Ιανουαρίου 2020




  Ο όσιος Ησαϊας ο Αναχωρητής έζησε γύρω στα 370 π.Χ. και ασκήτευσε στα μέρη της Αιγύπτου. Σύγχρονος του Αγίου Μακαρίου, και από τις πρώιμες μορφές του αιγυπτιακού μοναχισμού, ο όσιος Ησαϊας μέσα από την προσωπική του ασκητική και πνευματική εμπειρία μας αποκαλύπτει τις μεθοδείες και τις απάτες των δαιμόνων, για τον τρόπο που προσπαθούν να παραπλανήσουν τον αγωνιζόμενο χριστιανό, μοναχό είτε λαϊκό, και μας δίνει πολύτιμες συμβουλές για το πώς μπορούμε μέσω της προσευχής, της άσκησης, της ταπείνωσης, και της πνευματικής εγρήγορσης να διαφυλάξουμε την διάνοιά μας καθαρή από τις προσβολές των πονηρών λογισμών ('' τήρησις του νοός'').

Η πρώτη συμβουλή που μας δίνει ο αββάς Ησαϊας είναι η αντίσταση στον πονηρό και η συνεχής επιφυλακή για την απόκρουση των λογισμών. ''Αν αντιστέκεσαι στην επίθεση του διαβόλου και δεις ότι εξασθένησε και υποχωρεί, μην χαρείς, γιατί η κακία των πονηρών πνευμάτων δεν εξαντλήθηκε ακόμη, αλλά ακολουθεί πίσω από αυτά. Ετοιμάζουν πόλεμο χειρότερο από τον πρώτο… Και αν αντισταθείς σε αυτούς, φεύγουν νικημένοι. Αν όμως υπερηφανευθείς ότι τους έδιωξες και αφήσεις αφύλακτη την πόλη, τότε άλλοι έρχονται από πίσω και άλλοι στέκονται εμπρός, και η ταλαίπωρη ψυχή ανάμεσά τους δεν βρίσκει καταφύγιο πουθενά. Πόλη είναι η προσευχή. Αντίσταση είναι η απόκρουση των πονηρών λογισμών στο όνομα του Ιησού Χριστού''. ''Οι δαίμονες συνηθίζουν να αποτραβιούνται με δόλο προσωρινά, για να ξεθαρρεύσει ο άνθρωπος νομίζοντας ότι έγινε απαθής και να αφήσει τον εαυτό του χωρίς προσοχή. Και τότε ξαφνικά πηδούν στην ταλαίπωρη ψυχή του και την αρπάζουν σαν σπουργίτι. Και αν την νικήσουν, την ρίχνουν χωρίς οίκτο σε κάθε αμάρτημα, χειρότερο από εκείνα για τα οποία πρωτύτερα ζητούσε συγχώρεση''.

Το αποτελεσματικότερο όπλο που μας συστήνει ο αββάς Ησαϊας στον πνευματικό πόλεμο κατά των δαιμονικών πειρασμών είναι να καθαρίσει ο νους από κοσμικές και βιοτικές μέριμνες και να ανεβεί πνευματικά. Με την συνεχή προσευχή θα ανέλθει πνευματικά ο άνθρωπος, θα προσεγγίσει τον Θεό και θα παραμείνει απαθής και απρόσβλητος από εμπαθείς καταστάσεις.

''Αν ο νους μείνει ελεύθερος από τα κοσμικά πράγματα, τότε η απόσταση που υπάρχει μεταξύ του ανθρώπου και του Θεού, χάνεται. Αν ελευθερωθεί ο νους από τους εχθρούς τους, δηλ. από τα πάθη, και αναπαυθεί, τότε βρίσκεται σε καινούργια ζωή και σκέφτεται καινούργια πράγματα, θεϊκά και άφθαρτα. (όπου δηλ. υπάρχει η ηρεμία από τα πάθη, εκεί και οι θεϊκές και άφθαρτες σκέψεις)… Όταν χωριστεί κανείς από την αμαρτωλή ζωή, θα γνωρίσει με ακρίβεια όλα τα αμαρτήματα με τα οποία αμάρτησε στον Θεό. Γιατί δεν διακρίνει τις αμαρτίες του πριν χωριστεί από αυτές. Όσοι φθάνουν σε αυτό το μέτρο, κλαίνε για τις αμαρτίες τους και παρακαλούν και ντρέπονται μπροστά στον Θεό, φέρνοντας στον νου τις πονηρές φιλίες που είχαν με τα πάθη". ''Εξέταζε ενώπιον του Θεού προσεχτικά τον εαυτό σου, αδελφέ, κάθε μέρα, και βλέπε την καρδιά σου, ποιο πάθος βρίσκεται σε αυτήν. Και πέταξέ το μακριά από την καρδιά σου, για να μην σου γίνει αφορμή καταδίκης".

"Οφείλει λοιπόν ο μοναχός να εννοεί τον σκοπό της Γραφής, για ποιον και πότε μιλάει, και να κρατά συνεχώς τον αγώνα της ασκήσεως, να προσέχει τις επιθέσεις του διαβόλου και σαν καλός πλοίαρχος να ξεπερνά τα κύματα, καθώς θα τον κυβερνά η χάρη, χωρίς να ξεφεύγει από τον δρόμο του και να προσέχει μόνο στον εαυτό του, και να πλησιάζει τον Θεό, χωρίς να πλανιέται η σκέψη του εδώ και εκεί, και χωρίς περιέργεια του νου. Ο καιρός των αγώνων απαιτεί από μας την προσευχή, όπως τον πλοίαρχο οι άνεμοι και οι τρικυμίες και οι φορτούνες. Γιατί δεχόμαστε προσβολή λογισμών και εναρέτων και κακών. Κύριος των παθών είναι ο ευσεβής και φιλόθεος λογισμός".

Καταφύγιο ασφαλές την ώρα που μας επιτίθεται ο κακός λογισμός είναι ο Θεός. Όταν απευθυνόμασθε σε Αυτόν με προσευχή που βγαίνει από καθαρή καρδιά, λαμβάνουμε θεϊκή ενίσχυση κατά του πειρασμού. "Αντιστάσου κατά της κακίας, μήπως σε κυριεύσει. Θυμήσου τον Θεό ότι είναι παρών και σε προσέχει, και ό,τι έχεις στην καρδιά σου είναι φανερό ενώπιόν Του".

"Πρέπει την προσβολή του πονηρού λογισμού να την ανατρέπουμε από την καρδιά μας με ευσεβή αντιλογία την ώρα της προσευχής, μήπως και βρεθούμε να προσευχόμαστε στον Θεό με τα χείλη, ενώ στην καρδιά να σκεφτόμαστε άλλα".

Οι αναχωρητές μοναχοί ζώντας μέσα στην έρημο και αγωνιζόμενοι κατά του πονηρού έγιναν έμπειροι στα πνευματικά ζητήματα, ανεδείχθησαν πραγματικοί καθηγητές της ερήμου, πολύτιμοι οδηγοί για κάθε χριστιανό στην πνευματική του προσπάθεια για κάθαρση των παθών και πλησίασμα στον Θεό. Η νήψη, η πνευματική δηλ. εγρήγορση του νου, η συνεχής επαγρύπνηση για την απόκρουση των πειρασμικών καταστάσεων και λογισμών και η διαφύλαξη της καρδιάς καθαρής από πάθη μέσω της αδιάλειπτης προσευχής, αποτελούν μεθόδους και τεχνικές της πνευματικής επιστήμης που ονομάζεται "νηπτική και ησυχαστική ζωή". Στα μυστικά λοιπόν αυτής της πνευματικής επιστήμης θα μας εισάγει ο όσιος Ησύχιος ο Πρεσβύτερος που έγραψε "λόγο περί νήψεως και αρετής", που συμπεριλαμβάνεται στην "Φιλοκαλία των ιερών νηπτικών".

Ο όσιος Ησύχιος έζησε τον 4ο αι. και ήταν πρεσβύτερος στην Εκκλησία των Ιεροσολύμων. Στο έργο του που θα συμβουλευθούμε, στον "λόγο περί νήψεως και αρετής" , που διαιρείται σε 202 κεφάλαια, υπάρχουν πολύτιμοι πνευματικοί θησαυροί και εκλεκτές διδαχές που καταγράφουν βεβαίως την προσωπική ασκητική εμπειρία του, στον αγώνα του για πνευματική και καρδιακή καθαρότητα, παράλληλα όμως τα συγκεκριμένα κεφάλαια συμπυκνώνουν όλη την νηπτική και ασκητική παράδοση της Εκκλησίας, και φανερώνουν την ορθόδοξη οδό για την εκρίζωση των παθών και την θεραπεία της ψυχής από αυτά.

Ο όσιος Ησύχιος εξ αρχής φροντίζει να μας εισάγει στο θέμα δίνοντας τον ορισμό της νήψεως. "Νήψη είναι μία μέθοδος και επιστήμη, που απαλλάσσει τον άνθρωπο, με την βοήθεια του Θεού, τελείως από εμπαθείς σκέψεις και λόγους και από πονηρά έργα, αν ακολουθεί ο άνθρωπος την πνευματική αυτή μέθοδο για πολύ καιρό και την εφαρμόζει με προθυμία".

Τα αποτελέσματα αυτής της πνευματικής μεθόδου μας τα περιγράφει ο όσιος Ησύχιος: Η νήψη χαρίζει ασφαλή γνώση του ακατάληπτου Θεού, όσο είναι δυνατόν, και λύση θείων και κρυπτών μυστηρίων… αυτή είναι η καθαρότητα της καρδιάς… ο Χριστός την μακαρίζει με τα λόγια "μακάριοι οι καθαροί τη καρδία ότι αυτοί τον Θεόν όψονται" (Ματθ.5,8). Η νήψη όταν για πολύ καιρό υπάρχει στον άνθρωπο, γίνεται οδηγός σωστού και θεάρεστου βίου. Μας διδάσκει να κινούμε δίκαια τα τρία μέρη της ψυχής (λογιστικό, θυμικό, επιθυμητικό), και να φυλάττουμε με ασφάλεια τις αισθήσεις μας, και τις τέσσερεις γενικές αρετές (φρόνηση, ανδρεία, σωφροσύνη, δικαιοσύνη) τις μεγαλώνει κάθε μέρα σε εκείνον που την κατέχει".

"Η νήψη είναι ο δρόμος κάθε αρετής και εντολής Θεού. Αυτή λέγεται επίσης και ησυχία της καρδιάς. Και όταν φθάσει κανείς σε τελειότητα, χωρίς δαιμονικές φαντασίες, λέγεται και φυλακή του νου… Προσοχή είναι μία αδιάλειπτη ησυχία της καρδιάς από κάθε πονηρό λογισμό, μόνον τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού και Θεό ακατάπαυστα αναπνέει και επικαλείται την βοήθειά Του και μαζί Του αντιπαρατάσσεται με ανδρεία στους πονηρούς δαίμονες. Και σε Αυτόν εξομολογείται, γιατί μόνον ο Ιησούς έχει εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες. Η ψυχή με την επίκλησή της εναγκαλίζεται αδιάκοπα τον Χριστό".

Στην συνέχεια μας περιγράφει τα αίτια που γεννούν την νήψη. ''Την νήψη την γεννά ο διπλός φόβος: τόσο οι εγκαταλείψεις του Θεού, όσο και οι πειρασμοί που έρχονται για παιδαγωγία. Και είναι αυτή μία συνεχής παρουσία της προσοχής μέσα στην ηγεμονική δύναμη του νου του ανθρώπου που προσπαθεί να φράξει την πηγή των κακών λογισμών και έργων. Γι' αυτό έρχονται και οι εγκαταλείψεις εκ μέρους του Θεού και οι ανεπάντεχοι πειρασμοί προς διόρθωση του βίου μας". Ωστόσο "ο νους του ανθρώπου που μένει σταθερός και επικαλείται τον Χριστό εναντίον των πονηρών δαιμόνων και καταφεύγει σε Αυτόν, μοιάζει με θηρίο που το κύκλωσαν πολλοί σκύλοι και αυτό έπιασε θέση σε οχυρό τόπο και αντιστέκεται. Βλέπει από μακριά νοερώς τους νοητούς εχθρούς και με το να παρακαλεί συνεχώς τον ειρηνοποιό Ιησού να πολεμά κατά των εχθρών, μένει απρόσβλητος από αυτούς".

Ακολούθως ο όσιος Ησύχιος, αφού έχει ορίσει το περιεχόμενο της νήψεως, προχωρεί στην καταγραφή των τρόπων νήψεως. "Ένας τρόπος νήψεως για να καθαρίσεις τον νου από εμπαθείς λογισμούς είναι να εξετάζεις συχνά και προσεκτικά την φαντασία (παράσταση) του πονηρού λογισμού, δηλ. την προσβολή, γιατί ο σατανάς δεν μπορεί χωρίς φαντασία να δημιουργεί λογισμούς και να τους παρουσιάζει στον νου για να τον εξαπατήσει. Άλλος τρόπος είναι να κρατάς την καρδιά σου πάντοτε σε βαθιά σιωπή και ησυχία από κάθε λογισμό και να προσεύχεσαι. Άλλος τρόπος είναι να παρακαλείς συνεχώς τον Κύριο Ιησού Χριστό με ταπείνωση να έρθει σε βοήθεια. Άλλος τρόπος είναι να θυμάσαι ακατάπαυστα τον θάνατο (μνήμη θανάτου). Όλες αυτές οι εργασίες εμποδίζουν τις πονηρές σκέψεις σαν φοβεροί θυρωροί".

Στην συνέχεια ο όσιος Ησύχιος αναφέρεται στον πνευματικό αγώνα του χριστιανού να απαλλαγεί από τα πάθη και στα όπλα της ταπείνωσης και της καθαρής προσευχής. "Αν κόψουμε για λίγο τις αιτίες των παθών και ασχοληθούμε με πνευματικές σκέψεις χωρίς να παραμείνουμε σε αυτές και χωρίς να το κάνουμε αυτό έργο μας, τότε εύκολα ξαναγυρίζουμε στα πάθη της σάρκας, χωρίς να κερδίσουμε τίποτε από αυτήν την πνευματική εργασία… Πρέπει ο αγωνιζόμενος τον εσωτερικό αγώνα να έχει κάθε στιγμή αυτά τα τέσσερα: ταπείνωση, άκρα προσοχή, αντίρρηση κατά των πονηρών λογισμών και προσευχή… Όποιος δεν έχει προσευχή απαλλαγμένη από πονηρούς λογισμούς είναι σαν να πηγαίνει στον πόλεμο χωρίς όπλο. Προσευχή εννοώ εκείνη που γίνεται ακατάπαυστα στα βάθη της ψυχής, ώστε με την επίκληση του Χριστού, ο σατανάς που πολεμά κρυφά, να μαστιγώνεται και να καίγεται". Πολύ βοηθάει επίσης η αυτοεξέταση της συνείδησης". Εκείνος που κρατά καθρέπτη στο χέρι του βλέπει στον καθρέπτη το δικό του πρόσωπο. Έτσι και εκείνος που σκύβει μέσα στην καρδιά του, βλέπει την δική του κατάσταση μέσα σε αυτήν, βλέπει όμως και τα μαύρα πρόσωπα των νοητών αιθιόπων, δηλ. των δαιμόνων".

Ωστόσο, παρ' όλη την συνεχή νήψη και προσευχή ο πονηρός πάντοτε ενεδρεύει και κυνηγά την ψυχή μας. Σε αυτό το σημείο ο Όσιος Ησύχιος μας προειδοποιεί ως εξής: "Πρέπει να γνωρίζουν και τούτο εκείνοι που θέλουν να μαθαίνουν τα θεία, ότι οι φθονεροί δαίμονες πολλές φορές κρύβουν και συμμαζεύουν από μας τον νοητό πόλεμο, γιατί φθονούν οι άγριοι την από τον πόλεμο προερχόμενη ωφέλεια και γνώση και ανύψωση προς τον Θεό. Θέλουν να μας κάνουν να μην φροντίζουμε και τότε ξαφνικά να αρπάξουν τον νου μας και να αφαιρέσουν την προσοχή της διάνοιας… Ο διάβολος σαν λιοντάρι που βρυχάται περπατεί μαζί με τις δυνάμεις του ζητώντας ποιον να καταπιεί (Α' Πετρ. 5,8). Η καρδιακή προσοχή και νήψη και αντίρρηση στους λογισμούς και ευχή προς τον Ιησού Χριστό, τον Θεό μας, ας μην παύει ποτέ. Γιατί καλύτερη βοήθεια, εκτός από τον Ιησού, δεν θα βρεις σε όλη την ζωή σου. Μόνον Αυτός ο Κύριος γνωρίζει, ως Θεός που είναι, τις πανουργίες και τις μεθόδους και τους δόλους των δαιμόνων. Η ψυχή λοιπόν ας έχει το θάρρος της στον Χριστό, ας τον παρακαλεί και καθόλου ας μην δειλιάζει, γιατί δεν πολεμάει μόνη της, αλλά μαζί με τον βασιλέα Ιησού Χριστό, τον Κτίστη όλων των όντων, ασωμάτων και σωματικών, αοράτων και ορατών"

Πολλές φορές οι πειρασμοί έρχονται όχι μεμονωμένα αλλά συνδυαστικά. ''Πρώτα πρώτα υπάρχει η προσβολή της κακής σκέψης. Δεύτερον, ο συνδυασμός των δικών μας και των πονηρών λογισμών, τρίτον, η συγκατάθεση, όταν οι λογισμοί μας συνδυάζονται με τους δαιμονικούς λογισμούς για να πράξουν το κακό. Τέταρτον, είναι η αισθητή πράξη, δηλ. η αμαρτία. Αν λοιπόν ο νους προσέχει με νήψη, και με την αντίρρηση και την επίκληση του Κυρίου Ιησού φυγαδεύει την προσβολή μόλις φανερωθεί, τότε τα επόμενα ( συνδυασμός, συγκατάθεση, αμαρτία) μένουν αργά. Ο πονηρός δαίμονας, επειδή είναι ασώματος νους, δεν μπορεί διαφορετικά να πλανήσει τις ψυχές, παρά με την φαντασία και τους λογισμούς" .

Ο όσιος Ησύχιος στην συνέχεια εξηγεί πως τα πάθη και οι λογισμοί αντιμετωπίζονται με την καλλιέργεια συγκεκριμένων αρετών, όπως της ταπείνωσης, της προσευχής, της άσκησης, της μετάνοιας, της εξομολόγησης των λογισμών. ''Τυφλώνεται ο νους με τα τρία αυτά πάθη, φιλαργυρία, κενοδοξία, ηδονή. Ας αρχίσουμε λοιπόν το έργο. Έτσι σιγά σιγά προχωρώντας θα βρούμε ότι η ελπίδα στον Θεό και η βέβαιη πίστη και η βαθύτερη γνώση και η απελευθέρωση από τους πειρασμούς και τα θεία χαρίσματα και η από καρδιάς εξομολόγηση και τα συνεχή δάκρυα, έρχονται στους πιστούς με την προσευχή... Η ταπείνωση και η ταλαιπωρία της σάρκας ελευθερώνουν τον άνθρωπο από κάθε αμαρτία. Η πρώτη καταργεί τα πάθη της ψυχής, η άλλη τα πάθη του σώματος…

Όπως όταν χτυπήσει κανείς την ρίζα του φυτού, το ξεραίνει ολόκληρο, έτσι συμβαίνει και όταν χτυπηθεί από τους πονηρούς λογισμούς η καρδιά. Πρέπει να προσέχουμε κάθε στιγμή, γιατί οι δαίμονες ποτέ δεν κάθονται αργοί… Από την προσβολή του νου γεννιούνται πολλοί πονηροί λογισμοί. Από αυτούς γεννιέται η αμαρτωλή πράξη. Εκείνος όμως που ευθύς αμέσως μόλις φανεί η πονηρή προσβολή την σβήνει αμέσως με την βοήθεια του Ιησού, αυτός ξέφυγε και θα γεμίσει πλουσιοπάροχα από γλυκιά θεία γνώση, θα βρει τον Θεό, τον πανταχού παρόντα. Στρέφοντας σε Αυτόν σταθερά τον καθρέπτη του νου του, φωτίζεται ακατάπαυστα, όπως ο ήλιος φωτίζει το καθαρό γυαλί.

Πρέπει να κοπιάζουμε για να φυλάξουμε τα πολύτιμα, εκείνα που μας προφυλάγουν από κάθε αισθητή και νοητή κακία, και αυτά είναι η φύλαξη του νου και η επίκληση του Ιησού Χριστού, το να βλέπουμε πάντοτε στο βάθος της καρδιάς και να ησυχάζουμε ακατάπαυστα στην διάνοια από τους λογισμούς… Πρέπει πάντοτε να στρέφουμε στον χώρο της καρδιάς μας το όνομα του Ιησού Χριστού… έτσι θα διευθύνουμε με τάξη στρατηγική τον νοητό αυτόν πόλεμο: πρώτα, προσοχή, κατόπιν, όταν δούμε ότι ήρθε ο εχθρός λογισμός στην καρδιά μας, να τον χτυπήσουμε οργισμένοι. Τρίτον, αμέσως να προσευχηθούμε εναντίον του, συγκεντρώνοντας την καρδιά με την επίκληση του Ιησού Χριστού για να πέσει αμέσως η δαιμονική φανταστική εικόνα, ώστε να μην ακολουθήσει ο νους την φαντασία, σαν νήπιο που πλανάται από κάποιον φευδοθαυματοποιό".

"Η καθαρότητα της καρδιάς, δηλ. η φύλαξη και η τήρηση του νου, τύπος της οποίας είναι η Καινή Διαθήκη, αν την φυλάττουμε όπως πρέπει, ξεριζώνει και κόβει όλα τα πάθη και όλα τα κακά από την καρδιά, και εισάγει χαρά, καλή ελπίδα, κατάνυξη, πένθος, δάκρυα, ακριβή γνώση του εαυτού μας και των αμαρτιών μας, μνήμη θανάτου, ταπείνωση αληθινή, αγάπη άπειρη προς τον Θεό και τους ανθρώπους, και εγκάρδιο θείο έρωτα".

Για να μην "πικραίνεται η καρδιά μας από το δηλητήριο και τους πονηρούς λογισμούς, όταν από αμέλεια και λήθη απομακρυνόμαστε από την προσοχή και την ευχή του Ιησού'' οφείλουμε ''τα καθημερινά μας έργα να τα ζυγίζουμε κάθε στιγμή και να τα προσέχουμε, και το βράδυ να τα ελαφρώνουμε με την μετάνοια, αν θέλουμε με την βοήθεια του Χριστού να νικήσουμε την κακία".

Ο όσιος Ησύχιος μας έχει εισαγάγει στα βαθιά μυστικά του πνευματικού πολέμου κατά των εμπαθών λογισμών, μας έχει αναλύσει τις μεθοδεύσεις και τις παγίδες των δαιμόνων και μας έχει εξηγήσει ποια είναι τα κατάλληλα όπλα εναντίον τους. Στο δύσκολο έργο που έχει κάθε αγωνιζόμενος χριστιανός στην αντιμετώπιση των πονηρών λογισμών, που από μόνη της αποτελεί "επιστήμη των επιστημών και τέχνη των τεχνών" όπως χαρακτηριστικά την αποκαλεί ο όσιος Ησύχιος, μας έχει διδάξει τους κανόνες αυτής της επιστήμης, του πως δηλ. να καθαρθούμε πνευματικά και να φθάσουμε στον θείο φωτισμό της διανοίας μας ακολουθώντας την οδό της νήψεως. Και τότε θα δούμε τις προσπάθειές μας να αποδίδουν καθώς αν "την νήψη την ασκούμε με προθυμία, και στα ύψη της με καθαρή διάνοια πετώντας με την χάρη του Ιησού Χριστού, ας αναλογιζόμαστε τα αμαρτήματά μας και τον προηγούμενο βίο μας, νοιώθοντας έτσι συντριβή και ταπείνωση με την μνήμη των αμαρτιών μας, θα έχουμε ακατάπαυστη την βοήθεια του Ιησού Χριστού του Θεού μας στον αόρατο πνευματικό πόλεμο… και την καθαρότητα της καρδιάς, με την οποία φανερώνεται ο Θεός στον άνθρωπο, γιατί η αιτία για να δούμε τον Θεό, σύμφωνα με την υπόσχεση του Κυρίου, είναι η καθαρότητα της καρδιάς".




Άνθη Φιλοκαλίας
(Περί λογισμών και παθών)
Λόγοι περί τηρήσεως του νου
 από πονηρούς λογισμούς 
και περί νήψεως
 (Ησαϊα του Αναχωρητού και 
Ησυχίου του Πρεσβυτέρου).


[σημ: οι παραπομπές στα έργα των Πατέρων της Φιλοκαλίας και τα κείμενά τους που χρησιμοποιήθηκαν προέρχονται από την έκδοση της "Φιλοκαλίας των ιερών νηπτικών"(μεταφρασμένη στην νεοελληνική γλώσσα ), τόμοι 5, εκδόσεις ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ, Θεσσαλονίκη 1998)].




   Σε αδικούν, σε υποτιμούν, σε μειώνουν και αντί να γυρίσεις την πλάτη με αποστροφή φεύγοντας μακριά,  παραμένεις ελπίζοντας να αλλάξουν συμπεριφορά!



Όταν διαπιστώνεις πως αυτό είναι αδύνατον να γίνει επιμένεις με κάθε τρόπο,  εφευρίσκοντας μάλιστα κάποιο «σοβαρό» άλλοθι που τάχα μου σε «αναγκάζει» να υπομείνεις μια τόσο τραγική κατάσταση,  για να δικαιολογήσεις τα αδικαιολόγητα.


Αναζητάς τριγύρω συμπαράσταση για την αθλιότητα που επιλέγεις να βιώσεις την οποία ονομάζεις  «προσπάθειες» να φέρεις στον ίσιο δρόμο το «απολωλός πρόβατο».


Για τον δικό σου λάθος δρόμο, ούτε λόγος.


Νομίζεις πως κάνεις το σωστό,  αφού ο εγωισμός σου είναι τόσο μεγάλος, που δεν σε αφήνει να δεις την πραγματικότητα.


Να διακρίνεις δηλαδή πως η τακτική που ακολουθείς δεν είναι ολέθρια μόνο για σένα,  αλλά για οποιονδήποτε άνθρωπο έχει την ατυχία να συναντήσει στον δρόμο του, το «μπουμπούκι» που καμαρώνεις σήμερα, επιβεβαιώνοντας μάλιστα με την στάση σου πως είναι αρκετά «μάγκας»  ώστε να ζει εις βάρος των άλλων με τις ασχήμιες που επινοεί.


Το δράμα λοιπόν που βιώνεις και δεν σε αφήνει να ορθοποδήσεις όπως ισχυρίζεσαι, το έχεις προκαλέσει και μην επιζητάς κανενός την συμπάθεια αφού φταις. 


Αποκλειστικά εσύ! Ουδείς άλλος!


Ούτε καν ο θύτης που κατηγορείς ανελέητα όταν δεν σου δίνει σημασία,  μα όταν ρίξει έστω ένα βλέμμα πάνω σου, γίνεσαι χαλί να σε πατήσει,  ξεχνώντας τα πάντα.


Δικαίωμα σου να διαθέτεις,  όπως επιθυμείς τον εαυτό σου.


Απαγορεύεται  όμως να εκφέρεις άποψη για την κατάντια της κοινωνίας,  όταν η στάση σου αποθεώνει κάθε ρεμάλι που την έχει φέρει σε αυτό το σημείο.


Την επόμενη φορά.. προτού εκφράσεις τον θυμό σου με σκληρά λόγια,  επειδή δεν υπάρχουν σήμερα άνθρωποι όπως υποστηρίζεις με σθένος, σκέψου πως γι’ αυτή την τραγική κατάσταση,  έχεις συμβάλλει τα μέγιστα  και μην ψάχνεις αλλού τις αιτίες.


Καλές οι διαπιστώσεις για την ασχήμια που μας περιβάλλει,   μα όταν δεν αντιδρούμε,  γινόμαστε μέρος της.


Αν δε, την επιβραβεύουμε με την συμπεριφορά μας, τότε,  είμαστε μεγαλύτεροι υποκριτές  από αυτούς. που κατηγορούμε μόνο  όταν μας αγνοούν.


Καθένας λοιπόν ας αναλογιστεί τις ευθύνες που έχει.


Ξεκαθαρίζοντας μέσα του,

Αν αξίζει να συντηρεί έναν τόσο ελεεινό κόσμο,


Μέσα στον οποίο εκτός από τον ίδιο,


Αναγκάζει να ζουν  και όλα τα πρόσωπα που αγαπά!











  Στην Ελλάδα “θεοποιήθηκε” ο Λόγος ως υπέρτατη αξία φιλοσοφική και ο διάλογος ως αξία ιδιαίτερα κοινωνική.

 Όπως είναι γνωστό, διάλογος είναι η ανταλλαγή σκέψεων και διερεύνηση αντιλήψεων για την εξεύρεση ενός σωστού συμπεράσματος πάνω σ’ ένα θέμα που προβληματίζει τους συζητητές.

 Είναι η τελειότερη μορφή επικοινωνίας για την ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών, την επίλυση η προσωπικών διαφορών ή συναισθηματικών εξομολογήσεων (ψυχική προσέγγιση).

 Μετατρέπει την μοναξιά και την αποστασιοποίηση σε συνύπαρξη και φιλία.

 Κυρίως όμως ο διάλογος είναι σημαντικός όταν αφορά ένα ζωτικό θέμα, πολιτικό, κοινωνικό, ηθικό, θρησκευτικό κ.λπ.

 Σ’ αυτές τις περιπτώσεις η θεωρητική και πρακτική του αξία είναι μεγάλη, γιατί οι λύσεις στις οποίες θα οδηγήσει δεν αφορούν μόνον τους συνδιαλεγόμενους αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.


Οι προϋποθέσεις ενός γνήσιου και γόνιμου διαλόγου είναι:

  Να είναι ελεύθερος και αντικειμενικός, ανεπηρέαστος και ειλικρινής, αδογμάτιστος και αφανάτιστος, σφαιρικός και πειστικός, ισότιμος προς όλους τους συζητητές (ο ένας να σέβεται την άποψη του άλλου). 

Να είναι απαλλαγμένος από προκατάληψη, μισαλλοδοξία και ισχυρογνωμοσύνη.

 Να μη κυριαρχείται από το ένστικτο της επιθετικότητας που στοχεύει στην συντριβή του αντιπάλου και στον θρίαμβο του νικητή.

 Και προπαντώς να υπάρχει στο βάθος των συζητητών η συνείδηση ότι κανείς δεν μπορεί να έχει εκατό τοις εκατό δίκαιο και κανείς απόλυτο άδικο.


 Η λύση των περισσότερων προβλημάτων βρίσκεται στο “περίπου”, στην εξισορροπημένη συνδιαλλαγή και εναρμόνιση των αντιθέσεων. 




Δεν υπάρχει στην πράξη απόλυτο καλό και απόλυτο κακό για όλους ανεξαιρέτως.


 Ο Αριστοτέλης έθεσε σωστά το ζήτημα:

 “Επεί (δή) εξ ανοιμοίων η Πόλις… ανάγκη (εστί) μη μίαν (μόνον) είναι την αρετήν πάντων των πολιτών” (Πολιτικά 1277α, 6).


 Στον νεοελληνικό χώρο η δυσκολία ενός τέτοιου διαλόγου είναι παροιμιώδης.

   Ενώ από έναν συλλογικό διάλογο νικητής πρέπει να βγει η αλή0εια, ο κάθε συνομιλητής μάχεται ν’ αποδείξει ότι αυτός κατέχει την μοναδική αλήθεια και είναι ο νικητής.

 ‘Έτσι, οι διαφωνίες υπερισχύουν ατό την σύγκλιση των απόψεων, και οι συνομιλητές τελικά αφού “μονολογίσουν” μεταξύ τους, αποχωρούν χωρίς να υποχωρήσουν βήμα από τις προσωπικές θέσεις τους.

 Την υποχώρηση από τις Πρωταρχικές απόψεις τούς και γνώμες την θεωρούν προσβολή της προσωπικότητάς τους και καταρράκωση της αξιοπρέπειάς τους.

Έτσι, μένουν άκαμπτοι και ανυποχώρητοι με την πεποίθηση πως η αντίστασή τους τονίζει την προσωπικότητά τους, και ενώ θα έπρεπε να συνυπάρχουν διαφωνούντες, προτιμούν την αποστασιοποίηση και την αντιπάθεια.




Οι αιτίες της ανικανότητας του Νεοέλληνα για διάλογο είναι πολλές- επισημαίνουμε μερικές:

– Ανώριμη κοινωνική συνείδηση συνεργασίας.

– Ανικανότητα για γόνιμη ακρόαση και σιωπή.

– Υπερτροφικός εγωισμός (ατομικοκεντρικότητα) που στοχεύει στην εξασφάλιση υπεροχής και σπουδαιοφάνειας ανάμεσα στους διαλεγόμενους.

 Ο Έλληνας δεν συζητάει, αποφαίνεται! Δεν αγαπάει την ισηγορία, την πολυφωνία, την συνύπαρξη των αντιθέτων. Απαιτεί την ομοφωνία! Εχθρεύεται τον αντίλογο.

– Υποβαθμισμένη εμπιστοσύνη στην αξία του διαλόγου και της ανταλλαγής ιδεών. ‘Έτσι ο διάλογος καταντάει συρραφή ρητορικών μονολόγων (συχνά άσχετων προς το θέμα).

 Δηλαδή διάλογος μεταξύ κωφών.

– Ατιθάσευτο ένστικτο ανταγωνιστικότητας, εριστικότητας ναι επιθετικότητας.

– Υποβαθμισμένη πνευματικότητα (που θα υπαγόρευε την ανεκτικότητα, τη μετριοπάθεια και τη διαλακτικότητα του πολιτισμένου ανθρώπου).

-Έλλειψη ικανής παιδείας (που διαμορφώνει τον πλούτο της σκέψης, τη μεθόδευση του λόγου, την όξυνση της κρίσης, τον σεβασμό του συνομιλητή, την ανύψωση του ήθούς, τη δίψα της αλήθειας και μόνο).

– Ο διάλογος με χαρακτήρα συστηματικού αμφισβητία, (επί παντός επιστητού) και απορριπτικού των πάντων.

– Δογματικότητα (που δυσχεραίνει τον διάλογο) ιδίως όταν εκφράζονται πολιτικές απόψεις (κομματική ιδεολογία) ή θρησκευτικές απόψεις (Θεολογική πίστη).

– Σοφιστική ικανότητα.

 Την χρησιμοποιεί άλλοτε για να επιδείξει “πνεύμα”, άλλοτε για ν’ αποπροσανατολίσει τον συνομιλητή κι άλλοτε για να δικαιολογήσει τις εσφαλμένες απόψεις του.

-Έλλειψη σωστής πληροφόρησης.

– Καχυποψία ότι τα συμπεράσματα του διαλόγου θα είναι βλαπτικά για τα συμφέροντα του διαλεγόμενου, οπότε ο διάλογος έχει χαραχτήρα καιροσκοπικό και παρελκυστικό.

– Προχειρολογία και φλυαρία ανούσια για δευτερεύοντα και εκτός θέματος πράγματα με ασαφή επιχειρήματα.


Ο ‘Ελληνας γενικά είναι κακός συζητητής στο σπίτι του, στις συναναστροφές του, στη δουλειά του, στις δημόσιες συζητήσεις, στο κοινοβούλιο, παντού.

 Δεν ξέρει να ακούει με προσοχή κάποιον ομιλητή και επιστρατεύει ένα σωρό επιχειρήματα σοφιστικά για να τον ανατρέψει.


 Ο Κ. Σκόκος έγραψε επιγραμματικά:

 “Όπου δύο Ρωμιοί, ο ένας αυτοσχεδιάζεται σε ρήτορα και ο άλλος αγωνίζεται να τον διακόψει”.

 Τις περισσότερες φορές καταφεύγει σε χειρονομίες και στην υπερύψωση της φωνής για να υπογραμμίσει τις ιδέες του και να πείσει τούς συζητητές για γνώμες που δεν έχουν κανένα λογικό έρεισμα.

 Αλλά με χειρονομίες και φωνασκίες ο ανόητος λόγος δεν αναβαθμίζεται, υποβαθμίζεται.

Τελικά ένας τέτοιος διάλογος καταλήγει σε διαπληκτισμούς – και όχι μόνο φραστικούς.





Ο Εμ. Ροίδης έγραφε:

 “Μεταξύ δύο Ρωμιών διαφωνούντων δια το αν ο ήλιος προβάλλει εξ ανατολών ή εκ δυσμών, δίκαιον έχει ο οπλοφορών”!

Μια ακόμη κακή συνήθεια των Νεοελλήνων είναι η τέλεια έλλειψη διαλόγου ανάμεσα σε νέους και ηλικιωμένους κι αυτό φυσικά αποβαίνει σε βάρος των νέων.


 Στον διάλογο δεν πρέπει να στέκονται εμπόδιο οι ηλικίες, το χάσμα των γενεών, τα πολιτικά φρονήματα, οι θρησχευτικές πεποιθήσεις. 

   Στον σωστό διάλογο ένα πράγμα πρωτεύει:
 η συλλογική αναζήτηση της αλήθειας.

 Τίποτα άλλο.

 Ο R. Rοllan το είχε επισημάνει:

 “Όταν συζητάμε δεν υπάρχει ανώτερος και κατώτερος, ούτε τίτλοι, ούτε ηλικία, ούτε όνομα.

 Τίποτα δεν λογαριάζεται παρά μονάχα η αλήθεια.

 Και μπροστά σ’ αυτή είναι όλοι ίσοι”.


 Και o Fr. Bacon παρατήρησε:

 “Γίνεται κανείς σοφώτερος από διάλογο μιας ώρας παρά από σκέψη μιας ημέρας”.

Φαίνεται όμως ότι η πολιτισμένη συνομιλία, ο διάλογος με βάση την αμοιβαία εμπιστοσύνη, δεν είναι γενικά κάτι το εύκολο, όχι μόνο για τους ‘Έλληνες αλλά και για άλλους λαούς, γιατί και η πιο ψυχρή λογική επηρεάζεται από το θερμό συναίσθημα.

 Χρειάστηκαν τόσα πολλά χρόνια για να γίνει η κραυγή των ανθρώπων ομιλία και φαίνεται πως δεν φτάνει μια ολόκληρη ζωή για να γίνει η ομιλία αυτή συνομιλία.


Η ΧΑΡΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ
ΙΑΣΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ Μ. ΒΕΡΕΤΤΑΣ


  Η χαρά της πνευματικής γνώσης είναι μόνιμη και ισόβια (γιατί η γνώση είναι ο άρτος που στηρίζει τη ζωή) ενώ η χαρά της σωματικής ηδονής είναι παροδική και βραχύβια (γιατί η ηδονή είναι ο οίνος που ευφραίνει τη ζωή).

Η αγάπη είναι ευτυχία, μα η γνώση είναι μια άλλη ευτυχία για την οποία οι "πρωτόπλαστοι" θυσίασαν τον παράδεισο.


Η επιστήμη στοχεύει στην ποσότητα της γνώσης.

Η ηθική αποβλέπει στην ωφελιμότητα της γνώσης.

Η αισθητική αρκείται στην τερπνότητα της γνώσης.


Τη ζωή δεν τη βλέπουμε με τα μάτια, αλλά με τις γνώσεις και η εξίσωση των γνώσεων ανάμεσα στους ανθρώπους είναι η πηγή της ευτυχίας. [...]

 (Από τον πρόλογο της έκδοσης)


via



  Κάθε άνθρωπος  έχει να αντιμετωπίσει τέσσερις δαίμονες που είναι οι λειτουργίες του ψεύτικου εαυτού του.

   Ο πρώτος είναι ο "Δαίμονας που Μπλοκάρει τις Αισθήσεις".

Όταν βλέπουμε κάτι αμέσως τίθεται σε κίνηση μια σειρά διαδικασιών. Διάφορες σκέψεις και μνήμες γι' αυτό το αντικείμενο έρχονται αμέσως στο μυαλό μας.

 Δημιουργούνται έτσι συσχετίσεις, λέξεις και ιδέες, επιθυμίες και κρίσεις γι' αυτό το πράγμα.

 Έτσι χάνουμε την πραγματική αντίληψή του αντικειμένου και προσκολλιόμαστε πάνω του.
Αυτό είναι το πρώτο εκτικό* πεδίο.

   Ο δεύτερος είναι ο "Δαίμονας που δεν Μπορεί να Ελεγχθεί". 

Αυτός είναι η ακατάπαυστη παρέλαση των σκέψεών μας, που ακολουθούν η μία την άλλη χωρίς διακοπή. Ο νους μας περιπλανιέται άσκοπα από τη μια σκέψη στην άλλη και διασπόμενοι χάνουμε εντελώς την επίγνωσή μας. Αυτό είναι το δεύτερο εκτικό* πεδίο. 

    Ο τρίτος είναι "Ο Δαίμονας της Ευχαρίστησης".

Αυτός φανερώνεται όταν βρίσκουμε κάτι ευχάριστο και κάνουμε οτιδήποτε για να επιμηκύνουμε τη διάρκειά του.

 Η επιθυμία μας γίνεται τότε μια προσκόλληση και μια εκτική* συμπεριφορά που συσκοτίζει το νου μας.

  Ο τέταρτος είναι "Ο Δαίμονας του Εγώ", που προγραμματίζει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο διακρίνοντας συνεχώς τον "εαυτό" από τον "μη-εαυτό". 


Αυτός μας εμποδίζει να καταλάβουμε την ουσιαστική ενότητα όλης της ύπαρξης.

 Είναι η χειρότερη ίσως συνήθειά μας και η πιο δύσκολη βέβαια να ξεπεραστεί. Αυτό είναι το τέταρτο και τελευταίο εκτικό* πεδίο.

*Τι σημαίνει εκτικός;   Εδώ!


  
  Η γυμναστική δεν αφορά μόνο τους κοιλιακούς ή τους τετρακέφαλους. Κάποιος μπορεί να κάνει το ίδιο και με τον εγκέφαλό του.

Είναι, άραγε, τόσο δύσκολο το να βελτιώνουμε διαρκώς τον τρόπο που σκεπτόμαστε; Απαιτείται υπερβολικά πολύς χρόνος και αφοσίωση, ώστε να διευρύνουμε την ακρίβεια και ευελιξία της σκέψης μας;
Αυτοί είναι 25 εύκολοι και απλοί τρόποί, που μπορούμε όλοι να εντάξουμε στην πραγματικότητα μας, οι οποίοι θα μας βοηθήσουν να γινόμαστε όλο και πιο έξυπνοι, μέρα με τη μέρα.
1. «Κατεβάστε» 10 ιδέες κάθε ημέρα
Επικεντρώστε την σκέψη σας, όπου εσείς θέλετε: σκεφθείτε τρόπους να μειωθεί η παγκόσμια φτώχεια ή η ανεργία της χώρας σας, ή απλώς αναζητήστε λύση σε κάποιο πρόβλημα της καθημερινότητας σας. Ή προχωρήστε στο μυαλό σας μια ιδέα για κάποιο σενάριο, για παράδειγμα. Το σημαντικό δεν είναι το με ποιο ακριβώς θέμα θα ασχοληθείτε, αλλά το γεγονός πως το μυαλό σας βρίσκεται σε λειτουργία και επομένως «γυμνάζεται». Εξάλλου, ποιος ξέρει που μπορεί να οδηγήσει εν τέλει η ιδέα σας;
2. Διαβάστε εφημερίδα
Η ανάγνωση της εφημερίδας το πρωί σας προσφέρει μια τελείως διαφορετική πρόσληψη και θέαση της πραγματικότητας και των όσων λαμβάνουν χώρα ανά τον πλανήτη. Μαθαίνετε να σχηματίζετε την δική σας άποψη και να εντοπίζετε τις συνδέσεις που πιθανόν υπάρχουν, ανάμεσα σε πράγματα, καταστάσεις και ειδήσεις που ίσως προηγουμένως να αγνοούσατε. Πέραν αυτού, έχετε και περισσότερα θέματα για να συζητήσετε με τους φίλους σας ή για να ξεκινήσετε συζητήσεις σε πάρτι.
3. Κάντε τον δικηγόρο του διαβόλου
Πάνω σε μία είδηση ή κάποιο νέο που μόλις μάθατε, αναπτύξτε μια ξεχωριστή άποψη, που ποτέ δεν θα σας ερχόταν στο μυαλό ως πρώτη αντίδραση. Προσπαθήστε να την υποστηρίξετε με στοιχεία, κοιτάχτε την όλη κατάσταση πιο σφαιρικά και να είστε ανοιχτοί στην πιθανότητα να καταλήξετε όντως να ασπαστείτε την ιδέα που πρωτύτερα σας έμοιαζε λάθος. Αν το επαναλαμβάνετε καθημερινά, θα είναι όλο και πιο εύκολο για σας να σκέφτεστε πέρα από τα προκαθορισμένα στεγανά και να διευρύνετε την κατανόηση σας. Ακόμη, προσπαθήστε να διαβάσετε και να αξιολογήσετε κείμενα αρθρογραφίας. Θα σας βοηθήσουν να καταλάβετε τον τρόπο που άλλοι άνθρωποι διαμορφώνουν τα επιχειρήματα τους και εκφράζουν τις απόψεις τους.
4. Διαβάστε ένα κεφάλαιο βιβλίου
Βάλτε στόχο να διαβάζετε ένα βιβλίο την εβδομάδα. Πάντα, στη διάρκεια της εβδομάδας, μπορείτε να βρίσκετε χρόνο για διάβασμα- είτε στις στιγμές χαλάρωσης σας, είτε περιμένετε σε κάποια ουρά. Στο διαδίκτυο υπάρχουν και κοινότητες αναγνωστών όπως το Goodreads, που θα σας επιτρέπουν να κρατάτε έναν «λογαριασμό» των όσων έχετε διαβάσει και να βρίσκεστε σε επικοινωνία με άλλους αναγνώστες. Τα βιβλία μυθοπλασίας βοηθούν στην κατανόηση χαρακτήρων και την εμβάθυνση σε άλλους τρόπους σκέψης, ενώ τα μη μυθοπλαστικά βιβλία μας εισάγουν σε άλλα θέματα, επιστημών ή γενικών γνώσεων.
5. Αντί για τηλεόραση, παρακολουθείστε εκπαιδευτικά βίντεο
Κάποιες φορές, είναι πολύ πιο ευχάριστο να παρακολουθείτε ντοκιμαντέρ και βίντεο σχετικά με θέματα που σας ενδιαφέρουν, από το να διαβάζετε για αυτά και, σε αυτή την περίπτωση εξίσου, έχετε πολλά να μάθετε από τις εμπειρίες, ιστορίες και απόψεις άλλων ανθρώπων. Μπορείτε για παράδειγμα να παρακολουθήσετε ομιλίες από τα TED που διεξάγονται σε όλο τον κόσμο, να δείτε κάποιο βίντεο στο Youtube, σε βίντεο που φροντίζουν ώστε οι πληροφορίες να σας προσφέρονται με τρόπο ευχάριστο.
6. Διαβάστε στο ίντερνετ ιστοσελίδες με ενδιαφέρουσες πληροφορίες
Ακολουθείστε άτομα που βρίσκετε ενδιαφέροντα τα όσα έχουν κατά καιρούς να πουν, στα κοινωνικά δίκτυα και σας ενδιαφέρει η άποψη τους. Με αυτό τον τρόπο, θα έχετε πάντα άμεση πρόσβαση σε οτιδήποτε ενδιαφέρον λαμβάνει χώρα, ενώ μπορείτε να κάνετε αντίστοιχες εγγραφές «συνδρομής» σε ειδησεογραφικά Μέσα, σελίδες αφιερωμένες στην τεχνολογία και τις επιστήμες, κ.ο.κ.
7. Να προσφεύγετε καθημερινά σε πηγές που ικανοποιούν τη «δίψα» για γνώση
Κάθε μέρα, περιηγηθείτε σε ιστοτόπους και πλατφόρμες όπως το Quora, το Stack Overflow, εξειδικευμένα blogs και άλλες σελίδες που θα ικανοποιήσουν την δίψα σας για γνώση. Είναι μια εξαιρετικά απλή συνήθεια, εύκολη, γιατί άλλοι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να μοιραστούν τις γνώσεις τους μαζί σας και να δώσουν απαντήσεις σε ερωτήματα που είχατε- και εκείνα που είχατε και δεν το ξέρατε. Το μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να βρείτε τα ζητήματα και τις σελίδες που πραγματικά σας ενδιαφέρουν και μπορείτε, μάλιστα, να αποθηκεύετε όσα τυχόν σας αγγίζουν παραπάνω ή δεν μπορέσατε να τους αφιερώσετε τον χρόνο που θα θέλατε και να τα συνεχίσετε το βράδυ, πριν κοιμηθείτε.
8. Μοιραστείτε αυτά που μαθαίνετε με άλλους ανθρώπους
Εάν βρείτε κάποιον με τον οποίον μπορείτε να μοιραστείτε τις γνώσεις σας και, ακόμη καλύτερα, να συγκρίνετε τις απόψεις σας, είναι σίγουρο πως από την διαδικασία αυτοί και οι δύο θα βγείτε κερδισμένοι. Επίσης, όταν βρίσκεστε σε σημείο να μπορείτε να εξηγήσετε σε ικανοποιητικό βαθμό τις ιδέες σας σε κάποιον άλλον, πάνω σε κάποιο θέμα, σημαίνει πως έχετε πλήρη κατανόηση του περί τίνος πρόκειται. Μπορείτε να μοιραστείτε τις γνώσεις, τις απόψεις και τις ανησυχίες σας ακόμη και με έμμεσο τρόπο, μέσω Διαδικτύου, με άτομα που βρίσκονται σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Με αυτό τον τρόπο, έρχεστε σε επικοινωνία με άλλους και θέτετε ζητήματα στα οποία οι άνθρωποι θα ελληλεπιδράσουν.
9. Γράψτε 2 λίστες με πράγματα που πρέπει να κάνετε
Στην πρώτη, θα σημειώνετε τα πράγματα που σχετίζονται με την δουλειά σας και τις διάφορες δεξιότητες που θέλετε να αναπτύξετε τώρα. Με υπηρεσίες όπως η Google Docs, μπορείτε να καταγράφετε τα όσα θέλετε να κάνετε, να μάθετε, να διεκπεραιώσετε. Σημειώστε τον τρόπο που θέλετε να φτάσετε στο επιθυμητό αποτέλεσμα και αφοσιωθείτε σε αυτό, προοδευτικά.
Στην δεύτερη, πρέπει να βάζετε μακροπρόθεσμους στόχους, προς τους οποίους θα κατευθυνθείτε με μικρά, σταδιακά βήματα. Καταγράψτε τα πρώτα βήματα που θα σας επιτρέπουν κάθε φορά να βρίσκεστε σε προοδευτική πορεία και συνεχίστε με την ίδια τακτική
10. Γράψτε λίστα με πράγματα που πετύχατε κάθε ημέρα
Στο τέλος της κάθε ημέρας, σημειώστε τα όσα πραγματοποιήσατε. Αυτή είναι μια μέθοδος που θα σας βοηθήσει να νιώσετε καλύτερα για όλα όσα έχετε διεκπεραιώσει και κυρίως τους μικρούς στόχους που έχετε επιτύχει- ειδικά αν νιώθατε απογοητευμένοι, για κάποιο λόγο. Επίσης, θα σας προσφέρει μια πιο ρεαλιστική εικόνα του πόσο παραγωγικοί όντως ήσασταν και θα σας βοηθήσουν να επανασχεδιάσετε την λίστα των όσων σκοπεύετε να κάνετε την επόμενη ημέρα, με τρόπο που θα σας βοηθήσει να αποδώσετε περισσότερο.
11. Ξεκινήστε μία λίστα με πράγματα που θέλετε να σταματήσετε να κάνετε
Όπως λέει ο δισεκατομμυριούχος Warren Buffett: «Η διαφορά μεταξύ των επιτυχημένων και των πολύ επιτυχημένων ανθρώπων είναι πως οι πολύ επιτυχημένοι λένε όχι σχεδόν στα πάντα». Σπάστε τις παλιές σας συνήθειες, ώστε να δημιουργήσετε χώρο και χρόνο για άλλες, που θα σας ωφελήσουν περισσότερο. Αναλογιστείτε όλους τους τρόπους που ξοδεύετε άσκοπα τον χρόνο σας και αντιμετωπίστε τους.
12. Καταγράψτε ό,τι μαθαίνετε
Μην ξεχνάτε να τα καταγράφετε τα όσα νέα έχουν προστεθεί στις γνώσεις σας. Αυτός δεν είναι μόνο ένας πραγματικά λειτουργικός τρόπος ώστε να έχετε μια πλήρη επίγνωση του πόσα έχετε πραγματικά μάθει, και πότε, αλλά είναι και ένας καλός τρόπος να ενθαρρύνετε τον εαυτός σας, ώστε να συνεχίσει, βλέποντας τα όσα έχετε ήδη επιτύχει. Να θυμάστε: Θα θέλετε να μάθετε περισσότερα, αν στο τέλος της ημέρας ξέρετε πως θα πρέπει να γράψετε τα όσα μάθατε.
13. Ενεργοποιείστε τον εγκέφαλό σας, για παράδειγμα τρέχοντας καθημερινά
Η καθημερινή άσκηση, όπως το τρέξιμο για παράδειγμα, είναι ο τρόπος να εξασφαλίσετε την καλή λειτουργία του μυαλού σας και να διατηρείστε σε φόρμα, όχι μόνο σωματικά αλλά και νοητικά. Επίσης, είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να αναλογιστείτε τα όσα πιθανόν σας απασχολούν ή να επιτρέψετε στον οργανισμό σας να απορροφήσει τις νέες πληροφορίες.
14. Παρακολουθείστε διαδικτυακά μαθήματα
Τα περισσότερα πανεπιστήμια του κόσμου, πλέον, προσφέρουν μαθήματα που μπορείτε να παρακολουθήσετε διαδικτυακά. Διασφαλίστε πως δεν θα υπεφορτώσετε το πρόγραμμα σας- αντιθέτως, διαλέχτε κάποια που πιστεύετε πως πραγματικά σας ενδιαφέρουν και αφοσιωθείτε σε αυτά.
15. Μιλήστε με κάποιον που τον θεωρείτε ενδιαφέρον άνθρωπο
Ακόμη και αν πρόκειται για κάποιον άγνωστο, μην διστάσετε να τον πλησιάσετε. Ρωτήστε για ό,τι είναι αυτό που σας κέντρισε την προσοχή- για τα ενδιαφέροντα του, για παράδειγμα, και τον τρόπο που εκείνος τα ανακάλυψε. Την άποψη του για κάποιο ζήτημα που σας απασχολεί. Πολύ συχνά, μαθαίνουμε περισσότερα από άτομα τα οποία δεν γνωρίζουμε.
16. Κάντε παρέα με ανθρώπους πιο έξυπνους από εσάς
Περάστε όσο πιο πολύ χρόνο γίνεται με έξυπνους ανθρώπους. Καθημερινά, θα πρέπει να προσπαθείτε να πιείτε έναν καφέ ή να πάτε μία βόλτα, με κάποιον που πραγματικά σας εμπνέει. Να είστε ανοιχτοί και πρόθυμοι στο να μάθετε. Κάντε όλες τις ερωτήσεις που πιθανόν σας απασχολούν. Αν περιστρέφεστε διαρκώς από άτομα που έχουν περισσότερες γνώσεις από εσάς, δεν έχετε επιλογή: θα μαθαίνετε συνεχώς καινούρια πράγματα.
17. Κάντε ερωτήσεις για να ικανοποιήσετε την περιέργειά σας
Αν δείτε, ακούσετε ή διαβάσετε κάτι πραγματικά ενδιαφέρον, μην το αφήσετε έτσι. Είναι μια ευκαιρία που ξεπροβάλλει αποκλεσιτικά για εσάς. Ακολουθήστε την απορία σας, μην σταματήσετε αν δεν ικανοποιήσετε πλήρως την περιέργεια σας, μέχρι να δοθούν όλες οι απαντήσεις στις απορίες σας.
18. Βελτιώστε το λεξιλόγιό σας
Για παράδειγμα, κάποιες από τις εφαρμογές που σας βοηθάνε να εμπλουτίζετε το λεξιλόγιο σας- υπάρχουν πολλές που προσφέρονται δωρεάν. Αυτές θα σας βοηθήσουν όχι μόνο να γίνετε πιο ανταγωνιστικοί σε ανάλογα διαγωνίσματα ή εξετάσεις- ξένων γλωσσών περιλαμβανομένων- αλλά και να μπορείτε να δομήσετε αρτιότερα τις απαντήσεις σας, σε καθημερινούς διαλόγους. Βάλτε κάποιον στόχο: για παράδειγμα, να μαθαίνετε δέκα καινούριες λέξεις κάθε ημέρα.
19. Κάντε κάτι τρομακτικό
Λένε πως γινόμαστε σοφότεροι, όταν βρισκόμαστε εκτός της ζώνης άνεσης και ασφαλείας μας και εκθέτουμε τον εαυτό μας σε νέες εμπειρίες. Κάθε ημέρα, σπρώξτε τον εαυτό σας λίγο παραπάνω. Κάντε πράγματα που προηγουμένως σας φόβιζαν: αν για παράδειγμα, σας αγχώνει το να μιλάτε δημοσίως, καταπολεμήστε το, προοδευτικά. Φυσικά, αυτό ισχύει σε ό,τι τυχόν μας δυσκολεύει: οι φόβοι είναι για να ξεπερνιούνται.
20. Εξερευνήστε νέες περιοχές, όχι κατά ανάγκη κάπου μακριά, αλλά ακόμη και στην πόλη σας
Αν δεν μπορείτε να ταξιδεύετε συχνά, τουλάχιστον προσπαθήστε να βρίσκετε νέες ασχολίες και να επισκέπτεστε νέες τοποθεσίες, στην περιοχή που μένετε. Θα συναντήσετε διαφορετικούς ανθρώπους, θα μάθετε νέα πράγματα, θα αντιμετωπίσετε πράγματα που προηγουμένως πιθανότατα αγνοούσατε και, σίγουρα, θα καταλάβετε κάτι νέο σχετικά με τον κόσμο. Είναι κάτι πολύ πιο δημιουργικό από το να κάθεστε σπίτι σας και να βλέπετε τηλεόραση.
21. Παίξτε «έξυπνα» παιχνίδια, όπως σκάκι ή Scrabble
Σκάκι, Scrabble, σταυρόλεξα. Διευρύνετε τις γνώσεις σας και βελτιώστε τρόπο σκέψης σας, όσο και τα όρια της αντίληψης σας. Βάλτε προκλήσεις στον εαυτό σας, όταν ασχολείστε με τέτοια παιχνίδια και καταγράψτε το πόσο βελτιώνεστε κάθε φορά- θα σας βοηθήσει να παραμείνετε ενθουσιασμένοι.
22. Καθίστε στη σιωπή, δίχως να κάνετε τίποτα ανά τακτά χρονικά διαστήματα
Είναι και αυτό απαραίτητο. Πολλές φορές, το να μην κάνετε απολύτως τίποτα και να απολαμβάνετε απλώς όλη την ησυχία που κατά τη διάρκεια της ημέρας σας λείπει, είναι ο καλύτερος τρόπος να αναλογιστείτε όλα όσα πραγματικά σας ενδιαφέρουν, να πάρετε αποφάσεις και να εφοδιαστείτε με ενέργεια για την επόμενη ημέρα.
23. Υιοθετήστε ένα παραγωγικό χόμπι
Αν έχετε μια πραγματικά δημιουργική ασχολία, η οποία θα καταλαμβάνει χρόνο σε κάθε ημέρα της εβδομάδας, μπορείτε να μαθαίνετε καθημερινά πράγματα, μέσα από αυτήν. Για παράδειγμα, ασχοληθείτε με την μουσική και θέστε στόχους στον εαυτό σας, για να δείτε κατά πόσο βελτιώνεστε. Τώρα που έφτασε το καλοκαίρι, μπορείτε να ασχοληθείτε με το ψάρεμα ή εναλλακτικά γράψτε μερικές σελίδες ακόμη στο μυθιστόρημα που έχετε ξεκινήσει, βάλτε στόχο να μάθετε μια γλώσσα προγραμματισμού- υπάρχουν τόσα χόμπι που η ενασχόληση σας μαζί τους, θα σας ωφελήσει πραγματικά.

24. Εφαρμόστε αυτά που μαθαίνετε
Ενσωματώστε τα όσα μαθαίνετε- από την ενασχόληση σας με κάποιο χόμπι, για παράδειγμα- στην καθημερινή σας ζωή, όσο συχνότερα γίνεται.
25. Γυμναστείτε και ακολουθείστε υγιεινή διατροφή
Αποφύγετε τις μεγάλες ποσότητες αλκοόλ και τα βαριά γεύματα- αντιθέτως, αθληθείτε και προσφέρετε στον εαυτό σας όλα τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζεται. Μην ξεχνάτε να πηγαίνετε μια βόλτα, όταν χρειάζεται και αν θυμάστε πως μεγάλοι διανοητές, όπως ο Γκάντι και ο Δαρβίνος ήταν γνωστοί για τις μεγάλες βόλτες που έκαναν.
 via