριδες, τους προδότες, και τους νενέκους όχι μόνον με βάση τα συμφέροντα της πολιτείας, αλλά και στην βάση των δικών μας ανεμόμυλων.
Θυμηθήκαμε την πατρίδα, τώρα στα δύσκολα, αλλά αδυνατούμε να την βοηθήσουμε.
Εκατομμύρια δάχτυλα δείχνουν, λίγα χέρια έγιναν γροθιές.

Παράγουμε ατέρμονες συζητήσεις, ανακυκλώνουμε φανταστικές λύσεις, ενώ οι πράξεις απαιτούν προσωπικές θυσίες.

Ο ατομικισμός που εκδηλώνεται σε καιρούς χαλεπούς, δεν είναι προς την κατεύθυνση της διόρθωσης του ατόμου, αλλά της απομόνωσής του από τα όσα χαλεπά συμβαίνουν γύρω του και της απομάκρυνσής του από τις διδαχές της ιστορίας..

Νοιώθω ότι δεν έχουμε κοινή αφετηρία, χαραγμένη διαδρομή και στόχο στον ορίζοντα.

Είμαστε αφημένοι σε μία τεράστια πλατεία, και συμμετέχουμε στο παιχνίδι με τις καρέκλες και την μουσική.

Οδηγός μας, πολλές φορές είναι, η μεταφορά μίας μη αντικειμενικής ιστορίας, όπου έχει μεταφερθεί σε εμάς μέσω συγγραφέων όπου η αφετηρία τους δεν είναι ο έρωτας για την ιστορία, αλλά είτε η ιδεολογική τους προέλευση, είτε ο υποκειμενικός παράγοντας της επιστημοσύνης τους και του μυαλού τους, είτε κάποια χορηγία.



Σκέφθηκα ότι εάν δεν μπορούμε ως κοινωνία, και ως απόγονοι ανθρώπων που δίδαξαν πως να μην καταντήσουμε τοιουτοτρόπως, να διαχειρισθούμε τέτοιες καταστάσεις, τότε, από που ορμώμενοι απαιτούμε σεβασμό και καλύτερη συμπεριφορά από τους ξένους αλλά και από τους κυβερνώντες;

Το να ζητάς και να απαιτείς τα δικαιώματά σου, προϋποθέτει όχι μόνον την  γνώση και την ορθότητα αυτών, αλλά απαραιτήτως και τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από αυτά.

Είναι αναπόσπαστα μέρη μίας δίκαιης, ευημερούσης και εύρυθμης πολιτείας.

Μίας πολιτείας που δεν διακατέχεται ούτε από ατομικά, ούτε από συλλογικά  συμφέροντα, αλλά από συμφέροντα της ίδιας της πολιτείας που την απαρτίζουν οι πολίτες.

Στην περίπτωσή μας όμως, είναι τόσο πολλά και αντικρουόμενα τα συμφέροντα, ενός ανομοιογενούς ψυχικά πληθυσμού, που καθίσταται απαγορευτική η επέμβαση και στο ίδιο σου το χωράφι, δεδομένου του ελάχιστου χώρου που υπάρχει ανάμεσα μας.

Σίγουρα δεν είναι όλοι ίδιοι σε σκέψη και συμπεριφορά.

Αλλά, όπως μας διδάσκει η φύση, μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά.
Εάν δεν εκχερσώσεις γύρω σου τα ξερά και τα σάπια, θα λαμπαδιάσεις μαζί τους.

Θα κλείσω, με κάποιες ευχές σε φίλες και φίλους, σε γνωστούς και αγνώστους, για την νέα χρονιά:

Καλύτερη χρονιά σε όσους την επιδιώκουν.

Καλύτερη υγεία, σε όσους την αποζητούν.

Ανακούφιση σε όσους είναι αδύναμοι.

Φώτιση σε όσους ανακάλυψαν το σκοτάδι.

Εξανθρωπισμό σε όσους αντιληφθούν το σύρσιμο.
via



του Αλέξανδρου Γιατζίδη M.D., medlabnews.gr

H βαρηκοΐα είναι πολύ πιο συνηθισμένη απ’ ότι νομίζετε.

Με τον όρο φυσιολογική ακοή δεν εννοούμε απλά ότι ακούμε ήχους, αλλά συγχρόνως ότι
καταλαβαίνουμε και τη σημασία τους. Αυτή η επεξεργασία του ήχου γίνεται στον εγκέφαλο. Ο άνθρωπος δεν γεννιέται με τέτοιου είδους ακοή, δηλαδή ακοή αντίληψης. Ό,τι ακούει το βρέφος είναι άγνωστοι θόρυβοι. Από τον τέταρτο μήνα αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι οι ήχοι έχουν σημασία και γυρίζει το κεφάλι του προς αυτούς. Με την πάροδο του χρόνου καταλαβαίνει ότι ο ήχος χρησιμοποιείται για επικοινωνία. Μετά το πρώτο έτος αρχίζει να μιμείται, δηλαδή να λέει ό,τι ακούει και, προοδευτικά, αναπτύσσονται η ακοή και η ομιλία, δύο άρρηκτα συνδεδεμένες λειτουργίες.

Η μείωση της ακοής ονομάζεται βαρηκοΐα και διακρίνεται σε δύο κατηγορίες:
1. Βαρηκοΐα αγωγής. Αφορά βλάβη στο σύστημα που μεταφέρει τον ήχο από το εξωτερικό περιβάλλον στο εσωτερικό αυτί (ακουστικός πόρος, τυμπανική μεμβράνη, οστάρια).
2. Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα. Αφορά βλάβη στο έσω αυτί ή στο ακουστικό νεύρο. Είναι μόνιμη και δεν θεραπεύεται με συντηρητικά ή χειρουργικά μέσα.


Μπορεί να έχετε κάποιου βαθμού βαρηκοΐα;
Δυσκολεύεστε να καταλαβαίνετε τους άλλους εκτός αν σας κοιτάζουν στο πρόσωπο; Αν έχετε βαρηκοΐα δεν μπορείτε να ακούτε απαλούς ήχους.
Παραπονιούνται οι άλλοι ότι έχετε την τηλεόραση πολύ δυνατά; Αν έχετε βαρηκοΐα μπορεί να μην ακούτε σημαντικά σημεία συγκεκριμένων ήχων ομιλίας
Δυσκολεύεστε να ακούσετε το τηλέφωνο όταν χτυπάει; Αν έχετε βαρηκοΐα δυσκολεύεστε να ξεχωρίσετε ήχους οπότε οι φωνές μπερδεύονται με ήχους του περιβάλλοντος.
Δυσκολεύεστε να παρακολουθείτε τις συζητήσεις σε χώρους που έχουν πολύ θόρυβο; Αν έχετε βαρηκοΐα μπορεί να μην αντέχετε δυνατούς ήχους.


Πώς μπορεί να γίνει η διάγνωση;

Την ακοή μετράμε με το ακοόγραμμα. Χορηγούμε βαθμιαία μειούμενους καθαρούς τόνους και σημειώνουμε την ελάχιστη ένταση που μπορεί να ακούσει το αυτί σε κάθε συχνότητα. Η μέτρηση απαιτεί τη συνεργασία του ασθενούς και γι’ αυτό είναι αδύνατον να γίνει σε παιδιά κάτω των 5 ετών. Οι πληροφορίες που λαμβάνονται από την απλή αυτή εξέταση είναι καθοριστικές για το τύπο και το είδος της βλάβης.




Τεστ ακοογράμματος



 125 250 500 1k 2k 4k 8k
             
0 0 0 0 0 0 0
             
10 10 10 10 10 10 10
             
20 20 20 20 20 20 20
             
30 30 30 30 30 30 30
             
40 40 40 40 40 40 40
             
50 50 50 50 50 50 50
             
60 60 60 60 60 60 60
             
70 70 70 70 70 70 70
-            

80 80 80 80 80 80
  Ερμηνεύστε τα αποτελέσματά σας ως εξής:

0-10 dBHL: Κανονική ακρόαση

20-30 dBHL: Ήπια απώλεια της ακοής

40-60 dBHL: Μέτρια απώλεια

70-80 dBHL: Σοβαρή απώλεια της ακοής

Αν έχετε πρόβλημα ακοής οποιασδήποτε από τις υψηλότερες dBHL συχνότητες, επιβεβαιώστε τα αποτελέσματα επισκεπτόμενοι τον ωτορινολαρυγγολόγο.


myHearingTest.net

Ακούστε τα αρχεία του τεστ

Αιτίες βαρηκοΐας;

Οξεία ωτίτιδα
Φλεγμονή του μέσου αυτιού που οφείλεται σε ιούς και μικρόβια. Νόσος συχνή στην παιδική ηλικία, αλλά και στους ενήλικες, εμφανίζεται, συνήθως, μετά από ένα κρυολόγημα. Προκαλεί έντονο πόνο, αίσθημα πληρότητας, βαρηκοΐα και εμβοές. Σε μερικές περιπτώσεις το πυώδες έκκριμα προκαλεί μικρή ρήξη του τυμπάνου, πυόρροια, αλλά και ανακούφιση από τον πόνο. Η νόσος αντιμετωπίζεται με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, τα συμπτώματα υποχωρούν γρήγορα και τυχόν διάτρηση επουλώνεται.

Χρόνια ωτίτιδα
Παραμένουσα διάτρηση του τυμπανικού υμένα, μετά από πολλαπλές προσβολές οξείας ωτίτιδας προκαλεί βαρηκοΐα αγωγιμότητας και υποτροπιάζουσα ή και μόνιμη βλεννοπυώδη έκκριση υγρού στο αυτί.
Η λύση τόσο για την αποκατάσταση της βαρηκοΐας όσο και της χρόνιας φλεγμονής είναι χειρουργική. Γίνεται με μία μικροχειρουργική επέμβαση που λέγεται τυμπανοπλαστική. Με τις σύγχρονες τεχνικές η επέμβαση απαιτεί μόνο μία ημέρα νοσηλείας, δεν προκαλεί πόνο μετεγχειρητικά και η αποκατάσταση της ακοής είναι πλήρης μετά την ολοκλήρωση της επούλωσης, που διαρκεί ένα ή δύο μήνες.

Χρόνια μέση ωτίτιδα με χολοστεάτωση
Νεκρά κύτταρα κερατίνης του ακουστικού πόρου μεταναστεύουν μέσα από την διάτρηση μιας χρόνιας ωτίτιδας στο μέσο αυτί και σχηματίζουν ένα σάκο που λέγεται “χολοστεάτωμα”. Ο σάκος αναπτύσσεται στην κοιλότητα του μέσου αυτιού και καταστρέφει πιέζοντας το οστούν που το περιβάλλει. Η βλεννοπυώδης έκκριση είναι μόνιμη και έντονα δύσοσμη. Ο κίνδυνος επιπλοκών (εγκεφαλίτιδα, εγκεφαλικό απόστημα) από το χολοστεάτωμα είναι ιδιαίτερα αυξημένος και γι’ αυτό η χειρουργική εξαίρεση ολόκληρου του σάκου με το περιεχόμενό του είναι απαραίτητη. Ο στόχος τής χειρουργικής αντιμετώπισης είναι η μετατροπή του επικίνδυνου αυτιού σε ασφαλές και η δημιουργία συνθηκών που να μετατρέπουν τον εύκολο έλεγχο των κοιλοτήτων, για την περίπτωση υποτροπής.

Εκκριτική ωτίτιδα
Πίσω από την μύτη μας, μεταξύ ρινοφάρυγγα και μέσου αυτιού, υπάρχει ένας σωληνίσκος που αερίζει το μέσο αυτί και λέγεται ευσταχιανή σάλπιγγα. Όταν αυτή δε λειτουργεί σωστά συγκεντρώνεται υγρό στο μέσο αυτί, πίσω από το τύμπανο, που προκαλεί βαρηκοΐα χωρίς πόνο ή άλλα έντονα συμπτώματα. Στην περιοχή τού ρινοφάρυγγα υπάρχουν, κυρίως κατά την παιδική ηλικία, οι αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια). Η υπερτροφία ή χρόνια φλεγμονή τους εξαιτίας συχνών ιώσεων κάνουν την εκκριτική ωτίτιδα ιδιαίτερα συχνή πάθηση στα παιδιά μεταξύ 3-4 ετών (περισσότερο από 50% των παιδιών αυτής της ηλικίας). Οι επιπτώσεις της βαρηκοΐας, που συχνά λόγω έλλειψης συμπτωμάτων δε γίνεται αντιληπτή από τους γονείς, είναι σημαντικές. Τα παιδιά μπορεί να αργήσουν να μιλήσουν ή να έχουν προβλήματα απόδοσης και συγκέντρωσης στο σχολείο τους.
Η θεραπεία της εκκριτικής ωτίτιδας είναι καταρχήν φαρμακευτική και σε αρνητικό αποτέλεσμα χειρουργική. Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία και αφορά τόσο την αφαίρεση των αδενοειδών εκβλαστήσεων όσο και την παρακέντηση του τυμπανικού υμένα, την αναρρόφηση του υγρού και συχνά τη τοποθέτηση ενός μικροσκοπικού σωληνίσκου αερισμού. Η αποκατάσταση της ακοής είναι άμεση και το παιδί επιστρέφει σπίτι του μετά από λίγες ώρες. Ο σωληνίσκος αερισμού αποβάλλεται αυτόματα μετά από μερικούς μήνες και η τομή στο τύμπανο επουλώνεται.

Ωτοσκλήρυνση
Κληρονομική νόσος που προσβάλλει τη λαβυρινθική κάψα και οφείλεται στην παραμονή εμβρυικού χόνδρινου ιστού σε αυτήν, που αρχίζει την οστεοποίησή της στη διάρκεια της ενήλικης ζωής, ενεργοποιούμενη από ορμονικούς κυρίως παράγοντες (εφηβεία, κύηση, εμμηνόπαυση, ορμονοθεραπεία).
Η περίσσια οστού που προκύπτει καθηλώνει τη βάση του αναβολέα και δεν επιτρέπει την ελεύθερη κίνηση του, προκαλώντας βαρηκοΐα αγωγιμότητας. Η βαρηκοΐα που οφείλεται σε βλάβη του νεύρου από την έκθεση σε θόρυβο, προκαλεί μεγάλα προβλήματα στην ποιότητα ζωής.
Είναι συνήθως βραδέως εξελισσόμενη βαρηκοΐα. Εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες και εκδηλώνεται κλινικά συνήθως μεταξύ 20-40 ετών. Στο 50% των ατόμων που πάσχουν ανευρίσκεται θετικό οικογενειακό ιστορικό.
Η αποκατάσταση μπορεί να γίνει είτε με τη χρήση ακουστικού βαρηκοΐας είτε χειρουργικά με άριστα αποτελέσματα. Κατά την επέμβαση αφαιρείται μέρος του αναβολέα (αναβολεκτομή) και στη θέση του τοποθετείται ένα μικροσκοπικό πιστόνι που μεταδίδει τον ήχο στο εσωτερικό αυτί παρακάμπτοντας το εμπόδιο.

Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα
Προκύπτει όταν υπάρχει βλάβη είτε στο ίδιο το όργανο της ακοής (κοχλίας) είτε στο ακουστικό νεύρο και τις νευρικές οδούς.
Μια μεγάλη ποικιλία αιτιών ευθύνεται για τις βαρηκοΐες αυτές με προεξάρχουσες την πρεσβυακουσία (φθορά του κοχλία και του ακουστικού νεύρου λόγω ηλικίας) και τη θορυβογενή βαρηκοΐα (βλάβη του ακουστικού νεύρου από την έκθεση σε θόρυβο), που προκαλούν μεγάλα προβλήματα στην ποιότητα ζωής των ασθενών.
Άλλα αίτια είναι οι συγγενείς ανωμαλίες, μεταβολικά νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, ο υποθυροειδισμός, η νεφρική ανεπάρκεια. Τα ωτοτοξικά φάρμακα (αντιβιοτικά, ασπιρίνη, διουρητικά), όπως και κάποια λοιμώδη νοσήματα (παρωτίτιδα).
Οι βαρηκοΐες αυτού του τύπου συνοδεύονται συνήθως από εμβοές και μερικές φορές από ίλιγγο, χαρακτηρίζονται δε από κακή επικοινωνία των ασθενών, οδηγώντας τους σταδιακά στη κοινωνική απομόνωση.
Η νευροαισθητήρια βαρηκοΐα είναι μόνιμη και δεν θεραπεύεται είτε με συντηρητικά είτε με χειρουργικά μέσα. Η χρήση ακουστικού βαρηκοΐας αποτελεί τη μοναδική λύση για τη βελτίωση της επικοινωνίας των ασθενών αυτών. Τα ακουστικά πλέον είναι ψηφιακά, προγραμματίζονται σε ηλεκτρονικό υπολογιστή σύμφωνα με το ακοόγραμμα του ασθενούς και μπορεί να είναι τόσο μικρά ώστε να μην φαίνονται καθόλου.
via




Newton O Νεύτων, παραφράζοντας ένα παλιό απόφθεγμα, φέρεται να δήλωσε μια μέρα: «Αν κατόρθωσα να δω πιο μακριά από τους άλλους ανθρώπους, είναι γιατί στηρίχτηκα στους ώμους γιγάντων». Πράγματι, ο Νεύτων συνέχισε τις εργασίες του Γαλιλαίου και του Καρτέσιου στη μηχανική, του Κέπλερ και Κοπέρνικου στην αστρονομία, και είναι γνωστό ότι επηρεάστηκε από τις εργασίες του Christian Huygens.

Στα πρώτα πενήντα χρόνια του 17ου αιώνα δεν έλειπαν οι «γίγαντες» στο χώρο της επιστήμης. Τα Principia μπορούν, υπό μια έννοια, να θεωρηθούν κορωνίδα των ρευμάτων (αστρονομία – μηχανική – μαθηματικά) στο χώρο της επινοητικής σκέψης, που ανέδειξε τότε για πρώτη φορά ο άνθρωπος από την εποχή της αρχαιότητας. O Νεύτων όμως δεν αρκέστηκε να συνδυάσει απλώς τα αποτελέσματα τα οποία είχαν επιτύχει άλλοι επιστήμονες. Ήδη από τη διατύπωση των ορισμών και των αξιωμάτων του, καινοτομεί με τέτοια τόλμη, που αναστάτωσε πολλούς από τους συγχρόνους του. Τρεις από τις καινοτομίες αυτές επρόκειτο να γίνουν αντικείμενο των πιο έντονων αντιπαραθέσεων που συνόδευσαν την πρόοδο της φυσικής.


Ενάντια στον Καρτέσιο, ο Νεύτων εισάγει εκ νέου στην επιστήμη την έννοια της δύναμης. O Καρτέσιος, που είχε συγγράψει οι Principia philosophiae (Αρχές της φιλοσοφίας 1644), πίστευε ότι πρέπει να εξαλείψει την έννοια της δύναμης, επειδή τη θεωρούσε σκοτεινή και συγκεχυμένη, συνδεδεμένη με την τελεολογική μεταφυσική του Αριστοτέλη. Ανέλαβε, λοιπόν, το εγχείρημα να αναγάγει την ύλη στο εκτατό, αρνούμενος ότι υπάρχει πραγματική διαφορά ανάμεσα στο εσωτερικό και στο εξωτερικό τμήμα ενός σώματος. Με τον τρόπο αυτό κατόρθωσε να δώσει μια συνολική εικόνα του κόσμου όπου όλες οι κινήσεις πραγματοποιούνται μέσω επαφών, προκαλώντας τεράστιους και συνεχείς «στροβίλους».

Newton manuscript

Αυθεντικό χειρόγραφο του Νεύτωνα όπως εκτίθεται στο Κέιμπριτζ

O Νεύτων διαφώνησε με αυτές τις πομπώδεις απόψεις, οι οποίες φαίνονταν ακατάλληλες για τη μαθηματικοποίηση της φυσικής, και όχι με την τάση του Καρτέσιου προς την κατεύθυνση αυτή. Όρισε εκ νέου την ποσότητα της ύλης ως «μέτρο που μπορεί να συναχθεί από την πυκνότητα και τον όγκο της», και στη συνέχεια την ποσότητα της κίνησης (ορμή) ενός σώματος ως «μέτρο που συνάγεται από την ταχύτητα και την ποσότητα της ύλης του σώματος». Με βάση αυτούς τους ορισμούς, συμπέρανε ότι τα σώματα κινούνται στο εσωτερικό ενός ακίνητου και κενού κατά τα άλλα χώρου, κατά μήκος τροχιών που καθορίζονται από δυνάμεις μετρήσιμες με την επιθυμητή μαθηματική ακρίβεια.

Έτσι προέκυψε αμέσως και η δεύτερη μεγάλη καινοτομία του Νεύτωνα: η εκπόνηση μιας νέας μεθόδου υπολογισμών, την οποία είχε ήδη παρουσιάσει σε μια εργασία του με τίτλο Method of fluxions and infinite series (Μέθοδος των ροών και άπειρες σειρές 1671), και την ονόμασε «μέθοδο των πρώτων και έσχατων λόγων». Πρόκειται για ένα λογισμό «απειροστών» ή, όπως ονομάζεται σήμερα, για έναν «διαφορικό λογισμό».

O ίδιος ο Νεύτων συνόψισε με εξαιρετικό τρόπο την ουσία της μαθηματικής αντίληψης που αποτέλεσε τη βάση του λογισμού του: «Θεωρώ εδώ ότι τα μαθηματικά μεγέθη δεν συντίθενται από τα μικρότερα δυνατά τμήματα, αλλά ότι αποδίδονται από μια συνεχή κίνηση. Οι γραμμές, έχοντας ήδη περιγραφεί, παράγονται όχι με παράθεση τμημάτων, αλλά από τη συνεχή κίνηση σημείων. Οι επιφάνειες παράγονται από την κίνηση γραμμών, τα στερεά από την κίνηση επιφανειών, οι γωνίες από την περιστροφή των πλευρών τους, ο χρόνος από μια συνεχή ροή… H παραγωγή των πραγμάτων μ’ αυτό τον τρόπο κατέχει μια πραγματική θέση στη φύση και την παρατηρούμε καθημερινά στην κίνηση των σωμάτων».

Από την εφαρμογή αυτής της ορθολογικής μηχανικής προέκυψε το μεγαλειώδες σύστημα που έμελλε να φέρει απαράμιλλη δόξα στον Νεύτωνα. H διατύπωση του νόμου της παγκόσμιας έλξης – η τρίτη καινοτομία – αποδίδει, με την ίδια εξίσωση, την κίνηση «μιας πέτρας που περιστρέφεται στην άκρη ενός νήματος», αλλά και την κίνηση «των πλανητών που περιφέρονται γύρω από άλλους πλανήτες ή άστρα». O Νεύτων δεν έκρυβε την ελπίδα του ότι κάποια μέρα η ίδια εξίσωση θα βοηθούσε να περιγραφούν με τον ίδιο τρόπο οι δυνάμεις που καθορίζουν τις κινήσεις «των σωματιδίων από τα οποία αποτελούνται τα σώματα».

Από τη στιγμή που νικήθηκαν οι επίμονες αντιδράσεις των «καρτεσιανών», η φήμη του Νεύτωνα έγινε παγκόσμια" ο σεβασμός με τον οποίο περιβαλλόταν το έργο του άγγιξε τα όρια της λατρείας. Οι φιλόσοφοι του Διαφωτισμού άρχισαν να θεωρούν τους εαυτούς τους «νευτωνιστές» τόσο σε θέματα επιστήμης, όσο και σε θέματα ηθικής και πολιτικής.

Γίνεται σαφές ότι εδώ και τρεις αιώνες οι φυσικοί δεν έχουν πάψει να εκφράζονται έχοντας ως βάση το έργο του Νεύτωνα. Στις αρχές του 18ου αιώνα αναγνωρίστηκε ότι ο συγγραφέας των Principia κατόρθωσε να παρουσιάσει ένα απόλυτα συνεπές, αν όχι πλήρες, σχήμα των δυνάμεων που διέπουν τον φυσικό κόσμο. Αυτό το πέτυχε υπάγοντας τες σε έναν και μόνο μαθηματικό τύπο, αποδεικνύοντας έτσι ότι η ανθρώπινη γνώση βρήκε το δρόμο μέσα από τον οποίο θα κατανοούσε το σύνολο της φύσης.

Με αυτή την έννοια, ο Νεύτων δικαίωσε τις ελπίδες που είχαν εναποτεθεί στη φυσική από την αυγή της σύγχρονης επιστήμης. Εξάλλου, ο Γαλιλαίος δεν ήταν αυτός που είχε εκφράσει την πεποίθηση ότι το «μεγάλο βιβλίο της φύσης έχει γραφτεί σε μαθηματική γλώσσα»; O Νεύτων απέδειξε ότι ο Γαλιλαίος είχε δίκιο. Με τον τρόπο αυτό οδηγούσε σε θρίαμβο όχι μόνο μια συγκεκριμένη άποψη για τη σχέση ανάμεσα στη σκέψη και στη φύση, αλλά και μια αναπαράσταση της ίδιας της σκέψης που αποτέλεσε αντικείμενο εντονότατων συγκρούσεων.

Σύμφωνα με μια άγονα ορθολογιστική αντίληψη της ιστορίας, η συγκρότηση της σύγχρονης επιστήμης θεωρείται αποτέλεσμα μιας απότομης στροφής του πνεύματος προς την «ενεργό ζωή». O κόσμος στα τέλη του Μεσαίωνα αποσπάστηκε από το λήθαργο του διαλογισμού και υπέβαλε τη φύση στη διαδικασία της «ερώτησης», με το πλήρες νόημα που έδινε στη λέξη αυτή ο μέγας καγκελάριος Φραγκίσκος Βάκων. Πρόκειται όμως για «μεταστροφή» που ωρίμαζε επί μακρόν και προετοιμάστηκε από μια ευρεία πνευματική κίνηση.

Τέτοια ήταν, μεταξύ άλλων, η περίπτωση των «διαβολικών» επαναστατικών έργων του Giordano Bruno (1548-1600). H Ιερά Εξέταση οδήγησε τον Bruno στην πυρά στις 17 Φεβρουαρίου του 1600, κάτω από τις πιο φρικτές συνθήκες. Το εκκλησιαστικό δικαστήριο αντιλήφθηκε πλήρως ποιος ήταν ο κίνδυνος: το αμάρτημα του επαναστάτη δομινικανού δεν ήταν απλώς η αποδοχή των ηλιοκεντρικών θέσεων του Κοπέρνικου. Χωρίς αμφιβολία, ο Bruno είχε διαπράξει το σφάλμα να πρεσβεύει μια «φυσική μαγεία».

Εντούτοις, το σοβαρότερο σφάλμα του, στα μάτια των δημίων του, ήταν το ότι διακήρυξε το άπειρο του σύμπαντος και την πολλαπλότητα των κόσμων, που θεωρήθηκε ως το επικατάρατο σύμβολο ενός τρόπου σκέψης του οποίου η αλαζονεία μπορούσε να εκληφθεί ως δαιμονική. Έκρουε έτσι τον κώδωνα του κινδύνου για τη μεσαιωνική αντίληψη της σχέσης ανάμεσα στη σκέψη και στο είναι.

Μέχρι τότε, κάθε πραγματικότητα έβρισκε τη θέση της στην αμετάβλητη αρχιτεκτονική μιας θεϊκής προέλευσης, ενώ κάθε πλάσμα αποκτούσε μια απόλυτα καθορισμένη «αξία» ανάλογα με την απόσταση του από την «αρχική αιτία». H γνώση, με την άσκηση της φυσικής λογικής, ήταν ισοδύναμη με τη συνειδητοποίηση αυτής της θέσης και την ανακάλυψη αυτής της ιεραρχίας. H φύση έμοιαζε να είναι περιορισμένη πίσω από έναν προκαθορισμένο ορίζοντα, πίσω από ένα αδιαπέραστο όριο, το οποίο, διαχωρίζοντας όλα τα πλάσματα από τον Δημιουργό τους, τα καταδίκαζε εκ των προτέρων σε ατέλεια τόσο των γνώσεων, όσο και των έργων τους.

O Bruno προκάλεσε έναν πραγματικό σεισμό που απείλησε αυτό το οικοδόμημα με κατάρρευση: η φύση, σύμφωνα με αυτόν, συμμετέχει ολόκληρη, από το εσωτερικό της, στο πρωταρχικό θείο «είναι», που αποτελεί έτσι την «ψυχή του κόσμου». Κατά συνέπεια, η δημιουργική δύναμη της σκέψης μπορεί να θεωρηθεί και αυτή άπειρη!

Χωρίς αμφιβολία, ο Γαλιλαίος δεχόταν εν μέρει αυτή την αντίληψη, αλλά την εξέφρασε με εντελώς διαφορετική γλώσσα, χρησιμοποιώντας μια εικόνα που διατηρούσε την ιδέα ενός προσωπικού Θεού, ο οποίος είχε μια εξωτερική σχέση με τα δημιουργήματα του.

Σύμφωνα με τον Γαλιλαίο, ο Θεός είναι ο συγγραφέας του «μεγάλου βιβλίου της φύσης», οπότε θα πρέπει να δεχτούμε ότι έδωσε δύο βιβλία στην ανθρωπότητα, την Βίβλο και τη Φύση. O Γαλιλαίος, λοιπόν, υποστήριζε ότι αντί των ασαφειών του λόγου του Θεού όπως αυτός αποκαλύπτεται στις Γραφές, είναι προτιμότερη η καθαρότητα της μαθηματικής γλώσσας που μπορούμε να διαβάσουμε στη φύση, επειδή αυτή η γλώσσα φαίνεται απόλυτα προσιτή στην ανθρώπινη νόηση. O ίδιος πάντως δεν έλαβε σαφή θέση για τη μεταφυσική άβυσσο που άνοιξε με την αντίληψη του για την ύπαρξη αυτών των δύο βιβλίων.

O Καρτέσιος, αν και θαύμαζε τον Γαλιλαίο ως επιστήμονα, αποδοκίμαζε τη μετριότητα της φιλοσοφίας του. H δική του μεγαλοφυΐα, λοιπόν, καταπιάστηκε με τη θεμελίωση των κατάλληλων φιλοσοφικών αρχών για τη νέα μηχανική. Στο έργο του Meditationes de prima philosophia (Στοχασμοί επί της πρώτης φιλοσοφίας) (1641) έδειξε το δρόμο προς μια τέτοια θεμελίωση: ανανεώνοντας τη σημασία της λέξης «δημιουργία», ο Καρτέσιος παρουσίασε τον Θεό ως το δημιουργό της ουσίας των πραγμάτων και των «αιώνιων αληθειών» που ο ίδιος «έσπειρε» στο πνεύμα μας. Έτσι ο Θεός εμφανίζεται ως ο «εγγυητής» του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζουμε αυτές τις αλήθειες στη φύση. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να ακολουθήσουμε τη σωστή μέθοδο, αυτήν που μας διδάσκει η αναλυτική γεωμετρία, και το φως της φύσης θα αποκαλύψει τον κόσμο στο πνεύμα μας. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η «σύγχρονη» ορμή της σκέψης και η αυτονομία του νοητικού εγχειρήματος.

Ωστόσο, ο Καρτέσιος απέφυγε το ολίσθημα του Bruno: επειδή ο Θεός είναι άπειρο ον, παραμένει ακατάληπτος για την πεπερασμένη ανθρώπινη σκέψη, η οποία προσκρούει εδώ σε ένα οντολογικό όριο.

Οι φιλόσοφοι του Διαφωτισμού αμφισβήτησαν το πνεύμα του συστήματος του Καρτέσιου, απορρίπτοντας τις αρχικές υποθέσεις του και τα μεταφυσικά συμπεράσματα του. Επιθυμώντας να αποκόψουν και τον τελευταίο δεσμό που απέμενε ανάμεσα στη γνώση της φύσης και σε κάποια υπερφυσική αρχή, πίστεψαν ότι μπορούσαν να επιστρατεύσουν το έργο του Νεύτωνα σ’ αυτή τη διαμάχη. Αντί να αποδώσουν την πρόοδο του ανθρώπινου πνεύματος στις αρετές ενός υποτιθέμενου «φυσικού φωτός», αποφάνθηκαν ότι η ίδια η φύση είναι φαεινή.

O Jean Le Rond d’ Alembert (1717-1783) στο έργο του Elements de Philosophie (Στοιχεία φιλοσοφίας) θέτει το εξής ερώτημα: «Τι σημασία έχει κατά βάθος για μας το να εισχωρήσουμε στην ουσία των σωμάτων (…) αφού το γενικό σύστημα των φαινομένων, που είναι πάντα ομοιόμορφο και συνεχές, δεν εμφανίζει καμιά αντίφαση;» Ας μην αναζητούμε τη θεμελίωση της ενότητας της φύσης στην ενότητα της θείας προέλευσης της, αλλά ας αρκεστούμε στη διαπίστωση ότι η φύση παρουσιάζει μια σταθερή και πλήρη τάξη, απολύτως κατανοητή, όπως ένα κλειστό σύστημα, που αποτελεί αυτό καθ’ εαυτό μια μοναδική και ομοιόμορφη οντότητα.

Με τον τρόπο αυτό και γύρω από την παγκοσμιότητα του νόμου της βαρύτητας αναπτύχθηκε η λατρεία προς τον Νεύτωνα. Αυτή η εκδοχή του «νευτωνισμού» διαμορφώνεται με τον ακόλουθο τρόπο: τα ανθρώπινα όντα δεν θα κατορθώσουν ποτέ να γνωρίσουν τα πράγματα καθ’ εαυτά. Αυτό που θα ονομαζόταν αργότερα το «πεπερασμένο» του ανθρώπινου όντος, καταδικάζει τον άνθρωπο να δημιουργεί, με τη βοήθεια των ικανοτήτων του, απλώς «αντικείμενα» για τα οποία το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι ότι αντιστοιχούν στην ύπαρξη των πραγμάτων, επειδή δημιουργούνται στη βάση αισθητηριακών δεδομένων που προέρχονται από αυτά. Έτσι, η αντικειμενικότητα των γνώσεων που παράγει η φυσική εμφανίζεται ως ο ορίζοντας μιας διαδικασίας αντικειμενοποίησης η οποία ρυθμίζεται από την αδιάκοπη απαίτηση για ενοποίηση, που παραπέμπει στην ενότητα του σκεπτόμενου υποκειμένου.

O Άλμπερτ Αϊνστάιν (1879-1955) είχε επανειλημμένα υπογραμμίσει το χρέος που όφειλε στον Ernst Mach (1838-1916) τον συγγραφέα της Mechanik (Μηχανική). Στο βιβλίο αυτό ο Mach ανακάλυψε τον παράλογο χαρακτήρα της ιδέας για ακαριαία δράση από απόσταση, που δεχόταν ο Νεύτων, και το δεσμό που υπήρχε μεταξύ αυτού του παραλόγου και των εννοιών του απόλυτου χώρου και του απόλυτου χρόνου. O Αϊνστάιν πάντως ουδέποτε έδειξε έστω και την ελάχιστη συμπάθεια για το λογικό θετικισμό του Mach. H αιτία γι’ αυτό ήταν ο θαυμασμός που έτρεφε προς τον ίδιο τον Νεύτωνα, από το έργο του οποίου άντλησε την ιδέα ότι ο σκοπός της φυσικής είναι να δημιουργήσει «μια ενοποιημένη αντίληψη για το σύμπαν» με τη βοήθεια του μικρότερου δυνατού αριθμού μαθηματικών σχέσεων.

Η συνεισφορά του Νεύτωνα στην κατανόηση του χρόνου και του χώρου

Σήμερα, ο Νεύτωνας είναι περισσότερο γνωστός ως φυσικός του οποίου η μεγαλύτερη συνεισφορά ήταν στη διαμόρφωση της κλασικής μηχανικής και της θεωρίας της βαρύτητας, όπως προσδιορίστηκαν στις Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1687, ενώ τώρα αναφέρεται απλά ως "Αρχές του Νεύτωνα” (Newton’s Principia) . Οι απόψεις του Νεύτωνα για το χώρο, το χρόνο, και την κίνηση όχι μόνο έδωσαν τη βάση για αυτό το μνημειώδες έργο και, συνεπώς, για το σύνολο της κλασικής φυσικής μέχρι τις αρχές του εικοστού αιώνα, αλλά επίσης έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στο ολοκληρωμένο σύστημα της φιλοσοφίας και της θεολογίας του Νεύτωνα (που σε μεγάλο βαθμό δημιουργήθηκε πριν από την Principia). Επειδή ποτέ ο Νεύτωνας δεν συνέταξε μια πραγματεία, ή ακόμα και μία περίληψη αυτού του γενικού συστήματος του, τούτο δεν αναιρεί το ανάστημα του ως ένας από τους μεγάλους φιλοσόφους του δέκατου έβδομου αιώνα, και μάλιστα, όλων των εποχών.

Σε ένα Σχόλιο (Scholium) στην αρχή των Principia, που παρεμβάλλεται μεταξύ των «Ορισμών» και των «νόμων της κίνησης», θέτει τις απόψεις του Νεύτωνα για τον χρόνο, το χώρο, τον τόπο, και την κίνηση. Αρχίζει λέγοντας ότι, επειδή στην συνηθισμένη ζωή, οι ποσότητες αυτές σχεδιάστηκαν με όρους των σχέσεών τους με τα σώματα, είναι απαραίτητο να γίνει η διάκριση μεταξύ, αφενός, της σχετικής, φαινομενικής, κοινής αντίληψης τους, και, από την άλλη, των ίδιων των απόλυτων, των αληθινών, των μαθηματικών ποσοτήτων. Όπως συμπέραινε:






  • Ο απόλυτος, αληθινός, και μαθηματικός χρόνος, από τη φύση του, αλλάζει με σταθερό τρόπο χωρίς να έχει σχέση με οτιδήποτε εξωτερικό γεγονός, και, επομένως, χωρίς αναφορά σε οποιαδήποτε αλλαγή ή τρόπο μέτρησης του χρόνου (π.χ., της ώρας, ημέρας, του μήνα ή του έτους).





  • Ο απόλυτος, αληθινός, και μαθηματικός χώρος παραμένει όμοιος και ακίνητος, χωρίς καμία σχέση με οτιδήποτε εξωτερικό. (Η συγκεκριμένη έννοια θα καταστεί σαφέστερη αν φανεί η αντίθεση της με την ιδέα του Καρτέσιου για το ‘χώρο’.) Οι σχετικοί χώροι είναι μέτρα του απόλυτου χώρου που ορίζεται σε αναφορά με κάποιο σύστημα των όντων ή κάποιο άλλο, και ως εκ τούτου ένας σχετικός χώρος μπορεί, και πιθανώς θα είναι, σε κίνηση.





  • Η θέση ενός σώματος είναι ο χώρος που καταλαμβάνει, και μπορεί να είναι απόλυτη ή σχετική ανάλογα με το αν ο χώρος είναι απόλυτος ή σχετικός.





  • Η απόλυτη κίνηση είναι η μετατροπή από μία απόλυτη θέση σε άλλη. Η σχετική κίνηση είναι η μετατροπή από μία σχετική θέση σε άλλη.
    Είναι προφανές από αυτά ότι, σύμφωνα με το Νεύτωνα ο χώρος είναι κάτι ξεχωριστό από τα σώματα και ότι υπάρχει ανεξάρτητα από την ύπαρξη τους. Η θέση αυτή ήταν ένα σημείο μεγάλης τριβής στη φυσική φιλοσοφία του 17ου αιώνα  και δέχθηκε επίθεση από τους επικριτές του, όπως ο Leibniz, ο Huygens και ο Berkeley.
    Αναλυτικά
    Ας ξεκινήσουμε με το χώρο. O Νεύτων δίδασκε ότι όλα όσα συμβαίνουν στο Σύμπαν πραγματοποιούνται στον κενό χώρο, που περιέχει όλα τα σώματα και όλες τις διαδικασίες. Το χώρο αυτόν μπορούμε να τον φαντασθούμε σαν ένα τεράστιο εργαστήριο του οποίου οι τοίχοι, η οροφή και το δάπεδο εκτείνονται ως το άπειρο, αυτό το "απόλυτο", απεριόριστο κενό που ο Νεύτων αποκαλούσε "απόλυτο χώρο". Στις Αρχές γράφει: «Ο απόλυτος χώρος με τη δική του φύση, χωρίς αναφορά σε οτιδήποτε εξωτερικό, παραμένει πάντοτε όμοιος και αμετακίνητος».
    Στη νευτώνεια φυσική, ο χρόνος είναι μια ροή διάρκειας που περιλαμβάνει όλες ανεξαιρέτως τις διαδικασίες. Είναι ο "ποταμός του χρόνου", του οποίου η ροή δεν επηρεάζεται από τίποτα: 
    O απόλυτος, πραγματικός και μαθηματικός χρόνος, από μόνος τον και από την ίδια τη φύση τον, ρέει ομαλά, χωρίς αναφορά σε οτιδήποτε εξωτερικό και αποκαλείται αλλιώς διάρκεια.  -  Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας.
    H εικόνα, λοιπόν, του Νεύτωνα για τον κόσμο ήταν σαφής και ξεκάθαρη: τα σώματα κινούνται στο χρόνο και σε έναν άπειρο κενό χώρο. Οι διαδικασίες στο Σύμπαν μπορούν να είναι αρκετά ποικιλόμορφες και πολύπλοκες. Ανεξάρτητα, όμως, από την πολυπλοκότητα τους, δεν επηρεάζουν την αιώνια σκηνή – το χώρο – και την αναλλοίωτη ροή – το χρόνο. O Νεύτων αξιωματικά υποστήριξε ότι τόσο ο χρόνος όσο και ο χώρος δεν μπορούν να επηρεασθούν και γι’ αυτό χρησιμοποιούσε το επίθετο "απόλυτος". Τόνισε επίσης την αναλλοίωτη ροή του χρόνου με τον ακόλουθο τρόπο:
    Όλες οι κινήσεις μπορούν να επιταχυνθούν ή να επιβραδυνθούν αλλά ο χρόνος ή, ισοδύναμα, η διαδικασία τον απόλυτου χρόνου, δεν αλλάζει. H διάρκεια ή η διατήρηση της ύπαρξης των πραγμάτων παραμένει η ίδια, είτε οι κινήσεις είναι γρήγορες ή είναι αργές, είτε δεν υπάρχουν καθόλου.
    O Άλμπερτ Αϊνστάιν έδωσε την παρακάτω, πολύ διαφωτιστική, περιγραφή των νευτώνειων εννοιών:
    «Η ιδέα της ανεξάρτητης ύπαρξης του χώρου και του χρόνου μπορεί να εκφρασθεί ως εξής: εάν η ύλη εξαφανιζόταν, θα παρέμεναν μόνον ο χώρος και ο χρόνος (ένα είδος σκηνής από την οποία έχουν αποχωρήσει τα φυσικά φαινόμενα)».
    Στο σημείο αυτό ίσως αναφωνήσετε ότι όλα αυτά είναι τόσο προφανή, απλά και σαφή, ώστε ο καθένας θα μπορούσε να ερμηνεύσει το χώρο και το χρόνο με τον ίδιο τρόπο!
    H παρατήρηση είναι δικαιολογημένη, αλλά μόνον επειδή οι έννοιες αυτές έχουν προκύψει από την παρατήρηση της κίνησης των σωμάτων που περιβάλλουν τη Γή, από την παρατήρηση των ουράνιων σωμάτων και από πολυάριθμα πειράματα φυσικής.
    Έχουμε την τάση να θεωρούμε "έμφυτες" στον άνθρωπο τις νευτώνειες έννοιες του χώρου και του χρόνου, επειδή η νευτώνεια φυσική γενίκευσε το σύνολο της εμπειρίας της επιστήμης με την κίνηση των σωμάτων και επειδή αποκτάμε τη γνώση αυτής της συσσωρευμένης εμπειρίας από τα σχολικά βιβλία.
    Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι κάθε πείραμα είναι περιορισμένης κλίμακας, διάρκειας κ.λπ. Την εποχή του Νεύτωνα, καθώς και αργότερα, όλα τα πειράματα και οι παρατηρήσεις αφορούσαν σώματα που, όπως γνωρίζουμε σήμερα, κινούνται μάλλον αργά. Τα βαρυτικά πεδία που ήταν γνωστά την εποχή του Νεύτωνα, σήμερα χαρακτηρίζονται ασθενή. Τέλος, η ενέργεια των τότε γνωστών διαδικασιών ήταν μικρή σε σύγκριση με τις ενέργειες που αντιμετωπίζει η φυσική σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό, όλα όσα είπε ο Νεύτων για το χώρο και το χρόνο ισχύουν και η κίνηση της ύλης πράγματι δεν επηρεάζει ούτε τον έναν ούτε τον άλλον. Αργότερα στη Θεωρία του Αϊνστάιν επιβεβαιώθηκε πως ο χώρος και ο χρόνος μένουν ανεπηρέαστοι μόνον όταν τα σώματα κινούνται αργά και οι ενέργειες είναι μικρές.
    Προς το παρόν, ας τονίσουμε ότι η νευτώνεια θεωρία δεν δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με τις ειδικές ιδιότητες της δομής του χρόνου. O χρόνος εκεί είναι ένας ομοιόμορφος "ποταμός" δίχως αρχή ή τέλος, που στη ροή του "μετάφερα" όλα τα γεγονότα. H μόνη του ιδιότητα είναι ότι έχει παντού την ίδια διάρκεια. O "απόλυτος χρόνος" είναι ίδιος σε ολόκληρο το Σύμπαν.
    Στην εικόνα του Νεύτωνα για τον κόσμο το "τώρα", το "πριν" και το "μετά" ισχύει για όλα τα γεγονότα στο Σύμπαν, είτε συνέβησαν στο ίδιο σημείο του χώρου, είτε απείχαν εκατοντάδες εκατομμύρια χιλιόμετρα. Εάν τα πάντα μετρούνται με τον ίδιο απόλυτο χρόνο, τότε όλοι κατανοούν, π.χ., τη φράση "ένας σουπερνόβα εξερράγη αυτή τη στιγμή σ’ ένα γαλαξία στον αστερισμό του Τριγώνου". Παρόλο που ο γαλαξίας αυτός βρίσκεται τρομακτικά μακριά μας και θα περάσουν εκατομμύρια χρόνια μέχρι το φως της έκρηξης να φθάσει τελικά σε μας, τίποτα δεν εμποδίζει να θεωρούμε ότι η έκρηξη έγινε "τώρα", αυτήν τη στιγμή του απόλυτου χρόνου του Σύμπαντος.
    H απόλυτη χρονική σύμπτωση και ο κοινός χρόνος για ολόκληρο το Σύμπαν είναι δυνατά επειδή, σύμφωνα με τη νευτώνεια θεωρία, υπάρχουν σήματα που ταξιδεύουν από το ένα σημείο στο άλλο "ακαριαία", δηλαδή, διαδίδονται με άπειρη ταχύτητα. Ένα παράδειγμα τέτοιων σημάτων είναι η βαρύτητα. Εάν οι αμοιβαίες θέσεις των βαρυτικών μαζών αλλάξουν, οι μεταξύ τους βαρυτικές δυνάμεις θα μεταβληθούν ακαριαία σε όλο τον άπειρο χώρο.
    Αν οι μάζες μετατοπισθούν σε κάποιο σημείο στο Σύμπαν, είναι δυνατόν να "πληροφορηθούμε" αυτό το γεγονός όσο μεγάλη κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει. Στην κατάσταση αυτή, η έννοια του "τώρα" είναι απολύτως σαφής. Βέβαια, οι βαρυτικές δυνάμεις σε μεγάλες αποστάσεις από τους αστέρες γίνονται πολύ ασθενείς και δύσκολα μπορούν να μετρηθούν, αλλά αυτό είναι ένα δικό μας, τεχνικό πρόβλημα, από αυτά που δεν αναιρούν τη δυνατότητα του ακαριαίου χρονικού προσδιορισμού ενός γεγονότος.
    O Αϊνστάιν είχε ενθουσιαστεί με τη σαφήνεια και απλότητα της νευτώνειας εικόνας του κόσμου και αποκάλεσε το νευτώνειο χρόνο «ευτυχισμένη παιδική ηλικία της επιστήμης». Μάλιστα, έγραψε πως για τον Νεύτωνα, η φύση ήταν ένα ανοικτό βιβλίο που το διάβασε χωρίς προσπάθεια. Οι έννοιες που χρησιμοποίησε ο Νεύτων για να προσδιορίσει τα δεδομένα του φαίνονται να προκύπτουν αβίαστα από την ανθρώπινη εμπειρία και τα θαυμάσια πειράματα, τα οποία περιέγραψε με πολλές λεπτομέρειες και κατέστρωσε προσεκτικά σαν πολύτιμα παιχνίδια.
    Πάντως, αυτή η ηλιόλουστη εικόνα σκιαζόταν από ένα μικρό "νέφος" που προβλημάτισε τον Νεύτωνα. Συγκεκριμένα, κανένα μηχανικό πείραμα δεν μπορούσε να ανιχνεύσει εάν ένα σώμα κινείται ή ηρεμεί στον κενό χώρο. Για να δώσουμε ένα παράδειγμα, όλες οι διαδικασίες που γίνονται στην καμπίνα ενός πλοίου πραγματοποιούνται με τον ίδιο τρόπο, είτε το πλοίο είναι στάσιμο είτε κινείται. Είναι πραγματικά παράξενο: ο απόλυτος χώρος υπάρχει μεν, αλλά καμιά γραμμική κίνηση δεν μπορεί να μετρηθεί ως προς αυτόν. Πρόκειται για μια αντιαισθητική όψη της θεωρίας.
    Καθώς η ιστορία μας προχωρά, είδαμε ότι οι προσπάθειες για να απομακρυνθεί αυτή η "αντιαισθητική όψη” οδήγησαν τελικά, λίγους αιώνες αργότερα, σε θεμελιώδεις ανακαλύψεις στη φυσική από τον Αϊνστάιν.
    Πρέπει στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι οι απόψεις του Νεύτωνα για το χώρο και το χρόνο δεν ήταν οι μοναδικές εκείνης της εποχής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πεποιθήσεις του σύγχρονου του Νεύτωνα, διάσημου γερμανού φιλοσόφου, Γκότφριντ Βίλχελμ Λάιμπνατς (Gottfried Wilhelm Leibniz). O Λάιμπνιτς δεν εργαζόταν μόνο στη φιλοσοφία αλλά και στη φυσική, τα μαθηματικά, την ιστορία, το φυσικό δίκαιο, την ιστορική νομολογία, τη θεολογία και τη διπλωματία. Τα πολυδιάστατα ενδιαφέροντα του οδήγησαν τα επιστημονικά του αποτελέσματα σε κάποια ανομοιογένεια.
    O Λάιμπνιτς επινόησε νέες προσεγγίσεις, υπήρξε δημιουργός νέων ιδεών, σπάνια, όμως, ακολούθησε αυτές τις διαδρομές μέχρι τη λογική και λεπτομερή τεκμηρίωση τους. Προσπάθησε να ενοποιήσει διαφορετικές απόψεις της εποχής του και να επιλύσει όλες τις διαμάχες και τις αντιθέσεις. O Λάιμπνιτς οραματιζόταν μια ειρηνική συνύπαρξη επιστήμης και θρησκείας, καθολικισμού και προτεσταντισμού. Προσπάθησε να κάνει την επιστήμη διεθνή και να επεξεργασθεί μια παγκόσμια γλώσσα. Με δική του πρωτοβουλία, ιδρύθηκε η Ακαδημία Επιστημών του Βερολίνου στα 1700, της οποίας υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος. Εργάσθηκε σκληρά για την ίδρυση ακαδημίας στη Βιέννη και τη Δρέσδη. Συνάντησε τον τσάρο της Ρωσίας, Πέτρο το Μέγα, με τον οποίο εξέτασε τρόπους θεμελίωσης της επιστημονικής έρευνας στη Ρωσία, καθώς και τα απαραίτητα μέτρα για την οργάνωση της Ακαδημίας Επιστημών στην Αγία Πετρούπολη.
    O μεγάλος αυτός επιστήμονας απέρριψε τον απόλυτο χώρο του Νεύτωνα. Υποστήριξε ότι ο χώρος είναι απλώς η εκδήλωση μιας τάξης στην ύπαρξη των αντικειμένων και των φαινομένων, πως η φύση δεν διαθέτει απόλυτο χώρο ελεύθερο από φυσικά σώματα. O Λάιμπνιτς είχε καταλήξει ότι ο χώρος είναι σχετικός. Στο ίδιο πνεύμα, απέρριψε έναν απόλυτο χρόνο που ρέει ανεξάρτητα από τις φυσικές ιδιότητες. O Λάιμπνιτς δίδασκε ότι ο κόσμος περιγράφεται από μια ακολουθία διαδοχικών φαινομένων, που οι άνθρωποι αποκαλούν χρόνο.
    Στο σημείο αυτό ας αναφέρουμε την εκπληκτική συγγένεια μεταξύ κάποιων προβλέψεων του Λάιμπνιτς, τρεις αιώνες πριν, και της σύγχρονης γνώσης μας για το χρόνο. Φαίνεται ιδιαίτερα εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο Λάιμπνιτς επέμενε πως δεν υπάρχει ο απόλυτος χρόνος που είχε εισαγάγει ο Νεύτων και ότι είχε αναπτύξει μια θεωρία σχετικότητας του χρόνου, του χώρου και της κίνησης.
    Πάντως, μολονότι διατύπωσε αυτά τα πρωτότυπα επιχειρήματα, ο Λάιμπνιτς δεν προχώρησε περισσότερο. Δεν ήταν σε θέση την εποχή εκείνη να κατασκευάσει μια φυσική θεωρία βασισμένη στις φιλοσοφικές του απόψεις. Αντίθετα, η κατανόηση του Νεύτωνα πήγαζε από μια αυστηρή φυσική θεωρία που είχε αναπτύξει. H θεωρία αυτή ήταν το θεμέλιο της μηχανικής, ενώ η μηχανική ήταν το επιστημονικό πλαίσιο για την επερχόμενη βιομηχανική επανάσταση. H θεώρηση του Νεύτωνα είχε κυριαρχήσει.
    H νευτώνεια φυσική άντεξε στη δοκιμασία του χρόνου. Μπορεί η φυσική, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, να έχει μετατοπίσει τα όρια στα οποία μπορεί να διερευνηθεί λεπτομερώς το Σύμπαν πολύ πιο πέρα απ’ όσο ήταν δυνατό στην εποχή του Νεύτωνα,
    μπορεί η εικόνα μας για το χώρο και το χρόνο να είναι πολύ πιο βαθιά και πολυσχιδής, αλλά, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, η σημερινή επιστήμη δεν απορρίπτει όλα όσα πέτυχε ο Νεύτων. Οι ιδιότητες του χώρου και του χρόνου, καθώς και οι νόμοι της φυσικής κίνησης τους οποίους θεμελίωσε για τη μελέτη των γνωστών φαινομένων στην εποχή του, ισχύουν ακόμα και θα ισχύουν και στο μέλλον.
    Σήμερα, βέβαια, είμαστε σε θέση να μελετήσουμε φαινόμενα τα οποία ο Νεύτων δεν μπορούσε να διερευνήσει. Φαινόμενα που μας αποκαλύπτουν νόμους της φύσης, που ήταν άγνωστοι παλιότερα, καθώς και τις κρυμμένες ιδιότητες του χώρου και του χρόνου.
    Κλείνοντας την ενότητα αυτή, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε μια άλλη πολύ σημαντική ιδιότητα του χρόνου, η οποία για πρώτη φορά υπογραμμίστηκε από το φιλόσοφο Τζον Λοκ (John Locke) που είχε επηρεασθεί, σε μεγάλο βαθμό, από τη νέα φυσική και τον οποίο γνώριζε ο Νεύτων. Σύμφωνα με την ιδιότητα αυτή, η μαθηματική εικόνα του χρόνου είναι μια ευθεία γραμμή. Αντίθετα με το χώρο που είναι τρισδιάστατος (μήκος, πλάτος και ύψος), ο χρόνος είναι μονοδιάστατος και σχηματίζεται από μια αλληλουχία διαδοχικών γεγονότων.
    Αυτή η απεικόνιση του χρόνου σαν μια μαθηματική ευθεία γραμμή αποδείχθηκε πολύ σημαντική για την περαιτέρω εξέλιξη της εικόνας μας για τον κόσμο.
    Πηγές: Οι παγκόσμιες σταθερές του Gilles Tannoudji (εκδόσεις Κάτοπτρο),  Το ποτάμι του χρόνου του Igor Novikov (εκδόσεις Τραυλός), δικτυακός τόπος για την Φιλοσοφία του Πανεπιστημίου του Stanford.





  • το διαβάσαμε στο physics4u
  • via
    Back To Top